مراکز مشاوره تخصصی می‌شود
باشگاه خبرنگاران جوان - سید جواد حسینی روز یکشنبه در نشست تخصصی «شنیدن روایت‌های جامعه؛ گامی برای عبور از بحران» به مناسبت هفته جهانی سلامت روان (۱۸ تا ۲۴ مهرماه) با اشاره به ضرورت توجه یکپارچه به ابعاد مختلف سلامت، اظهار کرد: سلامت مفهومی جامع است که ابعاد زیستی، روانی، اجتماعی و معنوی را در بر می‌گیرد و مدیریت یکپارچه آن باید در حوزه‌های پیشگیری، درمان و توان‌بخشی مورد توجه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه بخش قابل‌توجهی از عوامل مؤثر بر سلامت به ابعاد روانی و اجتماعی مربوط است، افزود: با وجود اهمیت این حوزه، امکانات، منابع مالی، نیروی انسانی و اختیارات اختصاص‌یافته به سلامت روان و اجتماعی با نیاز‌های جامعه تناسب ندارد و لازم است این موضوع در نظام برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری کشور جدی‌تر دنبال شود.
مراکز مشاوره به سمت تخصصی‌شدن می‌روند
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به ضرورت تخصصی‌سازی خدمات مشاوره‌ای گفت: یکی از راهبرد‌های سازمان بهزیستی، حرکت مراکز مشاوره موجود به سمت ارائه خدمات تخصصی است؛ به‌گونه‌ای که این مراکز، مشابه مطب‌های پزشکی، در حوزه‌های مشخص فعالیت کنند.
حسینی ادامه داد: بر این اساس، مراکز مشاوره باید به سمت ارائه خدمات تخصصی در زمینه‌هایی مانند سالمندی، پیشگیری از خودکشی، اعتیاد و ازدواج و خانواده حرکت کنند و در کنار آن، نیروی انسانی متخصص نیز پرورش یابد.
وی با اشاره به فعالیت حدود سه هزار مرکز مشاوره و حضور ۱۵ هزار مشاور در این مراکز اظهار کرد: در گام نخست، از ظرفیت موجود برای تربیت مشاوران متخصص استفاده می‌کنیم و توسعه رشته‌های تخصصی مرتبط در دانشگاه‌ها را نیز از طریق پیگیری‌های قانونی و تعامل با دستگاه‌های مسئول دنبال خواهیم کرد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با بیان اینکه ارزیابی مراکز مشاوره در سال گذشته انجام شده است، افزود: رتبه‌بندی مراکز ادامه خواهد یافت و در مرحله بعد، رتبه‌بندی مشاوران نیز در دستور کار قرار می‌گیرد تا زمینه ارتقای کیفیت خدمات و ساماندهی فعالیت‌های مشاوره‌ای فراهم شود.
تربیت مشاوران متخصص برای سالمندان و افراد دارای معلولیت
حسینی با اشاره به کمبود نیروی متخصص در برخی حوزه‌های روان‌شناختی تصریح کرد: جامعه ایران با پدیده سالمندی رو‌به‌رو است، اما در حوزه‌هایی مانند روان‌شناسی سالمندی با کمبود متخصص مواجه هستیم. همچنین ارائه خدمات روان‌شناختی متناسب با نیاز افراد نابینا و ناشنوا از جمله زمینه‌هایی است که باید تقویت شود.
وی افزود: در خدمات مشاوره‌ای، ارتباط مؤثر و رعایت محرمانگی از اصول اساسی است؛ بنابراین برای دسترسی افراد ناشنوا به خدمات تخصصی، باید زمینه تربیت مترجمان زبان اشاره و استفاده از ظرفیت آنان در مراکز مشاوره فراهم شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین از برنامه این سازمان برای تربیت مشاوران متخصص در زمینه مداخله در اعتیاد اینترنتی کودکان و نوجوانان خبر داد.
آموزش‌های مشاوره‌ای به ۵۰۰ هزار نفر ارائه شد
حسینی، دومین راهبرد سازمان بهزیستی را فراگیرسازی خدمات مشاوره‌ای و کاهش فقر دسترسی به این خدمات دانست و گفت: افراد زیادی در کشور به خدمات روان‌شناختی نیاز دارند، اما به دلایل مختلف از این خدمات محروم هستند؛ درحالی‌که دریافت مشاوره تخصصی می‌تواند به بهبود وضعیت آنان و قرار گرفتن در مسیر مناسب کمک کند.
