بسیاری از داروهای حیاتی در اولویت تأمین قرار دارند/ نمی‌توان کمبود را فقط به تحریم نسبت داد
باشگاه خبرنگاران جوان؛ حمیدجنیدی‌مقدم - هادی احمدی سخنگوی انجمن داروسازان ایران در گفت‌و‌گو با باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به آمار مربوط به کمبود دارو در کشور گفت: اختلاف آمار ۵۰۰ قلم، ۱۰۷ قلم یا حتی اعداد پایین‌تر، قبل از هر چیز نیازمند شفاف‌سازی است؛ چون باید مشخص شود هر دستگاه دقیقاً چه تعریفی از کمبود دارد.
به گفته او، وقتی بیمار برای تهیه یک دارو مجبور است به چند داروخانه مراجعه کند و گاهی در نهایت هم دارویش را پیدا نکند، نمی‌توانیم صرفاً بگوییم، چون دارو در بخشی از کشور موجود است، پس کمبودی نداریم.
احمدی تصریح کرد: واقعیت این است که شاید با کمبود فراگیر صد‌ها قلم دارو مواجه نباشیم، اما در برخی اقلام، مشکل دسترسی واقعی و پایدار وجود دارد و این مسئله برای داروهای حیاتی، سرطانی و بیماری‌های خاص اهمیت بسیار بیشتری پیدا می‌کند.
سخنگوی انجمن داروسازان ایران با بیان اینکه باید از بازی با اعداد فاصله بگیریم، اضافه کرد: سؤال اصلی این نیست که امروز چند قلم کمبود داریم؛ سؤال این است که آیا بیمار وقتی نسخه به دست وارد داروخانه می‌شود، می‌تواند داروی مورد نیازش را به‌موقع و با قیمت مناسب دریافت کند یا نه؟ که اگر پاسخ این سؤال منفی باشد، حتی اگر آمار رسمی کمبود پایین باشد، ما همچنان یک مشکل جدی در زنجیره تأمین دارو داریم.
احمدی تاکید کرد: واقعیت این است که بیشتر مشکل را در بعضی داروهای تخصصی، وارداتی و گران‌قیمت می‌بینیم و گاهی هم داروهای بیماران سرطانی، خاص و صعب‌العلاج دچار کمبود یا تأخیر در تأمین می‌شوند.
وی اضافه کرد: اکنون بسیاری از اقلام حیاتی در اولویت تأمین قرار دارند. اما یک نکته را نباید فراموش کنیم: برای بیماری که دارویش را هر روز مصرف می‌کند، حتی کمبود یک قلم هم می‌تواند خیلی جدی باشد.
سخنگوی انجمن داروسازان ایران با اشاره به اینکه معتقدیم که هدف اصلی باید این باشد که بیمار، به‌خصوص بیمار سرطانی و بیمار خاص، برای پیدا کردن دارویش سرگردان نشود، بیان کرد: دارو باید قبل از اینکه بیمار به آن نیاز پیدا کند، در دسترس باشد؛ نه اینکه بعد از ایجاد کمبود به دنبال تأمین آن باشیم.
احمدی ادامه داد: تخصیص ارز به تنهایی به معنای رسیدن دارو به دست بیمار نیست. میان تصویب اعتبار و عرضه در داروخانه، مراحل تأمین مواد اولیه، تولید یا واردات، ترخیص و توزیع قرار دارد و اختلال در هر حلقه، اثر تصمیم اولیه را از بین می‌برد.
وی تاکید کرد: کمبود نقدینگی نیز زنجیره تامین را تحت فشار گذاشته است. شرکتی که مطالباتش را دیر دریافت کند، توان خرید مواد اولیه دوره بعد را ندارد و داروخانه‌ای که ماه‌ها منتظر بیمه بماند، نمی‌تواند موجودی کافی نگه دارد.
احمدی با اشاره به طرح دارویار تاکید کرد: در طرح دارویار، یارانه ارز دارو که پیش‌تر به واردکننده در ابتدای زنجیره پرداخت می‌شد، به انتهای زنجیره یعنی بیمه‌ها منتقل شد. این اقدام مهمی در اصلاح نظام پرداخت بود، اما اثر آن به تأمین کامل و به‌موقع منابع بستگی داشت؛ بیمار با بخشنامه و اعتبار کاری ندارد. معیار موفقیت سیاست دارویی این است که دارو به‌موقع و با قیمتی قابل‌تحمل به دست او برسد.
سخنگوی انجمن داروسازان ایران تصریح کرد: معتقدیم که اکنون مشکل فقط چند قلم داروی خاص نیست. وقتی در داروخانه با کمبود مواجه می‌شویم، باید ببینیم این دارو از کجا باید تأمین شود و در کدام حلقه زنجیره متوقف شده است.
احمدی با بیان اینکه گاهی مواد اولیه به‌موقع نمی‌رسد، ادامه داد: گاهی ارز یا نقدینگی مشکل دارد، گاهی تولیدکننده امکان تولید کافی ندارد و گاهی هم دارو تولید یا وارد شده، اما توزیع آن به‌موقع و عادلانه انجام نشده است.
وی بیان کرد: اگر می‌خواهیم مشکل کمبود دارو را واقعاً حل کنیم، نباید فقط هنگام خالی شدن قفسه داروخانه وارد عمل شویم. باید کل زنجیره تأمین به‌صورت مستمر رصد شود تا مشکل، قبل از رسیدن به بیمار شناسایی و برطرف شود.
احمدی ادامه داد: به نظر من کمبود دارو یک علت واحد ندارد و نمی‌توان همه مشکلات را فقط به تحریم یا فقط به مدیریت نسبت داد. چند عامل در کنار هم قرار گرفته‌اند و زنجیره تأمین را تحت فشار قرار داده‌اند.
سخنگوی انجمن داروسازان ایران با اشاره به اینکه مشکلات ارزی و تحریم‌ها، تأمین مواد اولیه و داروهای وارداتی را دشوارتر کرده‌اند، اضافه کرد: کمبود نقدینگی، مطالبات معوق بیمه‌ها، قیمت‌گذاری و افزایش هزینه‌های تولید هم فشار زیادی به شرکت‌های دارویی و داروخانه‌ها وارد کرده است؛ ضعف در پیش‌بینی نیاز، توزیع نامتوازن و بعضی مشکلات مدیریتی هم می‌تواند کمبود را تشدید کند.
احمدی افزود: به طور کلی کمبود دارو حاصل جمع چند مشکل است؛ به جای مقصرسازی، هر حلقه‌ای که مشکل دارد اصلاح شود، چون در نهایت هزینه همه این مشکلات را بیمار می‌پردازد.
وی در پایان گفت: چند اقدام ضروری شامل تأمین به‌موقع ارز و نقدینگی برای همه‌ی حلقه‌ها، از تولیدکننده و واردکننده تا شرکت‌های پخش و داروخانه‌ها، و پرداخت مطالبات بیمه‌ها، ذخیره‌ی مطمئن و اولویت تأمین برای داروهای حیاتی، سرطانی و بیماران خاص، همراه با رصد لحظه‌ای توزیع به همراه شفافیت منظم باید در راستای دسترسی مردم به دارو انجام شود.
