انقلاب ایران؛ عبور از مرزهای وابستگی و حرکت به سمت افق های روشن

باشگاه خبرنگاران جوان - از ۲۲ بهمن سال ۱۳۵۷ و با سقوط نظام شاهنشاهی، ایران وارد مسیری جدید شد که مبنای آن استقلال، رد وابستگی و ساختن الگویی مستقل در سیاست، اقتصاد، علم و فرهنگ بود.

پس از نزدیک به نیم قرن از آن زمان، انقلاب دیگر تنها یک رویداد مقطعی نیست، بلکه پروژه‌ای مستمر است که با محاصره، جنگ‌ها، تحریم‌ها و فشار‌های متعدد رو‌به‌رو شده و با این وجود در تثبیت ارکان دولت و حاکمیت مستقل خود، خلق دستاورد‌های بزرگ و گشودن افق‌های روشن عملکردی امیدوار کننده داشته است.

پاگاه خبری العهد در گزارشی با اشاره به ویژگی‌های انقلاب اسلامی ایران با گذشت نزدیک به نیم قرن؛ به تشریح برخی ارکان و مبانی که انقلاب ایران بر اساس آن شکل گرفت، پرداخته است.

رکن استقلال در انقلاب اسلامی ایران

انقلاب اسلامی ایران از ابتدا بر مبنای استقلال بنا شد و امام خمینی (قدس سره) بنیانگذار انقلاب اسلامی در ایران، این رویکرد را به صورت خلاصه و واضح در یک جمله تبیین فرمودند: آنچه ما می‌خواهیم استقلال است، نه شرقی و نه غربی.

این شعار تنها یک گفتار سیاسی گذرا نبود، بلکه به یک قاعده حاکم بر سیاست‌های عمومی کشور تبدیل شد. ایران پس از انقلاب از موقعیت یک کشور وابسته خارج شد و به کشوری تبدیل گشت که خود تصمیم می‌گیرد و بر سر حاکمیت و حقوق مردمش با کسی معامله نمی‌کند.

پایداری در برابر طوفان‌ها

جمهوری اسلامی در طول ۴۷ سال، با چالش‌هایی از جمله جنگ تحمیلی هشت ساله، محاصره اقتصادی و مالی طولانی‌مدت، تلاش برای انزوا و همچنین تهدیدات امنیتی و نظامی مستمر رو‌به‌رو شد. با این وجود، ملت و دولت ایران هرگز از دیدگاه خود عقب‌نشینی نکرد. امام خمینی در این زمینه فرمودند: ما از محاصره نمی‌ترسیم، بلکه از وابستگی می‌ترسیم.

این منطق بلافاصله به یک فرهنگ عمومی در مدیریت بحران‌ها تبدیل شد.

دولت سازی و نهادسازی

یکی از برجسته‌ترین دستاورد‌های انقلاب اسلامی، ساخت دولتی مبتنی بر نهاد‌های ملی مستقل است. پس از سقوط رژیم سلطنتی در ایران، یک نظام جمهوری مبتنی بر حاکمیت دینی مردم تشکیل شد و نهاد‌های قانونگذاری، اجرایی و قضایی، سیستم امنیتی و نظامی ملی در آن شکل گرفت. برگزاری ۵۰ همه‌پرسی و انتخابات در ابعاد ریاست جمهوری، پارلمانی، مجلس خبرگان و شورا‌های شهر بعلاوه انتخابات اصناف و مدیریت محلات و شورا‌های مدارس و دانشگاه‌ها از دیگر دستاورد‌ها انقلاب ایران است.

انقلاب ایران و اقتصاد مقاومتی

انقلاب اسلامی ایران در عرصه اقتصادی، شرایطی مبتنی بر اوضاع اقتصادی متکی به نفت و وابسته به خارج را به ارث برد. از سوی دیگر با تشدید تحریم‌ها، ایران مجبور شد الگو‌های جایگزین را توسعه دهد که بعد‌ها به عنوان اقتصاد مقاومتی شناخته شد.

