نیرویی معادل ۳ تن تی‌ان‌تی!/ حقایقی جذاب درباره برخورد امروز موشک اسپیس‌ایکس به ماه

باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی -  مرحله بالایی موشک فالکون ۹ اسپیس‌ایکس، امروز چهارشنبه، ۵ آگوست، ساعت ۶:۳۵ صبح به وقت گرینویچ در مسیر برخورد به سطح ماه قرار دارد و دهانه‌ای به عرض ۲۷ متر ایجاد خواهد کرد. انتظار می‌رود این برخورد، با نیرویی معادل سه تن تی‌ان‌تی، بقایای ماه را در هوا پراکنده کند.

این موشک در ژانویه ۲۰۲۵ پرتاب شد و دو ماه‌نورد با بودجه خصوصی را حمل کرده است: بلو گوست از شرکت فایرفلای آئرواسپیس و رسیلینس از شرکت ژاپنی آی‌اسپیس.

بلو گوست با موفقیت فرود آمد و ماموریت تاریخی خود را به پایان رساند، در حالی که رسیلینس در حین تلاش برای فرود سقوط کرد.

چرا موشک از ریل خارج نشد؟

معمولاً اسپیس‌ایکس برای از بین بردن مراحل بالایی موشک‌های خود اندکی پس از پرتاب، دوباره وارد جو زمین می‌شود، اما این کار برای این ماموریت امکان‌پذیر نبود. رساندن دو ماه‌نورد به مقاصد دوردستشان، تقریباً تمام سوخت مرحله بالایی را تمام کرده بود و شرکت را مجبور کرد بدنه موشک را که تقریباً ۴۰۰۰ کیلوگرم وزن داشت، در مدار بالایی زمین که از مدار ماه عبور می‌کند، رها کند.

جولیانا شایمن، مدیر برنامه‌های علمی ناسا در اسپیس‌ایکس، توضیح داد که این شرکت طبق مقررات، مانور جایگزینی را برای اطمینان از ایمنی مرحله دوم انجام داد. با این حال، این مانور نتوانست موشک را تثبیت کند و نیرو‌های طبیعی همچنان بر آن تأثیر می‌گذارند.

او افزود: ترکیبی از فعالیت خورشیدی و نیرو‌های گرانشی، موشک را در مسیر برخورد با ماه قرار داد. 

یک برخورد مورد انتظار و یک فرصت علمی

این برخورد در نزدیکی دهانه انیشتین در لبه غربی ماه، با سرعت تقریبی ۸۷۰۰ کیلومتر در ساعت رخ خواهد داد. این برخورد باعث ایجاد جرقه‌ای خواهد شد که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نخواهد بود، اما انتظار می‌رود با تلسکوپ‌ها مشاهده شود.

همچنین ابری از گرد و غبار و آوار را که انتظار می‌رود از زمین قابل مشاهده باشد، برخواهد انگیخت که احتمالاً به دلیل بی‌وزنی نسبی و باد‌هایی که می‌توانند آن را به داخل بکشند یا پراکنده کنند، ده‌ها دقیقه ادامه خواهد داشت.

دانشمندان این رویداد را یک فرصت علمی ارزشمند می‌دانند، زیرا به آنها کمک می‌کند تا تکنیک‌هایی را برای اندازه‌گیری برق ناشی از برخورد، مکان‌یابی لرزه‌ای آن و درک خطراتی که آوار‌های فضایی برای زیرساخت‌های ماه و فضانوردان آینده ایجاد می‌کنند، آزمایش کنند.

خطرات آینده و برنامه‌هایی برای کاهش آنها

با توجه به اینکه ناسا قصد دارد در دهه آینده از طریق برنامه آرتمیس یک پایگاه سرنشین‌دار در نزدیکی قطب جنوب ماه بسازد، موضوع جلوگیری از سقوط آوار موشک‌ها روی ماه به طور فزاینده‌ای ضروری شده است. شیمن تأیید کرد که اسپیس ایکس با همکاری ناسا و سایر آژانس‌های مربوطه در حال توسعه بهترین روش‌ها برای دفع ایمن موشک‌ها در ماموریت‌های پرانرژی است که در سیستم خورشید-زمین-ماه فعالیت می‌کنند.

این موشک اولین موشکی نیست که به ماه برخورد می‌کند. در ماموریت‌های قبلی آپولو، مرحله سوم موشک‌های ساترن ۵ به سطح ماه برخورد کرد. در مارس ۲۰۲۲، یک شیء موشکی مرموز به ماه برخورد کرد و یک دهانه دوگانه عجیب ایجاد کرد. بعداً مشخص شد که این برخورد مربوط به مرحله بالایی موشک Long March ۳C چین است، همان موشکی که ماموریت Chang'e ۵-T۱ را در سال ۲۰۱۴ به مدار ماه پرتاب کرد.

کارشناسان هشدار می‌دهند که این برخورد به عنوان یادآوری این نکته است که ما در حال پر کردن فضا با زباله‌ها و فضاپیما‌ها هستیم و تهدیدی فزاینده برای زیرساخت‌های فضایی و ماموریت‌های آینده ایجاد می‌کنیم. این امر مستلزم تدوین استراتژی‌های مؤثرتری برای مدیریت اشیاء ناخواسته در مدار‌های نزدیک زمین و ماه است.

منبع: Space.com