شاهنامه ۸ میلیونی در حراج یک پلتفرم
نیمی از تیراژ «دانشنامه مصور شاهنامه» به دیجی‌کالا رسیده و کتاب ۸ میلیون‌تومانی با بیش از ۴۰ درصد تخفیف در این پلتفرم فروخته می‌شود.
گروه کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس: حمایت یک پلتفرم بزرگ فروش آنلاین از انتشار «دانشنامه مصور شاهنامه» می‌تواند از یک سو به معنای ورود سرمایه و فناوری تازه به بازار فرهنگ باشد، اما وقتی همین پلتفرم نیمی از تیراژ کتاب را در اختیار می‌گیرد و اثر را با تخفیفی بالاتر از تخفیف معمول کتابفروشی‌ها عرضه می‌کند، پرسش دیگری هم شکل می‌گیرد؛ در این مدل، سهم کتابفروشی‌ها که یکی از حلقه‌های اصلی زنجیره نشر هستند، چه می‌شود؟
«دانشنامه مصور شاهنامه» با همکاری انتشارات سایان و حمایت دیجی‌کالا منتشر شده و در مراسم رونمایی آن، مدیران این پلتفرم از ورود جدی‌تر به حوزه تولید و توسعه محصولات فرهنگی ایرانی سخن گفته‌اند. در این مراسم همچنین بر ظرفیت مارکت‌پلیس‌ها برای کشف مخاطب تازه، استفاده از داده‌های رفتاری و الگوریتم‌های پیشنهاددهنده برای معرفی کتاب و توسعه بازار محصولات فرهنگی تأکید شد.
از این منظر، ماجرا فقط انتشار یک کتاب تازه نیست؛ یک بازیگر بزرگ بازار تجارت الکترونیک حالا بخشی از سرمایه و ظرفیت توزیع خود را نیز وارد زنجیره تولید و عرضه محصول فرهنگی کرده است. اتفاقی که می‌تواند برای صنعت نشر فرصت ایجاد کند، اما همزمان پرسش‌هایی درباره نحوه توزیع و رقابت در بازار کتاب به وجود می‌آورد.
15هزار نسخه از ۳۰ هزار نسخه در اختیار یک پلتفرم
شنیده‌ها حاکی از آن است که از تیراژ ۳۰ هزار نسخه‌ای «دانشنامه مصور شاهنامه»، ۱۵ هزار نسخه در اختیار دیجی‌کالا قرار گرفته است؛ یعنی نیمی از تیراژ این چاپ.
همزمان، قیمت پشت جلد این اثر ۸ میلیون تومان اعلام شده و دیجی‌کالا آن را با بیش از ۴۰ درصد تخفیف عرضه می‌کند. به این ترتیب، قیمت فروش کتاب در این پلتفرم به حدود ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان می‌رسد.
در مقابل، بررسی عرضه کتاب در سایر کتابفروشی‌ها نشان می‌دهد تخفیف این اثر عموماً کمتر از ۳۰ درصد است. بنابراین خرید همین کتاب از فروشگاهی با تخفیف مثلا 30 درصدی، حدود ۵ میلیون و 600 هزار تومان هزینه دارد؛ یعنی دست‌کم 800 هزار تومان بیشتر از قیمت فروش با تخفیف ۴۰ درصدی.
البته تفاوت قیمت به‌تنهایی الزاماً به معنای تخلف یا اقدام نادرست نیست و ممکن است بخشی از تخفیف از محل مدل همکاری، حمایت مالی یا شرایط اختصاصی تأمین کتاب جبران شود. اما همین تفاوت، مسئله‌ای مهم را پیش روی بازار کتاب قرار می‌دهد؛ کتابفروشی‌ای که در تأمین، نگهداری و عرضه کتاب نقش دارد، با چه ابزاری باید با پلتفرمی رقابت کند که همزمان در تولید یا حمایت مالی از همان محصول نیز مشارکت داشته است؟
مسئله فقط تخفیف نیست
کتابفروشی‌ها سال‌هاست با هزینه‌های اجاره، نیروی انسانی، بیمه، مالیات، خواب سرمایه و هزینه‌های توزیع دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بارها فعالان این صنف درباره اقتصاد کتابفروشی گفته‌اند که تخفیف دریافتی کتابفروش از ناشر در بسیاری از موارد حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد است و با توجه به هزینه‌های جاری، حاشیه سود فروش کتاب محدود می‌شود.
حالا مسئله در مورد «دانشنامه مصور شاهنامه» شکل تازه‌ای پیدا کرده است؛ زیرا موضوع فقط فروش اینترنتی کتاب نیست. دیجی‌کالا اعلام کرده که با حمایت از انتشار این اثر، از جایگاه یک عرضه‌کننده صرف فراتر رفته و قصد دارد حضور خود را در تولید و توسعه محصولات فرهنگی ادامه دهد. حتی از برنامه‌ریزی برای ورود به حوزه‌هایی مانند اسباب‌بازی‌های متناسب با فرهنگ ایرانی نیز سخن گفته شده است.
بنابراین اگر قرار باشد این مدل در عناوین دیگری نیز تکرار شود، پرسش درباره نسبت پلتفرم‌های بزرگ با کتابفروشی‌ها دیگر یک مسئله موردی نخواهد بود.
حمایت از تولید، رقابت در توزیع
مسئله اصلی این گزارش، مخالفت با ورود سرمایه‌گذاران جدید به حوزه فرهنگ یا حتی فروش آنلاین کتاب نیست. اتفاقاً صنعت نشر به سرمایه، فناوری و شیوه‌های تازه توزیع نیاز دارد. مسئله این است که مدل حمایت چگونه طراحی شود تا در کنار ناشر و پلتفرم، حلقه کتابفروشی نیز از چرخه خارج نشود.
شاهنامه قرار است به مخاطبان بیشتری برسد و استفاده از ظرفیت پلتفرم‌های بزرگ می‌تواند به این هدف کمک کند؛ اما توسعه بازار کتاب زمانی پایدار خواهد بود که مسیر رسیدن کتاب به مخاطب فقط به یک کانال محدود نشود و کتابفروشی‌ها نیز همچنان جایی در این زنجیره داشته باشند.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.
#کتاب #شاهنامه #دیجی_کالا #کتابفروشی
