فناوری‌های نوین خودرو در مسیر کاهش مصرف سوخت و هزینه مردم
باشگاه خبرنگاران جوان - حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، پنجم آبان‌ماه با حضور در گروه خودروسازی سایپا، از ظرفیت‌های تحقیقاتی و فناورانه این مجموعه بازدید کرد و در نشستی با مدیران ارشد سایپا، درباره ظرفیت‌های فناورانه و برنامه‌های آینده این گروه گفت‌و‌گو کرد.
افشین در جریان این بازدید، با اشاره به دستور رئیس‌جمهور در سال گذشته برای استفاده خودروسازان از موتور‌های کم‌مصرف، اقدامات انجام‌شده در این مجموعه را در زمینه توسعه فناوری امیدوارکننده دانست و گفت: این اقدامات می‌تواند زمینه تغییر رویکرد در صنعت خودرو و حرکت به سمت فناوری‌های جدید را فراهم کند. اجرای این رویکرد، علاوه بر صرفه‌جویی در منابع انرژی، می‌تواند هزینه‌های دولت و خانوارها را کاهش دهد و به بهبود وضعیت آلودگی هوا کمک کند.
او با اشاره به برنامه‌های مطرح‌شده برای توسعه موتور‌هایی با مصرف سوخت کمتر، توضیح داد: بهبود فناوری موتور و تغییر فرایند احتراق نیز در کاهش آلایندگی خودرو‌ها مؤثر است. فناوری‌های جدید باید به تولید خودرو‌هایی منجر شوند که در کنار حفظ یا افزایش توان موتور، سوخت کمتری مصرف می‌کنند.
معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به کیفیت، فناوری و منافع مصرف‌کنندگان، تصریح کرد: ارتقای کیفیت و توسعه فناوری در صنعت خودرو باید با توجه به توان اقتصادی مصرف‌کنندگان دنبال شود و نباید هزینه بهبود فناوری و افزایش کیفیت، به افزایش نامتناسب قیمت خودرو و تحمیل بار مالی بیشتر به مردم منجر شود. از این رو، در طراحی فنی و توسعه محصولات جدید، علاوه بر شاخص‌های عملکردی و زیست‌محیطی، باید هزینه تمام‌شده و قیمت نهایی برای مصرف‌کننده نیز مورد توجه قرار گیرد.
افشین با ارزیابی مثبت اقدامات انجام‌شده در زمینه توسعه موتور و خودرو‌های جدید، خاطرنشان کرد: امیدواریم محصولات مبتنی بر این فناوری‌ها طی سه تا چهار سال آینده در اختیار مردم قرار گیرند. توسعه محصول در صنعت خودرو فرایندی زمان‌بر است و نتایج سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه معمولاً پس از چند سال نمایان می‌شود.
مشارکت شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه فناوری‌های کم‌مصرف
افشین با تأکید بر آمادگی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری برای همکاری در توسعه فناوری‌های صنعت خودرو گفت: توسعه فناوری‌های موردنیاز این صنعت به مشارکت شرکت‌های دانش‌بنیان و تقویت ارتباط میان بخش‌های صنعتی و فناورانه کشور نیاز دارد.
به گفته او، معاونت علمی می‌تواند با حمایت از زیست‌بوم نوآوری صنعت خودرو و فراهم‌کردن زمینه حضور شرکت‌های فناور در پروژه‌های صنعتی، به توسعه فناوری‌های جدید کمک کند. استفاده از ظرفیت‌های حمایتی صندوق نوآوری و شکوفایی نیز از جمله مسیر‌های مطرح‌شده برای پشتیبانی از فعالیت‌های فناورانه است.
این مقام مسئول همچنین از برنامه‌ریزی برای ایجاد سازوکاری با هدف توسعه فناوری و حمایت از زیست‌بوم صنعت خودرو خبر داد که قرار است با مشارکت معاونت علمی و وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) و خودروسازان دنبال شود.
ارتقای فناوری خودرو نیازمند پیشرفت زنجیره تولید است
معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به گستردگی زنجیره ارزش صنعت خودرو تأکید کرد: پیشرفت این صنعت تنها به عملکرد خودروسازان وابسته نیست و به ارتقای فناوری در مجموعه‌ای از صنایع مرتبط نیاز دارد.
او توضیح داد: تولید خودرو به ظرفیت‌هایی در حوزه‌های الکترونیک، فولاد، پتروشیمی، لاستیک، مواد پیشرفته، ماشین‌کاری و ساخت قطعات وابسته است. از این رو، توسعه خودرو‌های جدید باید با پیشرفت هم‌زمان این بخش‌ها همراه باشد تا فناوری موردنیاز برای طراحی و تولید محصولات پیشرفته در داخل کشور فراهم شود.
به گفته افشین، حمایت از زنجیره تولید خودرو می‌تواند به حفظ ظرفیت‌های تخصصی، تقویت فعالیت شرکت‌های فناور و ایجاد ارزش افزوده در بخش‌های مختلف صنعت کمک کند.
