چرا دلمان برای آدمهای سمی تنگ میشود؟

باشگاه خبرنگاران جوان - گاهی پس از فاصله گرفتن از یک دوست قدیمی، یکی از نزدیکان و اطرافیان، یا حتی پس از جدایی و پایان یک پیوند زناشویی پرتنش، با حس عجیبی روبهرو میشویم؛ دلتنگی برای فردی که مطمئن هستیم حضورش به ما آسیب میزد.
چرا ذهن ما برخلاف منطقمان، دوباره هوای آدمهایی را میکند که بارها ما را نادیده گرفته و رنجاندهاند؟
زهرا کاظمزاده، روانشناس، طرحوارهدرمانگر و زوجدرمانگر با اشاره به این کشمکش درونی میگوید: «تا حالا شده دلت برای کسی تنگ بشود که خودت خوب میدانی چقدر اذیتت کرده است؟کسی که بارها گریهات را درآورده، نادیدهات گرفته یا باعث شده احساس بیارزشی کنی، اما باز هم دلت بخواهد برگردد! شاید با خودت بگویی: پس چرا هنوز دلم پیش اوست؟ این موضوع، دلایل روانشناختی مشخصی دارد که باید آنها را بررسی کنیم.»
وقتی ذهن هنوز دنبال جواب میگردد!
نخستین عاملی که باعث میشود پرونده یک ارتباط آسیبزا در ذهن ما بسته نشود، ابهامها و معماهای حلنشده است. کاظمزاده در اینباره توضیح میدهد: «گاهی چیزی که نمیگذارد یک رابطه را فراموش کنی، سؤالهای بیجواب است؛ اینکه چرا با من اینطوری رفتار کرد؟ من کجای رابطه اشتباه کردم؟ اگر بیشتر تحمل میکردم، تغییر میکرد؟ واقعاً دوستم داشت یا نه؟ گاهی ذهنت آنقدر درگیر پیدا کردن جواب میشود که ناخواسته مدام به همان آدم برمیگردی.»
محبتهای گاهوبیگاه چطور وابستگی ایجاد میکنند؟
بسیاری از ارتباطهای آسیبزننده در زندگی، همیشه تلخ نیستند؛ بلکه ترکیبی از مهربانیهای ناگهانی و سردیهای آزاردهنده هستند. این روانشناس و طرحوارهدرمانگر درباره مکانیسم این تله ذهنی میگوید: «تصور کن طرف مقابل یک روز به تو محبت میکند، روز بعد سرد و بیتفاوت است و چند روز بعد دوباره با محبت برمیگردد. این غیرقابلپیشبینی بودن میتواند باعث شود بیشتر منتظر توجهش بمانی. در روانشناسی به این الگو تقویت متناوب میگوییم؛ یعنی وقتی محبت و توجه همیشه در دسترس نیست، ممکن است برای به دست آوردنش بیشتر تلاش کنی.»
شاید دلت برای خودش تنگ نشده!
اما آیا ما واقعاً دلتنگ خودِ آن فردِ آسیبزننده میشویم؟ کاظمزاده در پاسخ به این پرسش، زاویه دید متفاوتی را باز میکند: «گاهی ما دلتنگ خودِ آن آدم نیستیم؛ دلتنگ روزهای خوب، توجههای گاهبهگاه و امیدی هستیم که به آینده آن ارتباط داشتیم. شاید هنوز منتظری همان آدمی بشود که اوایل ارتباط نشانت داده بود. در واقع، ممکن است بیشتر از خودِ رابطه، دلت برای تصویری که از او ساخته بودی تنگ شده باشد.»
یک تلنگر مهم برای سنجش واقعیت
این زوجدرمانگر برای رهایی از این سردرگمی، یک پرسش کلیدی را مطرح میکند تا هرکس بتواند عیار وابستگی خود را بسنجد: «حالا میخواهم از تو یک سؤال بپرسم؛ اگر مطمئن بودی آن آدم هیچوقت تغییر نمیکند، باز هم دلت میخواست به آن رابطه برگردی؟ گاهی پاسخ همین سؤال میتواند چیزهای زیادی را درباره وابستگیهایمان روشن کند.»
کاظمزاده در پایان، بر لزوم خودمراقبتی و تفکیک میان احساسات گذرا و تصمیمهای منطقی تأکید کرده و خاطرنشان میکند: «یک نکته مهم که باید یادت بماند این است که دلتنگ شدن به این معنی نیست که باید برگردی! احساسات ما همیشه راهنمای تصمیمهای درست نیستند. ممکن است دلت برای کسی تنگ بشود، اما همزمان بدانی بودن در کنار او برای سلامت روانت خوب نیست. قرار نیست برای اثبات علاقه و وفاداریات، بارها آسیب دیدن را تحمل کنی. گاهی مراقبت از خودت یعنی بپذیری که دلتنگی هست، اما برگشتن انتخاب تو نیست.»
منبع: فارس











