آسمان شب در ماه اکتبر سرشار از پدیده‌های کیهانی تماشایی است
باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - در چند روز گذشته، شاهد دو رویداد مهم بوده‌ایم. در ۶ اکتبر، سیاره مشتری — بزرگ‌ترین سیاره منظومه شمسی — در پدیده‌ای موسوم به «احتجاب ماه» (lunar occultation) پشت هلال باریک ماه پنهان شد و پیش از آنکه دوباره نمایان شود، حدود یک ساعت در پسِ ماه قرار داشت. سپس، شامگاه پنج‌شنبه ۸ اکتبر، بارش شهابی «اژدهایی» (Draconid) به اوج خود رسید و نمایش آن تا ساعات اولیه بامداد جمعه ۹ اکتبر ادامه یافت. شرایط امسال به‌ویژه مساعد بود، زیرا ماه به مرحله «ماه نو» نزدیک می‌شد و همین امر مشاهده حتی شهاب‌های کم‌نور را آسان‌تر می‌کرد.
علاقه‌مندان به نجوم همچنان فرصت دارند تا در این ماه شاهد رویدادهای هیجان‌انگیز دیگری باشند:
سیاره عطارد در بیشترین کشیدگی شرقی (۱۲ اکتبر)
شامگاه ۱۲ اکتبر، سیاره عطارد در وضعیت «بیشترین کشیدگی شرقی» و در نزدیکی افق غربی قابل مشاهده خواهد بود. این بهترین زمان برای رصد این سیاره است، زیرا در بیشترین فاصله زاویه‌ای خود نسبت به خورشید قرار دارد. اگرچه شرایط رصد در نیم‌کره جنوبی ایده‌آل‌تر است، اما کسانی که دیدی باز و بدون مانع به افق غربی دارند نیز می‌توانند آن را مشاهده کنند. توصیه می‌شود پیش از نشانه رفتن ابزارهای اپتیکی به سمت غرب، تا پس از غروب خورشید صبر کنید.
بقایای دنباله‌دار هالی (۲۱ اکتبر)
بارش شهابی «جبار» (Orionid) در ۲۱ اکتبر به اوج سالانه خود می‌رسد. منشأ این بارش، ذرات و بقایای به‌جامانده از دنباله‌دار هالی است؛ هنگامی که این ذرات با سرعتی بسیار زیاد وارد جو زمین می‌شوند، رگه‌های درخشانی از نور ایجاد می‌کنند. ناسا تخمین می‌زند که در طول این رویداد، از مکان‌های تاریک می‌توان حدود ۲۰ شهاب در ساعت مشاهده کرد. نام این بارش از صورت فلکی «جبار» (Orion) گرفته شده است، زیرا به نظر می‌رسد شهاب‌ها از این صورت فلکی سرچشمه می‌گیرند.
«ماه شکارچی» آسمان هالووین را روشن می‌کند
«ماه شکارچی» (Hunter’s Moon) در ۲۶ اکتبر (به وقت جهانی) به مرحله ماه کامل می‌رسد، هرچند برای بیشتر رصدگران آسمان، در شامگاه ۲۵ اکتبر نیز کامل به نظر خواهد رسید. نام‌گذاری ماه کاملِ ماه اکتبر ریشه در سنت‌های پاییزی دارد؛ زمانی که با برداشت محصولات، پاکسازی مزارع و کوتاه‌تر شدن ساعات روز، شکارچیان از نور ماه برای ردیابی شکار پس از غروب خورشید بهره می‌بردند. این ماه پس از رسیدن به مرحله قرص کامل، همچنان در آسمان شب جلوه‌ای شاخص خواهد داشت و با نزدیک شدن به هالووین، به‌تدریج به فاز «کوژماه کاهنده» (Waning Gibbous) تغییر وضعیت می‌دهد؛ بدین ترتیب، ماه با درخششی متناسب با شب‌های این فصل به پایان می‌رسد.
پنهان‌سازی خوشه ستاره‌ای پروین توسط ماه
در شامگاه ۲۷ اکتبر، ماه از مقابل خوشه ستاره‌ای پروین (Pleiades) عبور کرده و آن را به‌طور موقت از دید پنهان می‌کند. این پدیده اختفا (پنهان‌سازی) حدود ساعت ۱۰:۰۰ به وقت گرینویچ آغاز شده و پیش از نیمه‌شب به پایان می‌رسد. این رویداد در بیشتر نقاط جهان قابل مشاهده خواهد بود.
منبع: دیلی استار