این مقام مسئول عنوان کرد: برنامه‌ریزی برای آینده این صنعت باید با در نظر گرفتن پیوند میان خودروسازی، صنایع وابسته و توان مهندسان و متخصصان کشور انجام شود.
معاون علمی رئیس‌جمهور در پایان سخنان خود خاطرنشان کرد: امیدواریم پیگیری دستور رئیس‌جمهور درباره کاهش مصرف سوخت، همراه با توسعه فناوری‌های جدید و همکاری میان دولت، خودروسازان و شرکت‌های دانش‌بنیان، در سال‌های آینده به عرضه خودرو‌های کم‌مصرف‌تر و تقویت توان فناورانه کشور منجر شود.
«توسعه موتور‌های جدید بومی با هدف کاهش مصرف سوخت» برنامه‌های فناورانه صنعت خودرو
مهدی رادمنش، قائم‌مقام سایپا، مرکز تحقیقات و نوآوری این مجموعه را یکی از مراکز فعال کشور در زمینه طراحی، نمونه‌سازی و آزمون خودرو دانست و بر نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه محصولات تأکید کرد. به گفته او، کاهش مصرف سوخت، کاهش آلایندگی و نوسازی ناوگان از محور‌های اصلی برنامه توسعه محصول سایپاست.
رادمنش ادامه داد: در همین راستا، خانواده جدیدی از موتور‌ها در نسخه‌های تنفس طبیعی و توربوشارژ در این مجموعه در حال توسعه است که قابلیت استفاده از سوخت گاز طبیعی فشرده را نیز خواهد داشت. افزایش عمق ساخت داخل، کاهش اصطکاک قطعات، بهبود سامانه خنک‌کاری و استفاده از فناوری‌های جدید، از اهداف این پروژه اعلام شده است. این خانواده موتور می‌تواند در چند محصول مختلف به کار گرفته شود و هزینه‌های توسعه و تولید را کاهش دهد.
این مقام مسئول از پیشرفت نمونه‌های اولیه این موتور‌ها خبر داد و تأمین سرمایه برای صنعتی‌سازی و راه‌اندازی خطوط تولید را ضروری دانست.
توسعه خودرو‌های برقی و هیبریدی نیز بخش دیگری از برنامه‌های سایپا را تشکیل می‌دهد. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، محصول هیبریدی مبتنی بر پلتفرم آریا با استفاده هم‌زمان از موتور بنزینی و سامانه برقی در حال توسعه است. امکان شارژ باتری از برق شهری، یکی از ویژگی‌های این خودرو عنوان شد؛ قابلیتی که می‌تواند نیاز به زیرساخت گسترده شارژ عمومی را کاهش دهد و استفاده از آن را برای ناوگان شهری و تاکسیرانی آسان‌تر کند.
تأکید ایدرو بر همکاری فناورانه برای تقویت صنعت خودرو
فرشاد مقیمی، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس هیئت عامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو)، در این نشست بر ضرورت تقویت همکاری میان نهاد‌های سیاست‌گذار، خودروسازان، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه فناوری‌های موردنیاز صنعت خودرو تأکید کرد.
وی با قدردانی از حضور معاون علمی رئیس‌جمهور در این نشست، اظهار کرد: همکاری میان صنعت خودرو و مجموعه‌های مسئول در حوزه توسعه فناوری و نوآوری می‌تواند به تقویت تولید، افزایش توان صنعتی کشور و ارتقای جایگاه این صنعت در اقتصاد ملی کمک کند.
نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه فناوری خودرو
رئیس هیئت عامل ایدرو با اشاره به اهمیت زیست‌بوم نوآوری در صنعت خودرو گفت: توسعه فناوری در این صنعت به فعالیت یک مجموعه محدود نمی‌شود، بلکه به همکاری هماهنگ میان خودروسازان، شرکت‌های دانش‌بنیان، مراکز پژوهشی تخصصی و نهاد‌های پشتیبان نیاز دارد.
به گفته او، شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز تحقیقاتی در بخش‌های مختلف زنجیره توسعه فناوری نقش دارند و باید زمینه فعالیت مؤثر آنها از مرحله پژوهش و طراحی تا توسعه محصول و تجاری‌سازی فراهم شود.
مقیمی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های علمی و تخصصی کشور تصریح کرد: توسعه فناوری باید بر اساس نیاز‌های واقعی صنعت و در قالب برنامه‌ای مشخص دنبال شود. در این چارچوب، شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند در توسعه فناوری‌های موردنیاز خودروسازان و صنایع قطعه‌سازی مشارکت کنند و نهاد‌های مسئول نیز با فراهم‌کردن زیرساخت‌ها و پشتیبانی لازم، مسیر تبدیل دستاورد‌های پژوهشی به محصولات صنعتی را هموار سازند.
ضرورت هماهنگی معاونت علمی و دستگاه‌های صنعتی
معاون وزیر صمت با اشاره به نقش نهاد‌های مختلف در زنجیره نوآوری صنعت خودرو، بر لزوم هماهنگی میان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، وزارت صنعت، معدن و تجارت و ایدرو تأکید کرد.
