اجتماعی 19:36 - 26 تیر 1397
بیژن کیامنش‌ - روزنامه‌نگار:ایرانیان هنگام کوچ بزرگ از دشت‌های اوراسیا و کوهپایه‌های آلتایی، تنها بار و مال خود را در این حرکت تاریخی به همراه نداشتند بلکه سنت‌ها و خلقیاتی را بردوش گرفتند که بعدها پایه مناسبات خانوادگی و اجتماعی آنان شد.

 اما در این میان یک خصوصیت قومی، بیش از همه، در شکل‌گیری تمدن و برپایی حکومت‌های مقتدر و خلاق، کارگرافتاده است؛ طبع طنز گویی و روح مدارای ایرانیان.

این ویژگی در طول سده‌های گذشته، بربستر تعامل با ملل دیگر، غنای چشمگیری یافت. تا آنجا که به خلق دانش و فرهنگی پویا، راه برده است. از سوی دیگر این روح شاد، متمایز و مطایبه‌پرداز، در برآمدن ادبیاتی انسانی، عقل‌گرا و فراتاریخی، در قرون میانه نیز بی‌همتا بوده است.

شاید، بازتاب روح پویا و مطایبه‌پرداز ایرانیان را بتوانیم در قرن‌ها آزاد‌اندیشی علمی جست وجو کنیم. طرح دغدغه‌های انسانی با محتوای عالمانه و مفهوم‌سازی‌های تراژیک، بر بنیان انسان مدنی، فلات ایران را به پیش‌ران فرهنگی و تمدنی تبدیل کرد. هر چند پس از گذشت قرن‌ها، کانون‌های زاینده تمدن و فرهنگ، دگرگون شدند و سرزمین‌های تازه‌ای، مسئولیت تولید فکر و فرهنگ را در همه حوزه‌ها در دست گرفتند.

بدین قرار ملت‌هایی ناگهان متولد شدند و ملت‌های دیگر غروب کردند. در این میان فلات ایران در کشاکش دشوار پاسداری از هویتی قرار گرفت که بیش از 3 هزار سال برای گسترش و غنای آن کوشیده بود. این نبرد همچنان ادامه دارد. هرچند طوفان حوادث، بسیاری از ویژگی‌های زاینده این مدنیت فراگیر را از میان برده بود اما پس از گذشت قرن‌ها، هنوز چیزهایی از پیکره تنومند فرهنگ و بالندگی برجای مانده است؛

مشخصاتی که توجه به آنها، می‌تواند بخشی از پویایی از کف رفته را به جامعه بازگرداند. برای نمونه نازک‌اندیشی‌های مرسوم ایرانیان در محاورات روزمره و طنز و طنازی آنان در کوچه و بازار، ویژگی‌های منحصر به فردی هستند که گسترش آنها به دیگر حوزه‌های فرهنگی، به‌ویژه رسانه‌ها ، به توسعه بنیان‌های گفت‌وگو و پویایی فرایندهای تضارب آرا در جامعه می‌انجامد.

اهتمام واقع‌بینانه بر پایه نازک‌اندیشی‌های حکمت‌آمیز، برای بازکردن واقعیت پرگره پرچالش در رسانه‌ها، نگرش کاملا متفاوتی را در ساختارهای اجتماعی پدیدار خواهد کرد. از یاد نبریم که سخن گفتن با پیرایه‌هایی از طنز، هزل و هجو، ملت ما را هم‌نشینانی خوش‌مشرب و نکته‌سنج کرده است. اما چرا این دانایی و شیرینی گفتار، در پویایی فراگیر، کارگر نیفتاده است؟

انبوه کتاب‌های مطایبه‌آمیز که در سده‌های گذشته خلق شده‌اند، نمادی از نگرش مردم این سرزمین به جهان، انسان و طبیعت هستند. این ویژگی منحصربه‌فرد، درآمیخته با عناصر بنیادین دیگر، نشان‌دهنده جنب‌وجوش آشکار و پنهان مردم برای شادزیستن در شرایط متفاوت است.

این عناصر بنیادین، گوهرهای گمشده‌ای هستند که در دهه‌های گذشته، از زندگی و روان مردم، به بیرون نهاده شده‌اند؛ یعنی مدارا و تساهل. نازک‌اندیشی‌هایی که با شادکامی و خلق معانی زیبا همراه بوده است، بدون فراگیری روح مدارا، هرگز امکان بروز نمی‌یابد. به سخن دیگر تحمل فراگیر سخن و اندیشه دیگران، پیوسته بستر رویارویی نازک‌اندیشانه انسان ایرانی را با جهان پدید آورده است.

