وقتی بازار با لباس پوشیده مهربان نیست

در بازار پر زرق‌ و برق پوشاک، پیدا کردن یک لباس پوشیده که در عین زیبایی با سلیقه روز جور باشد، هنوز کار ساده‌ای نیست؛ تناقضی که شاید در نگاه اول به چشم نیاید، اما برای بسیاری از زنان و مادران به تجربه‌ای تکراری در خرید تبدیل شده است. تجربه ای که گاهی تلخ و گاهی ناگریز است.

خبرگزاری فارس استان گلستان_ وقتی برای خرید لباس به بازار رفته و بین رگال‌های رنگارنگ فروشگاه‌ها قدم می‌زنیم؛ مدل‌های متنوعی چشم را می‌نوازد، اما وقتی نوبت به انتخاب یک لباس پوشیده و در عین حال شیک می‌رسد، گزینه‌ها ناگهان محدود به چند فروشگاه و چند مدل خاص می‌شوند. انگار بازار برای بخشی از مشتریانش چیزی برای عرضه ندارد.

اینجاست که سوالی ذهن را به تکاپو می‌اندازد؛ آیا واقعاً تقاضایی برای این لباس‌ها وجود ندارد یا تولیدکنندگان و بازار پوشاک، مسیر دیگری را انتخاب کرده‌اند؟ این سوال زمانی جدی‌تر شد که پای صحبت بانوانی نشستیم که برای خرید یک مانتو پوشیده و مناسب، ناچارند میان چند طرح محدود یکی را بخرند؛ یا طعم هزینه‌ بالای مزون‌ها را چشیده و یا با خرید پارچه‌ سفارش دوخت بدهند.

برای رسیدن به پاسخ این گره ذهنی، با «عصمت وطنی»، فعال و تولیدکننده گرگانی حوزه پوشاک به گفت‌وگو نشستیم؛ بانویی که پس از ۲۴ سال فعالیت در زمینه لباس عروس، ناگاه مسیر خود را تغییر داده و حالا تلاش می‌کند لباس‌هایی متناسب با نیاز دختران و نوجوانان محجبه تولید کند.

شما سال‌ها در دوخت لباس عروس فعالیت داشتید؛ چه شد که تصمیم گرفتید وارد حوزه تولید پوشاک پوشیده شوید؟

من ۲۴ سال در زمینه دوخت لباس عروس فعالیت کردم، اما یکی از دلایلی که باعث شد به‌تدریج از این کار فاصله بگیرم، حساسیتی بود که نسبت به نوع پوشش عروس‌ها و شرایطی که در آن ظاهر می‌شدند داشتم. برایم مهم بود لباسی که طراحی و دوخته می‌شود، با ارزش‌ها و نگاه من همخوانی داشته باشد و به جایی رسیدم که احساس کردم دیگر نمی‌توانم با روند موجود مقابله کنم.

نقطه عطف؛ وقتی برای دخترم لباس مناسب پیدا نکردم

من همواره تمایلم براین بوده که واقعاً نیازی از جامعه را برطرف کنم. زمانی که از خیاطی فاصله گرفته بودم، برای خرید لباس دخترم _که آن زمان نوجوان بود_ با مشکل عجیبی روبه‌رو شدم. هرچه در بازار می‌گشتم، لباس مناسب و در عین حال زیبا و پوشیده پیدا نمی‌کردم. این تجربه برای من بسیار ملموس و البته دردناک بود؛ چراکه خودم به‌عنوان یک مادر با همان مشکلی مواجه شده بودم که امروز بسیاری از خانواده‌ها با آن روبه‌رو هستند.

به همین دلیل تصمیم گرفتم به این حوزه ورود کرده و روی تولید لباس‌هایی تمرکز کنم که دختران نوجوان بتوانند با علاقه آن‌ها را بپوشند؛ لباس‌هایی که هم زیبا باشند و هم با پوشش موردنظر خانواده‌ها تناسب داشته باشند.

برخی معتقدند تولیدکننده بر اساس تقاضای بازار عمل می‌کند و چون سلیقه مشتری به سمت لباس کوتاه، جلوباز و آستین‌کوتاه رفته، تولیدکنندگان هم همین مدل‌ها را عرضه می‌کنند؛ این تحلیل را قبول دارید؟

من معتقدم باید کمی عقب‌تر رفته و ببینیم اصلاً این سلیقه چگونه شکل گرفته است. متأسفانه در حوزه مد و پوشاک، ما به‌شدت تحت تأثیر الگوهای وارداتی هستیم و در زمینه مد و طراحی لباس، قدرت کافی برای عرضه الگوهای خودمان نداریم و همین عاملی است که الگوهای خارجی بتوانند به بازار ما راه پیدا کنند.