وی توضیح داد: توسعه فناوری از مراحل اولیه پژوهش و ایجاد زیرساخت آغاز می‌شود و در ادامه، به تکمیل فناوری، تولید صنعتی و تجاری‌سازی می‌رسد. هر یک از این مراحل به مجموعه‌ای از مسئولیت‌ها و حمایت‌های تخصصی نیاز دارد و نبود هماهنگی میان بازیگران این زنجیره می‌تواند مانع رسیدن نتایج پژوهش‌ها به مرحله تولید شود.
به گفته مقیمی، معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، ایدرو و وزارت صمت هرکدام در بخش‌هایی از این فرایند نقش دارند؛ از حمایت از فعالیت‌های فناورانه و تقویت زیرساخت‌های پژوهشی گرفته تا سیاست‌گذاری صنعتی و کمک به توسعه فناوری‌های موردنیاز تولید. ازاین‌رو، لازم است وظایف این نهاد‌ها در چارچوب یک نقشه‌راه مشترک تعریف شود تا فعالیت‌ها به‌صورت پراکنده و بدون پیوند با نیاز‌های صنعت پیش نروند.
وی همچنین بر ضرورت ارزیابی عملکرد بازیگران این زیست‌بوم تأکید کرد و گفت: مسئولیت هر بخش باید متناسب با وظایف آن مشخص باشد تا نتایج اقدامات در مراحل مختلف توسعه فناوری قابل پیگیری و ارزیابی باشد.
«از پژوهش تا تجاری‌سازی» حلقه‌ای که باید تکمیل شود
مقیمی با اشاره به چالش‌های انتقال فناوری از مرحله پژوهش به تولید صنعتی، تجاری‌سازی را یکی از بخش‌های مهم زنجیره نوآوری دانست و بر لزوم توجه هم‌زمان به مراحل مختلف توسعه فناوری تأکید کرد.
بر اساس توضیحات وی، خودروسازان به‌تنهایی مسئول پیشبرد تمام مراحل این فرایند نیستند. شرکت‌های دانش‌بنیان، پژوهشگاه‌های تخصصی، مراکز تحقیق و توسعه و نهاد‌های پشتیبان نیز باید در بخش‌های مرتبط با مأموریت خود مشارکت داشته باشند.
وی همچنین خاطرنشان کرد: توسعه فناوری در صنعت خودرو تنها به طراحی خودرو یا ساخت موتور محدود نمی‌شود. تولید قطعات الکترونیکی، تأمین مواد اولیه، توسعه صنایع پایه، خدمات پس از فروش و مدیریت پایان عمر خودرو نیز به دانش فنی، سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های تحقیق و توسعه نیاز دارند.
به گفته رئیس هیئت عامل ایدرو، صنعت خودرو به دلیل ارتباط گسترده با صنایع مختلف، می‌تواند بستری برای گسترش فعالیت‌های فناورانه در بخش‌های گوناگون اقتصاد باشد. به همین دلیل، برنامه‌های نوآوری در این صنعت باید به‌گونه‌ای تدوین شوند که علاوه بر پاسخ‌گویی به نیاز خودروسازان، توسعه فناوری در زنجیره تأمین و صنایع وابسته را نیز پشتیبانی کنند.
پیشنهاد تشکیل کارگروه مشترک برای پروژه‌های فناورانه
رئیس هیئت عامل ایدرو در بخش دیگری از سخنان خود، تشکیل کارگروهی مشترک برای توسعه همکاری‌های فناورانه در صنعت خودرو را پیشنهاد کرد.
وی همچنین تدوین تفاهم‌نامه همکاری میان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، وزارت صمت و شرکت‌های خودروساز را ضروری دانست تا اولویت‌های تحقیق و توسعه مشخص و پروژه‌های کلان فناورانه در قالب برنامه‌ای منسجم پیگیری شوند.
به گفته مقیمی، توسعه قوای محرکه و فناوری‌های مرتبط با آن باید در کنار تقویت توان فناورانه صنعت قطعه‌سازی دنبال شود؛ زیرا دستیابی به محصولات رقابت‌پذیر به هماهنگی میان بخش‌های مختلف زنجیره تولید وابسته است.
وی تأکید کرد: تعیین اولویت‌های مشترک، تعریف پروژه‌های مشخص، تقسیم مسئولیت میان دستگاه‌ها و نظارت بر روند اجرا می‌تواند به استفاده مؤثرتر از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز تحقیقاتی کمک کند.
مقیمی در پایان سخنان خود با اشاره به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و فشار‌های واردشده بر برخی خودروسازان کشور، توسعه توان داخلی و تقویت ارتباط میان صنعت و زیست‌بوم نوآوری را از مسیر‌های مهم حفظ پایداری تولید دانست و بر ضرورت پیگیری منسجم برنامه‌های فناورانه تأکید کرد.
منبع: معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری
