نگاهی به کارنامه اورانیومی قزاقستان؛ از خریداران پر و پا قرص تا افق 2040
تقاضای جهانی اورانیوم برای تولید انرژی هسته‌ای تا سال ۲۰۴۰ ممکن است بیش از دو برابر افزایش یابد و در همین حال، قزاقستان قصد دارد فعالیت‌های اکتشاف زمین‌شناسی را گسترش دهد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در آستانه، تقاضای جهانی اورانیوم برای تولید انرژی هسته‌ای تا سال ۲۰۴۰ ممکن است بیش از دو برابر افزایش یابد. در همین حال، قزاقستان قصد دارد فعالیت‌های اکتشاف زمین‌شناسی را گسترش دهد، 6 افق چشمانداز را بررسی کند و تا ۸۵ میلیارد تنگه برای شناسایی ذخایر جدید سرمایه‌گذاری کند.
بر اساس گزارش انجمن جهانی هسته‌ای با عنوان «گزارش سوخت هسته‌ای جهان» (World Nuclear Fuel Report)، در سال ۲۰۲۵ راکتورهای هسته‌ای جهان به حدود ۶۸٫۹ هزار تن اورانیوم نیاز داشتند. بر اساس سناریوی پایه، این رقم تا سال ۲۰۴۰ از ۱۵۰ هزار تن فراتر خواهد رفت. در صورت توسعه شتابان انرژی هسته‌ای، میزان نیاز ممکن است از ۲۰۰ هزار تن نیز بیشتر شود.
همچنین انتظار می‌رود ظرفیت نصب‌شده تولید انرژی هسته‌ای به‌طور قابل‌توجهی افزایش یابد. بر اساس سناریوی پایه، این ظرفیت ممکن است از ۳۹۸ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ به ۷۴۶ گیگاوات در سال ۲۰۴۰ برسد.
افزایش تقاضای اورانیوم، سرمایه‌گذاری در ایجاد ظرفیت‌های جدید تولید و انجام اکتشافات زمین‌شناسی را ضروری‌تر می‌کند. در سال ۲۰۲۵، حدود ۶۰ هزار تن اورانیوم در جهان استخراج شد. در صورت اجرای سیاست سه برابر کردن سهم انرژی هسته‌ای در سبد انرژی جهانی، تقاضای سالانه اورانیوم ممکن است به حدود ۲۵۰ هزار تن برسد.
بر اساس داده‌های بانک جهانی، قزاقستان یکی از کشورهای پیشرو جهان در صادرات اورانیوم طبیعی است. این کشور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۸ هزار تن اورانیوم طبیعی و ترکیبات آن را به ارزش ۴٫۵۴ میلیارد دلار صادر کرد. در سال‌های اخیر، ارزش صادرات این محصولات به‌طور چشمگیر افزایش یافته است.
قزاقستان در فاصله سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ حدود ۲۳٫۴ میلیارد دلار اورانیوم طبیعی صادر کرده است.
در سال ۲۰۲۴، روسیه، چین، ایالات متحده آمریکا، فرانسه و کانادا خریداران اصلی اورانیوم قزاقستان بودند. ارزش صادرات به روسیه ۱٫۸۱ میلیارد دلار، به چین ۱٫۷۶ میلیارد دلار، به آمریکا ۳۱۳٫۵ میلیون دلار، به فرانسه ۳۱۰٫۹ میلیون دلار و به کانادا ۲۴۸٫۳ میلیون دلار بود.
قزاقستان در سال ۲۰۲۵ نیز ۲۱٫۳۶ هزار تن اورانیوم طبیعی صادر کرد. طبق آمار گمرکی، میزان اورانیوم موجود در این محموله‌ها ۱۷٫۳ میلیون کیلوگرم و ارزش صادراتی آن ۲٫۹۸ میلیارد دلار بود.
در پایان سال گذشته، میزان استخراج اورانیوم در قزاقستان به ۲۵٫۸ هزار تن رسید که ۱۳٫۵ هزار تن آن سهم شرکت «کازاتومپروم» بود.
شرکت «کازاتومپروم» سبد جدیدی از پروژه‌های اکتشافی را تشکیل داده است که شامل 6 چشمانداز اورانیوم در قزاقستان می‌شود. این شرکت قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، مبلغ ۷۵ تا ۸۵ میلیارد تنگه در فعالیت‌های اکتشاف زمین‌شناسی در این محدوده‌ها با مساحت مجموع بیش از هزار کیلومتر مربع سرمایه‌گذاری کند.
«کازاتومپروم» در چارچوب راهبرد توسعه خود برای سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۴، حضورش در بازارهای جدید فروش را گسترش می‌دهد. در سال ۲۰۲۵، قراردادهایی برای تأمین اورانیوم با شرکت‌های انرژی اروپایی Axpo Power AG از سوئیس و ČEZ Group از جمهوری چک و همچنین شرکت ژاپنی Kansai Electric Power Co., Inc. امضا شد.
علاوه بر این، از زمان عرضه اولیه سهام این شرکت در بورس در سال ۲۰۱۸، ارزش بازار آن بیش از هفت برابر افزایش یافته است.
بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۵، منابع معدنی اورانیوم «کازاتومپروم» مطابق استاندارد JORC بالغ بر ۵۳۱ هزار تن است. با احتساب محدوده‌های перспективه جدید، پایه منابع معدنی این شرکت ۹۵۴ هزار تن برآورد می‌شود.