همین خصوصیت فرهنگی در همه دوره‌های تاریخی، به تعمیق تحولات مدنی و برآمدن ادبیاتی جهانی راه برده است. بدین‌ترتیب طبع‌آزمایی بزرگان سخن در موضوعاتی همچون هزل، طنز و هجو، نشان‌دهنده اقبال مردم به این نوع نگرش‌ها بوده است. متعارف بودن این نازک‌اندیشی‌ها که در گفتارهای روزمره مردم نیز بازتاب یافته است،

گاه چنان صریح و بی‌پرده‌اند که در دهه‌های اخیر به جای برخی کلمات که پیوست معنایی با بندهای پیش و پس خود دارند، نقطه گذاشته شده است. البته مقصود از این نوشتار، ارزشگذاری این دست مطالب نیست، بلکه سخن از خلاقیت فرهنگی جامعه‌ای است که بیش از هزار سال ادامه یافته است.

حال آنکه دیر زمانی است که دیگر، مواجهه نازک‌اندیشانه با جهان، جامعه و انسان را تاب نمی‌آوریم. کاستن از تاب‌آوری اجتماعی، طبیعتا با کاهش زایش‌های فرهنگی نیز همراه بوده و همین نیز به تقلیل تعاملات خانوادگی و کاهش همکاری‌های مفاهمه‌آمیز، در جامعه منجر شده است. اما کیمیایی که ما را از تنگنا‌های ناشی از فقدان مدارا و نازک‌اندیشی،

نجات خواهد داد، بازگشت به روح طناز جامعه است. عجیب اینکه دانش روانشناسی و روانشناسی اجتماعی، در جهان امروز، راه توسعه اقتصادی و صنعتی را، صرفا تداوم واقع‌بینی بر مدار تساهل و نگرش‌های شاد‌کامانه می‌دانند؛ 2 ویژگی‌ای که ساختار آشکار و پنهان یک هزارسال ادبیات و فرهنگ ایران زمین را تشکیل می‌دهد.

 

پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار اجتماعی

اجتماعی
«همشهری آنلاین» مرکز آمار اتحادیه اروپا اعلام کرد: زمان مورد انتظار برای کار کردن شهروندان اروپایی ۳۶ سال است.
اجتماعی
«همشهری آنلاین» رییس اداره گذرنامه و روادید وزارت امور خارجه در واکنش به رتبه‌بندی‌های مختلف در زمینه اعتبار پاسپورت کشورها به مواردی که در تعیین اعتبار پاسپورت ایرانی دخیل هستند اشاره کرد.
اجتماعی
مدیر کل امور اداری سازمان تامین اجتماعی:
«خبرگزاری ایسنا» مدیر کل امور اداری سازمان تامین اجتماعی ضمن اعلام اینکه در چهار سال اخیر بیش از ۱۰ هزار نفر جذب سازمان تامین اجتماعی شده‌اند، گفت: یکی از اقدامات اساسی و راهبردی این سازمان تعامل با سازمان سنجش در برگزاری آزمون استخدامی توسط آن سازمان است ک...
اجتماعی
در منطقه۲۲ تهران صورت گرفت؛
«خبرگزاری ایسنا» نهضت احیای بوستان جنگلی چیتگر با حضور نهادهای مردمی و مدیریت شهری منطقه۲۲ و با مشارکت سازمان میراث فرهنگی،هیات موتورسواری و اتومبیل‌رانی استان البرز، سازمان محیط زیست، کانون جهانگردی و اتومبیل‌رانی جمهوری اسلامی ایران و شهرداری منطقه۲۲، آغا...
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» معاون درمان وزارت بهداشت گفت: ارائه خدمات عادلانه با هزینه کم و قابل دسترس برای همه، استراتژی  و اولویت اصلی وزارت بهداشت است.
اجتماعی
توصیه‌های بهداشتی سرپرست سازمان اورژانس کشور به زائران اربعین حسینی؛
«خبرگزاری ایسنا» سرپرست سازمان اورژانس به زائرین اربعین حسینی توصیه کرد: حداقل ۲ هفته قبل از عزیمت به کشور عراق واکسن آنفلوانزا تزریق کنید .
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» رییس کمیته معماری شورای شهر تهران گفت: جای خالی پلازاهای شهری در لایحه برنامه پنج ساله سوم شهرداری تهران مشاهده می شود.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» درپی شهادت محیط بان استان گلستان،رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، طی پیامی شهادت محیط بان تاج محمد باشقره رابه خانواده او و جامعه محیط زیست کشور تسلیت گفت.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» مدیر واحد مدل‌سازی و پیش‌بینی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران گفت: وضعیت کیفی هوای بیشتر مناطق پایتخت طی امروز (۲۶ مهرماه) در شرایط سالم است و انتظار می‌رود با تداوم این شرایط طی فردا(۲۷ مهرماه) تنها در برخی ساعات افزایش موقتی در غلظت ذرات معلق...
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» مدیرکل پیش‌بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی گفت: بنا به تحلیل نقشه های پیش‌یابی هواشناسی طی دو روز آینده فعالیت سامانه بارشی در دامنه‌های زاگرس مرکزی و جنوبی مرکز جنوب و جنوب شرق کشور تداوم خواهد داشت

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است