البته موضوع فقط این نیست که مشتری چه می‌خواهد و تولیدکننده همان را تولید کند؛ باید پرسید چه چیزی باعث شده مشتری به یک مدل خاص علاقه‌مند شود. من خودم طراح هستم و مدل‌های مختلفی طراحی می‌کنم، اما وقتی دختران برای خرید لباس مراجعه می‌کنند، می‌بینم بسیاری از آن‌ها مدل‌های پوشیده را نمی‌پسندند و این سلیقه ناگهان به وجود نیامده است.

شاید من شخصاً بعضی از این لباس‌ها را نپوشم، اما وقتی می‌بینم یک مدل خاص در جامعه فراگیر شده، متوجه می‌شوم که دیگر فقط با انتخاب فردی روبه‌رو نیستیم؛ گاهی نوعی فشار اجتماعی هم در شکل‌گیری این انتخاب وجود دارد.

برای تغییر چنین وضعیتی نمی‌توان انتظار داشت با یک اقدام مقطعی نتیجه بگیریم. این کار به زمان، نوآوری، تفکر جمعی و مهم‌تر از همه حمایت جدی نیاز دارد. ما باید به‌جای تقلید از الگوهای دیگران، قدرت طراحی و تولید الگوهای متناسب با فرهنگ خودمان را پیدا کنیم.

نظرتان درباره قیمت بالای لباس‌های پوشیده و مشکل بودن خرید آن برای مردم عادی چیست؟

این یکی از مشکلات جدی ماست. تولیدکنندگانی که در زمینه لباس حجاب و مخصوصا پوشاک نوجوانان فعالیت می‌کنند، با هزینه‌های بسیار بالایی روبه‌رو هستند. ما تلاش می‌کنیم لباس‌هایی با پارچه مرغوب، طراحی مناسب و دوخت باکیفیت تولید کنیم. حتی سود خودمان را هم تا حد امکان پایین می‌آوریم، اما باز هم استقبال از این لباس‌ها آن‌طور که انتظار داریم نیست؛ چراکه لباس‌های بلند و شیک، با پارچه‌های مرغوب ایرانی یا ترک دوخته می‌شوند، اما بسیاری از نوجوانان به سراغ آن‌ها نمی‌آیند.

حتی برای اینکه خانواده‌ها بتوانند راحت‌تر خرید کنند، فروش اقساطی را هم در نظر گرفته‌ایم و واقعیت این است که تولیدکننده این حوزه فقط با مسئله فروش مواجه نیست؛ هزینه تولید هم به‌شدت افزایش پیدا کرده است. وقتی بخش بزرگی از قیمت نهایی لباس صرف خرید پارچه می‌شود، دیگر امکان چندانی برای کاهش قیمت باقی نمی‌ماند.

چرا برخی لباس‌های نامناسب با استقبال بیشتری مواجه می‌شوند؟

بخشی از ماجرا به تغییر الگوی مصرف برمی‌گردد. لباس‌هایی که کیفیت چندانی ندارند و شاید بعد از مدت کوتاهی استفاده کنار گذاشته شوند، اما چون قیمت و مدل آن‌ها با جریان غالب بازار هماهنگ است، مشتری بیشتری پیدا می‌کنند.

در مقابل، ما تلاش می‌کنیم لباسی تولید کنیم که هم کیفیت داشته باشد و هم از نظر طراحی و زیبایی برای دختران جذاب باشد. طبیعی است وقتی برای یک لباس از پارچه بیشتری استفاده می‌کنیم و روی آن گلدوزی یا کار هنری انجام داده و به جزئیات طراحی اهمیت می‌دهیم، هزینه تولید هم بالاتر می‌رود.

مشکل اینجاست که به‌تدریج این تصور در ذهن نسل جدید شکل گرفته که مد روز الزاماً همان لباس‌های کوتاه و جلوباز است و پوشش بلند و پوشیده نمی‌تواند زیبا و به‌روز باشد. در حالی که ما می‌خواهیم نشان دهیم می‌توان لباس پوشیده‌ای داشت که هم شیک باشد و هم از نظر کیفیت و طراحی قابل رقابت با سایر مدل‌ها.