در حال حاضر، ۱۴ شرکت در این صنعت مشغول بهره‌برداری از معادن اورانیوم قزاقستان هستند. از این تعداد، دو شرکت Kanzhugan/Sauran و RU-6 به‌طور کامل در مالکیت «کازاتومپروم» قرار دارند و ۱۲ شرکت دیگر، بنگاه‌های مشترک با شرکای خارجی از ژاپن، چین، فرانسه و روسیه هستند.
برای نمونه، در پروژه Inkai سهم «کازاتومپروم» ۶۰ درصد و سهم شرکت کانادایی Cameco برابر با ۴۰ درصد است. در پروژه KATCO، شرکت قزاقستانی ۴۹ درصد و شرکت فرانسوی Orano، ۵۱ درصد سهام را در اختیار دارند. در پروژه‌های Karatau و Akbastau، سهم طرفین به نسبت ۵۰ به ۵۰ تقسیم شده است. در شرکت SMCC نیز سهم «کازاتومپروم» ۳۰ درصد و سهم Uranium One برابر با ۷۰ درصد است.
شرکت روسی «روس‌اتم» از طریق گروه Uranium One، به‌صورت مشترک در سه دارایی اصلی این بخش سهام دارد. سهم این گروه در معادن Karatau و Akbastau هر کدام ۵۰ درصد و در شرکت Southern Mining and Chemical Company (SMCC) برابر با ۷۰ درصد است. سهم «کازاتومپروم» در این پروژه‌ها به‌ترتیب ۵۰، ۵۰ و ۳۰ درصد است.
بر اساس نتایج سال ۲۰۲۵، مجموع تولید ۱۴ شرکت استخراج اورانیوم در قزاقستان به ۲۵ هزار و ۸۳۹ تن رسید. از این میزان، ۱۳ هزار و ۵۱۹ تن، معادل ۵۲٫۳ درصد از کل تولید، سهم «کازاتومپروم» بود.
در سال ۲۰۲۵، مجموع درآمد شرکت‌های وابسته‌ای که «کازاتومپروم» در آن‌ها سهام دارد، به ۷۴۳٫۵ میلیارد تنگه رسید.
از این میزان، ۳۶۰٫۹ میلیارد تنگه سود خالص بود. سهم سود متعلق به «کازاتومپروم» حدود ۱۷۰ میلیارد تنگه برآورد شد. این شرکت همچنین ۱۱۲٫۷ میلیارد تنگه سود سهام از این بنگاه‌ها دریافت کرد.
در مورد شرکت‌های مشترک نیز سهم «کازاتم‌پروم» از سود سال ۲۰۲۵ برابر با ۲۹٫۲ میلیارد تنگه بود و میزان سود سهام دریافتی آن به ۲۰٫۵ میلیارد تنگه رسید.
برای نمونه، ۵۱ درصد سهام شرکت Semizbay-U متعلق به «کازاتومپروم» و ۴۹ درصد آن متعلق به شرکت چینی CGN است. درآمد این شرکت در سال ۲۰۲۵ به ۸۱٫۱ میلیارد تنگه و سود خالص آن به ۳۵٫۸ میلیارد تنگه رسید. سهم «کازاتومپروم» از سود این شرکت ۲۳٫۴ میلیارد تنگه بود.
در سال ۲۰۲۵، گروه «کازاتومپروم» و شرکت‌های استخراج اورانیوم وابسته به آن در مجموع ۴۴۴٫۱ میلیارد تنگه به دولت پرداخت کردند.
از این مبلغ، ۲۷۷٫۵ میلیارد تنگه مالیات بر درآمد شرکت‌ها، ۱۵۰٫۵ میلیارد تنگه مالیات استخراج مواد معدنی، ۳٫۸ میلیارد تنگه پرداخت‌های مربوط به توسعه زیرساخت‌ها و ۱۲٫۳ میلیارد تنگه سایر پرداخت‌ها بود.
مبالغ قابل‌توجهی نیز از سوی شرکت‌های جداگانه به دولت پرداخت شد. در سال ۲۰۲۵، شرکت Karatau مبلغ ۹۸٫۹ میلیارد تنگه، Inkai مبلغ ۸۳٫۶ میلیارد تنگه، Turanium مبلغ ۵۱٫۳ میلیارد تنگه، Akbastau مبلغ ۴۷٫۱ میلیارد تنگه، Ortalyk مبلغ ۴۰٫۱ میلیارد تنگه و Budenovskoye مبلغ ۳۱٫۳ میلیارد تنگه به دولت پرداخت کردند.
اولژاس بکتنوف، نخست‌وزیر قزاقستان، در تاریخ ۵ اکتبر نشستی درباره اجرای دستورات قاسم‌ژومارت توکایف، رئیس‌جمهور این کشور در زمینه توسعه صنعت هسته‌ای برگزار کرد.
در این نشست، اقدامات انجام‌شده برای بررسی محدوده‌های جدید و چشمانداز اورانیوم، اکتشافات زمین‌شناسی و افزایش پایه منابع معدنی در چارچوب راهبرد توسعه صنعت هسته‌ای جمهوری قزاقستان تا سال ۲۰۵۰ مورد توجه قرار گرفت.
همچنین برنامه‌های شرکت ملی هسته‌ای «کازاتومپروم» برای ادامه فعالیت‌های گسترده اکتشاف زمین‌شناسی بررسی شد.
برای دسترسی پایدار به اخبار و مطالب، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود کنید.
