این سلاح بیش از ۱۵ میلیون نفر را کشت!
باشگاه خبرنگاران جوان - گاهی تمام چیزی که برای نابود کردن نظم دنیا نیاز دارید، یک سلاح جیبی نیم‌کیلویی است! بعدازظهر ۲۸ ژوئن ۱۹۱۴ در سارایوو، تپانچه نیمه‌خودکار FN Browning Model ۱۹۱۰ با دو شلیک دقیق، کار ولیعهد اتریش-مجارستان را یکسره کرد و کل اروپا را مثل مهره‌های دومینو به جان هم انداخت. این فسقلیِ ساخت بلژیک چنان جنگی راه انداخت که بیش از ۱۵ میلیون آدم را به کام مرگ فرستاد.
طراحی نبوغ‌آمیز؛ تحول در طراحی تپانچه‌های کمری
در سال‌های آغازین قرن بیستم، تپانچه‌های کمری سازمانی عموماً رولور‌های سنگین یا تپانچه‌های نیمه‌خودکار حجیم با مکانیزم‌های پیچیده بودند. جان براونینگ، طراح نامدار سلاح، با همکاری کمپانی ملی اسلحه‌سازی بلژیک موسوم به FN، به دنبال خلق سلاحی بود که حداکثر قابلیت پنهان‌کاری، ارگونومی بالا و قابلیت اطمینان مکانیکی بی‌نقص را یک‌جا ارائه دهد. نتیجه این پروژه، تپانچه موفق FN Browning M۱۹۱۰ بود.
محور طراحی براونینگ در این سلاح، چینش کامپکت اجزای درونی بود. تا پیش از مدل ۱۹۱۰، فنر ارتجاعی تپانچه‌ها عموماً در میله‌ای زیر لوله تعبیه می‌شد که باعث افزایش ارتفاع بدنه سلاح می‌شد. براونینگ در این مدل، فنر ارتجاعی را مستقیماً دور لوله اصلی سلاح قرار داد. این نوآوری ساختاری باعث شد قطر و ضخامت بخش بالایی لغزنده به‌شدت کاهش یابد و خط دید تیرانداز پایین‌تر بیاید که خود لگد سلاح را مهارپذیرتر می‌کرد.
علاوه بر این، سیستم شلیک تپانچه بر پایه مکانیزم سوزنی داخلی به جای چکش خارجی طراحی شد. حذف چکش خارجی، هرگونه برآمدگی جانبی روی بدنه سلاح را از بین برد؛ مزیتی حیاتی که مانع از گیر کردن اسلحه به لبه لباس در هنگام بیرون کشیدن سریع در ماموریت‌های امنیتی و عملیات مخفی می‌شد.
مشخصات و کارایی عملیاتی
تپانچه FN Browning M۱۹۱۰ بر پایه مکانیزم گلنگدن مستقیم یا همان بارگذاری مجدد بر اثر پس‌زدن مستقیم گاز باروت عمل می‌کرد. این سلاح در دو پیکربندی کالیبر عرضه می‌شد: نسخه ۷.۶۵ میلی‌متری و نسخه کالیبر کوتاه‌برد ۹ میلی‌متری.
نسخه ۹ میلی‌متری که در ترور سارایوو به کار رفت، خشابی با ظرفیت ۶ تیر داشت (در کالیبر ۷.۶۵ میلی‌متری ظرفیت خشاب ۷ تیر بود).
طول لوله سلاح ۸۸ میلی‌متر، طول کل تپانچه تنها ۱۵۳ میلی‌متر و وزن خالی آن در حدود ۵۹۰ گرم ثبت شده است. این مشخصات، سلاحی سبک و مرگبار را پدید آورد که برای درگیری‌های فاصله نزدیک طراحی شده بود.