به نظر شما هدف جریان مد چیست؟

به نظر من هدف نوعی بردگی است؛ اینکه زن هر جوری که «مد» می‌گوید باید بپوشد و این موضوع مربوط به لباس نبوده و مسئله‌ای است که با ذهنیت و رفتار اجتماعی مردم ارتباط دارد. وقتی یک الگوی پوشش به‌طور مداوم در ویترین فروشگاه‌ها، فضای عمومی و رسانه‌ها به چشم بیاید، به‌تدریج برای جامعه عادی می‌شود.

من کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دارم و از این زاویه هم به موضوع نگاه می‌کنم. ذهن انسان به آنچه مرتب می‌بیند عادت می‌کند. اگر یک نوع پوشش مدام در معرض دید قرار بگیرد، به‌مرور به‌عنوان یک الگوی پذیرفته‌شده شناخته می‌شود.

ما در جامعه می‌بینیم افرادی که شاید ۲۰ سال پیش پوشش کاملاً متفاوتی داشتند، اما امروز تحت تأثیر همین تغییرات، نوع پوشششان عوض شده؛ اتفاقی که یک‌شبه رخ نداده بلکه به‌تدریج و در طول سال‌ها اتفاق افتاده است.

به اعتقاد من، وقتی بازار از یک نوع پوشش پر می‌شود و الگوهای دیگری کمتر در دسترس قرار می‌گیرند، عملاً حق انتخاب هم محدود می‌شود. زن باید بتواند خودش انتخاب کند، نه اینکه احساس کند برای پذیرفته‌شدن در جامعه ناچار است از یک الگوی خاص پیروی کند.

شرکت‌های بزرگ فعال در صنعت پوشاک و مد، ماه‌ها پیش از عرضه محصولات، برنامه‌ریزی و طراحی‌های خود را انجام می‌دهند و بعد این الگوها وارد بازارهای مختلف می‌شوند. ما هم باید از قبل برای طراحی و تولید فکر کنیم، نه اینکه همیشه منتظر بمانیم ببینیم چه مدی از خارج وارد می‌شود و بعد از آن تقلید کنیم.

تولیدکنندگان پوشاک محجبه برای ادامه فعالیت با چه مشکلاتی مواجه‌اند؟

ما واقعاً در این حوزه مهجور مانده‌ایم. اگر به فروشگاه‌های ما مراجعه کنید، می‌بینید که لباس‌های پوشیده و زیبایی تولید می‌کنیم، اما حمایت چندانی از ما نمی‌شود.

انتظار من این است که اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر دستگاه‌های متولی، فقط به برگزاری جلسه و تشکیل کارگروه اکتفا نکنند. من خودم در برخی جلسات کارگروه‌ها حضور داشته‌ام و گاهی احساس می‌کنم جلسه برگزار می‌شود که صرفاً جلسه‌ای برگزار شده باشد اما در عمل، اتفاق مشخصی برای حمایت از تولیدکننده یا ایجاد بستر مناسب برای عرضه لباس‌های محجبه نمی‌افتد.

حمایت از تولیدکننده فقط به معنای پرداخت پول یا دادن وام نیست. اگر دولت بتواند مواد اولیه را با شرایط مناسب در اختیار تولیدکننده قرار دهد، بخش بزرگی از مشکلات حل می‌شود.

برای مثال، ما باید بتوانیم پارچه را با تسهیلات مناسب یا به‌صورت اقساطی تهیه کنیم. متاسفانه قیمت پارچه در یک سال اخیر چند برابر شده و  با بودجه‌ای که سال گذشته می‌توانستم چندین قلم جنس تهیه کنم، امسال به‌سختی توانستم حتی هزینه تهیه ملزومات اولیه لباس را تأمین کنم. تولیدکننده‌ای که لباس‌های کوتاه و ساده تولید می‌کند، طبیعتاً پارچه کمتری مصرف می‌کند. اما ما برای تولید یک لباس بلند و پوشیده، باید پارچه بیشتری تهیه کنیم.

ما نمی‌خواهیم لباس محجبه پوشش ساده و بدون جذابیت باشد بلکه دوست داریم دختران ما لباس‌هایی بپوشند که در عین پوشیدگی، زیبایی و ظرافت داشته باشد؛ اما وقتی برای این کار هزینه بیشتری می‌کنم و در مقابل حمایتی وجود ندارد، ممکن است به‌تدریج از بازار حذف شوم.