امام خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران بار‌ها تأکید کرده‌اند: اگر به توانایی‌های داخلی خود تکیه کنیم، تحریم‌ها می‌توانند به فرصت تبدیل شوند.

بر اساس گزارش‌های نهاد‌های رسمی، ایران در حال حاضر پیشرفت‌های قابل توجهی در عرصه‌های تولید صنعتی، خودکفایی کشاورزی در بخش‌های اساسی، شرکت‌های دانش‌بنیان و نوپا و به طور کلی خودکفایی در اکثر زمینه‌های اقتصادی، صنعتی و زیرساخت‌ها داشته است.

علم و فناوری و شکستن انحصار خارجی

یکی از مهمترین ثمرات انقلاب، تحول علمی در ایران است. ایران که قبل از انقلاب مصرف‌کننده علم بود، امروز تولیدکننده آن شده است. بر اساس داده‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، از مهمترین زمینه‌های دستاورد علمی در ایران می‌توان به گسترش آموزش عالی در تمامی استان‌ها و شهرها، پیشرفت چشمگیر در تحقیقات علمی، و حضور پیشرفته در زمینه‌های پزشکی، نانو، انرژی، و هوافضا اشاره کرد. برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران نیز نمادی از این تحول بود. به همین علت دفاع از آن تنها دفاع از یک فناوری نیست، بلکه دفاع از حق ملت در دستیابی به این دانش مشروع است.

توان دفاعی و حفاظت از استقلال کشور

ایران در پرتو انقلاب اسلامی در زمینه نظامی و دفاعی، از وابستگی کامل به خارج به خودکفایی رسید. به طوری که صنایع دفاعی ملی امروز شامل سامانه‌های موشکی، هواپیما‌های بدون سرنشین، فناوری‌های پدافند هوایی، قابلیت‌های دریایی پیشرفته، قابلیت‌های هوایی، قابلیت‌های جنگ الکترونیک و فناوری‌های نیرو‌های زمینی و... است.

لازم به ذکر است که هیچ کدام از این توانمندی‌ها برای تجاوز ساخته نشده‌اند، بلکه برای حفاظت از کشور و بازدارندگی تهدیدات دشمن هستند.

جامعه و هویت اسلامی و انسانی

انقلاب تنها یک پروژه دولتی نبود، بلکه یک رویکرد اجتماعی بود. انقلاب به ایران هویتی اسلامی-ملی اعتبار بخشید و بین ارزش‌های دینی و مشارکت مردمی پیوند برقرار کرد. به این ترتیب زنان، جوانان و اقشار مختلف مردم در قلب این تحول بودند و همچنان ستون فقرات تداوم آن را تشکیل می‌دهند.

سیاست خارجی فعال و تأثیرگذار

ایران در سایه انقلاب اسلامی، با وجود تلاش‌ها برای انزوای آن، به یک بازیگر فعال منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده است؛ به طوری که سیاست خارجی آن از مسائل امت حمایت می‌کند و نظام سلطه را رد می‌کند. از جمله اولویت‌های سیاست خارجی ایران، ایجاد روابط با کشور‌های همسایه و مشرق زمین و تقویت روابط با کشور‌های مختلف بر اساس احترام متقابل است.

نگاه راهبردی انقلاب ایران به آرمان فلسطین

از روز اول، آرمان فلسطین قطب‌نمای انقلاب اسلامی ایران بود. این موضع طی نزدیک به نیم قرن با وجود فشار‌های گسترده تغییر نکرده و حمایت ایران در سطح ملی و حاکمیتی از ملت فلسطین و مقاومت، به بخشی از هویت سیاسی ایرانی‌ها تبدیل شده است.

چشم انداز پیشرفت تا قله

انقلاب اسلامی ایران پس از ۴۷ سال، در آستانه مرحله جدیدی قرار دارد که گام دوم انقلاب است و چشم‌انداز آینده این کشور را بر اساس تقویت اقتصاد دانش‌بنیان، توسعه علمی، توانمندسازی جوانان، توسعه عدالت اجتماعی، تحکیم استقلال سیاسی و... تعیین می‌کند.

منبع: مهر