ترور سارایوو؛ عملیاتی با سلاح شماره ۱۹۰۷۴
در روز ۲۸ ژوئن ۱۹۱۴، گاوریلو پرنسیپ، عضو ۱۹ ساله گروه ملی‌گرای دست سیاه، از میان ازدحام جمعیت در سارایوو به خودروی روباز حامل آرشیدوک فرانتس فردیناند و همسرش صوفی نزدیک شد.
در جریان این عملیات، چهار قبضه تپانچه FN Browning M۱۹۱۰ کالیبر ۹ میلی‌متری در اختیار تیم ترور قرار داشت، اما تپانچه‌ای که عملاً سرنوشت جهان را دگرگون کرد، قبضه‌ای با شماره سریال ۱۹۰۷۴ بود.
پرنسیپ از فاصله کمتر از دو متری با بهره‌گیری از شلیک سریع و بدون گیر این تپانچه نیمه‌خودکار، دو گلوله شلیک کرد؛ گلوله نخست به گلوی فرانتس فردیناند اصابت کرد و گلوله دوم شکم صوفی را شکافت. سرعت عملکرد سیستم گلنگدن مستقیم بلژیکی و ابعاد بسیار کوچک سلاح که پنهان کردن آن را زیر کت پرنسیپ تا آخرین ثانیه ممکن ساخته بود، فرصت هرگونه واکنشی را از محافظان سلب کرد.
در پی این واقعه و زنجیره‌ای از تنش دیپلماتیک و درگیری‌های نظامی، آتش جنگ جهانی اول در سراسر اروپا برافروخته شد.
کارنامه نظامی و عملیاتی در ارتش‌های جهان
توفیق فنی و قابلیت اطمینان بالای پلتفرم FN Browning M۱۹۱۰ باعث شد این سلاح تنها به یک حادثه تاریخی محدود نماند. این سلاح و ارتقا‌های بعدی‌اش، به‌ویژه مدل کشیده‌تر FN Model ۱۹۲۲، به خدمت رسمی ارتش‌ها و نیرو‌های پلیس کشورهایی، چون بلژیک، هلند، فرانسه، دانمارک، ترکیه و یوگسلاوی درآمد و حتی شمار زیادی از افسران ارتش سلطنتی ژاپن آن را به عنوان تپانچه سازمانی شخصی خریداری کردند. این سلاح تا سال‌ها پس از پایان جنگ جهانی دوم در خطوط تولید ماند و یکی از موفق‌ترین محصولات تجاری-نظامی کمپانی اف‌ان به شمار می‌رود.
سرگذشت پر رمز و راز تپانچه شماره ۱۹۰۷۴
پس از بازداشت و محاکمه ضاربان، تسلیحات و لوازم صحنه جرم مصادره شدند. تپانچه شماره ۱۹۰۷۴ به همراه خودروی روباز گراف‌اند اشتیفت در اختیار مقامات قرار گرفت. تپانچه در ابتدا به کشیشی به نام پدر آنتون پونتیگام، دوست نزدیک ولیعهد که آخرین تشریفات مذهبی را برای وی به جا آورده بود، واگذار شد تا موزه‌ای اختصاصی برای یادبود قربانیان برپا کند.
با درگذشت این کشیش در سال ۱۹۲۶، تپانچه در بایگانی‌های مسکوت جامعه یسوعی‌ها در اتریش ناپدید شد و برای دهه‌ها بسیاری از مورخان نظامی آن را مفقود یا تخریب‌شده می‌دانستند.
سرانجام پس از نزدیک به هشت دهه و در سال ۲۰۰۴، این اسلحه تاریخی با شماره سریال رسمی ۱۹۰۷۴ در انبار این انجمن بازکشف و به موزه تاریخ نظامی وین اهدا شد. امروزه این ابزار فلزی مرگبار ساخت بلژیک، در کنار خودروی ترور و لباس خون‌آلود فرانتس فردیناند در تالار‌های این موزه نگهداری می‌شود؛ تپانچه‌ای کوچک که ماشه مرگبارترین تحول نظامی قرن را چکاند.
منبع: خبرگزاری فارس