آیا  تسهیلات دریافتی توانسته به توسعه کارتان کمک کند؟

واقعیت این است که وام به‌تنهایی مشکل تولیدکننده را حل نمی‌کند. من وام گرفتم تا بتوانم تولیدم را راه بیندازم، اما وقتی قیمت مواد اولیه به این شکل افزایش پیدا می‌کند، بخش زیادی از توان مالی تولیدکننده صرف تأمین همان مواد اولیه می‌شود.

در حال حاضر، ماهانه باید مبلغی بابت اقساط وام و هزینه‌های ثابت فعالیت پرداخت کنم، در حالی که گاهی میزان فروش ماهانه فروشگاه حتی به اندازه هزینه‌ها هم نیست. با این شرایط، ادامه کار واقعاً دشوار است.

من می‌توانستم در حوزه عروس‌دوزی فعالیت کنم و درآمد بیشتری داشته باشم، اما انتخاب من این بود که بنابر نیاز امروز در زمینه پوشاک پوشیده برای نسل نوجوان کار کنم. این انتخاب برای من صرفاً یک فعالیت اقتصادی نیست؛ به آن اعتقاد دارم و احساس می‌کنم باید برای تأمین نیاز دختران و خانواده‌ها کاری انجام شود. البته که فشار مالی را کاملاً احساس می‌کنم، اما با توسل به امام زمان(عج) تلاش می‌کنم در این مسیر بمانم و کار را ادامه بدهم.

به نظر شما کدام دستگاه‌ها باید در این زمینه وارد میدان شوند؟

به اعتقاد من، متولی اصلی این موضوع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و این دستگاه باید در قبال وظایفی که نسبت به فرهنگ و مد برعهده دارد پاسخگو باشد. اگر دستگاه متولی نمی‌تواند به‌تنهایی این مسئله را مدیریت کند، باید از ظرفیت سایر نهادها، از جمله سازمان تبلیغات اسلامی و مجموعه‌های مردمی استفاده کند.

حتی می‌توان یک جریان مردمی برای مطالبه‌گری و حمایت از تولیدکنندگان این حوزه شکل داد و نباید همه مسئولیت را بر دوش چند تولیدکننده گذاشت که با وجود مشکلات اقتصادی، به‌تنهایی تلاش می‌کنند لباس مناسب تولید کنند.

از طرف دیگر، خود خانواده‌ها و مردم هم نقش مهمی دارند. برای مثال، در مدارس و محیط‌های خانوادگی باید به دختران نشان داده شود که پوشش محجبه الزاماً به معنای چشم‌پوشی از زیبایی و خوش‌پوشی نیست.

ما تولیدکنندگان آمادگی داریم برای خانواده‌ها با قیمت مناسب‌تر کار کنیم و حتی شرایط فروش اقساطی در نظر بگیریم، اما این تلاش باید با حمایت جامعه و مسئولان همراه شود.

در یک جمله، مهم‌ترین مطالبه خودتان از مسئولان و جامعه را مطرح کنید؟

ما نمی‌خواهیم مسئولان فقط از پوشاک محجبه صحبت کنند و بعد تولیدکننده را در میدان رقابت با مشکلات اقتصادی تنها بگذارند. اگر قرار است پوشش مناسب در جامعه جایگاه داشته باشد، باید امکان تولید، عرضه و خرید آن هم فراهم شود.

وقتی تولیدکننده برای خرید پارچه مشکل دارد، وقتی هزینه‌های تولید روزبه‌روز افزایش پیدا می‌کند و وقتی لباس تولیدشده مشتری کافی ندارد، نمی‌توان انتظار داشت این مسیر به‌تنهایی ادامه پیدا کند.

نیازمند همدلی و هم‌افزایی هستیم

مسئولان باید از طریق تأمین مواد اولیه ارزان‌تر، تسهیلات مناسب و ایجاد بستر عرضه و معرفی این محصولات از تولیدکننده حمایت عملی کنند.

از طرف دیگر، خانواده‌ها بدانند که برای دخترانشان امکان انتخاب لباس پوشیده و زیبا وجود دارد و لازم نیست برای داشتن یک پوشش شیک، حتماً سراغ مدل‌های رایج بازار بروند.

ما می‌خواهیم دخترانمان بتوانند با سلیقه و علاقه خودشان لباس انتخاب کنند؛ لباسی که در عین زیبایی با نوع پوششی که خانواده و خودشان می‌پسندند، تناسب داشته باشد و این اتفاق زمانی رخ میدهد که تولیدکننده، مسئولان و خانواده‌ها در کنار یکدیگر قرار بگیرند.

#گلستان

#پوشاک

#ارشاد

#حجاب

اخبار گلستان را زودتر از همه بخوانید

@Golestan