شبی که شعارها شعر شد

باشگاه خبرنگاران جوان - سرود «این بانگ آزادیست کز خاوران خیزد» که امروز بخشی از خاطرات میلیون‌ها ایرانی است، جزو اولین سرود‌هایی است که در دوران انقلاب سروده و خوانده شد. سراینده این سرود مرحوم حمید سبزواری است و آهنگ آن را مرحوم احمدعلی راغب ساخته است. مشهورترین اجرای آن با صدای محمد گلریز ضبط و پخش شده است.

متن شعر در روز‌های منجر به پیروزی انقلاب و در اوج فضای انقلابی، بر اساس شعار‌های خیابانی مردم سروده شد. این اثر بعد‌ها یکی از نمادین‌ترین سرود‌های انقلاب شد و چند دهه به‌طور مکرر در مناسبت‌های انقلابی و قبل از بخش‌های خبری رادیو پخش می‌شد.

طبق آنچه محمد گلریز گفته است: «منزل ما آن زمان نزدیک منزل آقای راغب در خیابان ایران، چهارراه آبسردار، بود. مرحوم حمید سبزواری بزرگوار نیز در نزدیکی ما زندگی می‌کرد. تقریباً ما یک گروه شده بودیم و در شرایطی که هنوز در بحبوحه شب‌های نزدیک به پیروزی انقلاب بود، برای سرود‌ها و شعر‌های انقلابی دور هم جمع می‌شدیم. یک روز که به ساخت سرود انقلابی فکر می‌کردیم، گفتیم که برای شعر آن سرود‌ها هیچ‌چیز بهتر از الگوبرداری از شعار‌های این مردم نیست. من در آن دوران ۳۰ ساله بودم. همراه با آقای راغب در تظاهرات شرکت می‌کردیم تا ملودی سرود دربیاید. سرود این بانگ آزادی است در حقیقت از نفس پاک مردم متولد شد، با همان ریتم و آهنگ و مسلماً همین ویژگی باعث شد تا به دل بنشیند.

شب‌ها، شعار‌ها را با آقای راغب بررسی می‌کردیم و او نت‌ها را می‌نوشت. شعار‌ها را هم از طریق تلفن با مرحوم سبزواری در میان می‌گذاشتیم و او نیز روی شعار‌ها شعر می‌گفت.» متن این سرود این است:

این بانگ آزادی است کز خاوران خیزَد

فریاد انسان‌هاست کزنای جان خیزد

اعلام طوفان‌هاست کز هَر کران خیزد

آتشفشان قهر ملِت‌های دَر بَند است

حَبل المتین توده‌های آرزومَند است

الله اکبر، خمینی رهبر

الله اکبر، خمینی رهبر

دشمن بداند ما موج خروشانیم

زائیده‌ی بَحریم، فرزند طوفانیم

دَر سَنگر اسلام بگذشته از جانیم

بازوبه‌بازو صف‌به‌صف ما آهنین جنگیم

سَنگربه‌سنگر جان به کف آماده‌ی جَنگیم

الله اکبر، خمینی رهبر

الله اکبر، خمینی رهبر

تَخت شهنشاهان شد سَرنگون از ما

بَخت تبهکاران شُد واژگون از ما

دامان آزادی شُد لاله‌گون از ما

ما حافظ آزادی و اسلام و قرآنیم

ما دَر پی آسایش و مِعراج انسانیم

الله اکبر، خمینی رهبر

الله اکبر، خمینی رهبر

ما دَر ره اسلام پیمان خون بَستیم

زَنجیر استعمار مَردانه بُگسَستیم

از دام اهریمَن با یاد حَق رَستیم

ما نَغمه‌ی الله اکبر بَر زبان داریم

ما، چون خُمینی رَهبری روشن روان داریم

الله اکبر، خمینی رهبر

الله اکبر، خمینی رهبر

او در مقدمه یکی از سروده‌هایش نوشته: یکی از فعالیت‌های شعرا در آن دوران این بود که شب‌ها دور هم جمع شویم و خواسته‌های مردم را در قالب شعر و شعار بریزیم تا روز بعد در تظاهرات‌های خیایانی از زبان مردم جاری شوند. در نهایت، احساس همدلی مردم با کلام شعرا و علما و از جان گذشتگی آنان برای آزادی میهن به حدی رسید که این صدا در روز ۲۲ بهمن هر سال به گوش رسد:

این بانگ آزادیست کز خاوران خیزد/ فریاد انسان‌هاست کز نای جان خیزد...»

سبزواری به مناسبت‌های گوناگون از جمله گرامیداشت مقدم امام خمینی (ره)، شهادت شهید مطهری (ره)، آزادسازی خرمشهر، تسخیر لانه جاسوسی و ... ترانه‌های ماندگار بسیاری سروده است که هنوز بسیاری از آنها یاد شهدای انقلاب و روز‌های پرالتهاب را برای مردم زنده می‌کند. از آثار او می‌توان به کتاب‌های «سرود درد»، «سرود سپیده»، «سرودی دیگر»، «تو عاشقانه سفر کن»، «بانگ جرس» و... اشاره کرد.

منبع: مهر