وی با اشاره به آموزش‌های ارائه‌شده در سال گذشته اظهار کرد: در این مدت، آموزش‌هایی در حوزه خانواده و نوجوانی به حدود ۵۰۰ هزار نفر ارائه شد و امسال نیز برنامه داریم این آموزش‌ها را در قالب بسته‌های آموزشی منسجم تدوین کنیم تا امکان توسعه و گسترش آنها فراهم شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: خدمات مشاوره نباید صرفاً به مراجعه افراد به مراکز محدود بماند، بلکه باید از رویکرد مرکزمحور و منفعلانه به سمت خدمات اجتماع‌محور و فعال حرکت کنیم.
وی با اشاره به راه‌اندازی ۲۷۵۰ مرکز محله‌محور تحت عنوان مرکز "سلام محله" با مشارکت دو هزار و ۷۵۰ تسهیلگر حرفه‌ای گفت: این ظرفیت می‌تواند در ارائه خدمات پیشگیرانه، مشاوره و راهنمایی به مردم در محله‌ها نقش مؤثری داشته باشد.
حسینی از تدوین شیوه‌نامه ارائه خدمات مشاوره اینترنتی و آنلاین خبر داد و افزود: ساماندهی این خدمات با هدف گسترش دسترسی مردم به مشاوره تخصصی و جلوگیری از ارائه خدمات غیرحرفه‌ای دنبال می‌شود.
۱۱۳ شهرستان فاقد مرکز مشاوره
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به نابرابری در دسترسی به خدمات روان‌شناختی گفت: اکنون ۱۱۳ شهرستان کشور فاقد مرکز مشاوره هستند و این موضوع ضرورت توسعه خدمات و کاهش محرومیت در دسترسی به مشاوره را نشان می‌دهد.
وی افزود: در کنار افزایش دسترسی، ارتقای کیفیت خدمات نیز اهمیت دارد و از این رو، رتبه‌بندی مراکز و مشاوران و برگزاری آموزش‌های ضمن خدمت برای بهبود عملکرد آنان دنبال خواهد شد.
حسینی با تأکید بر اینکه عدالت در خدمات مشاوره‌ای باید هم‌زمان در دو زمینه دسترسی و کیفیت مورد توجه قرار گیرد، اظهار کرد: هدف این است که مردم در نقاط مختلف کشور بتوانند به خدمات روان‌شناختی باکیفیت دسترسی داشته باشند.
اختصاص ۸۰ میلیارد تومان برای مداخله در خودکشی
حسینی با اشاره به برنامه‌های سازمان بهزیستی برای پیشگیری از خودکشی گفت: ۸۰ میلیارد تومان برای مداخله در این حوزه اختصاص یافته و امسال نیز تخصیص اعتبار برای اجرای برنامه‌های مرتبط در دستور کار قرار دارد.
وی با بیان اینکه به ازای هر مورد خودکشی منجر به فوت، شمار قابل‌توجهی اقدام به خودکشی غیرمنجر به فوت نیز وجود دارد، بر ضرورت شناسایی افراد در معرض خطر و ارائه خدمات تخصصی به آنان تأکید کرد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اجرای برنامه‌های مداخله‌ای در تهران اظهار کرد: بر اساس آمار ارائه‌شده از اجرای این برنامه‌ها، در ماه‌های ابتدایی سال جاری کاهش ۱۳.۵ درصدی خودکشی در تهران گزارش شده است.
غربالگری هشت اختلال روان‌شناختی در کودکان
حسینی، سومین راهبرد سازمان بهزیستی را تقویت رویکرد پیشگیرانه و پیش‌دستانه به جای تمرکز صرف بر آسیب‌ها و اختلالات دانست و گفت: در همین راستا، برنامه ارزیابی و غربالگری روان‌شناختی با تمرکز بر هشت اختلال در کودکان در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: در سال گذشته، غربالگری در این زمینه محدودتر بود، اما در برنامه جدید، شناسایی اختلالات با دامنه گسترده‌تری دنبال می‌شود و اجرای آن در پنج استان نیز مورد توجه قرار گرفته است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور از آماده‌سازی بسته‌های مداخله روانی و اجتماعی در بحران خبر داد و گفت: پس از جنگ نیز برنامه‌هایی برای ارزیابی وضعیت روانی افراد اجرا شد که در جریان آن، حدود ۴۳۰ هزار نفر غربالگری شدند و ۷۰ هزار نفر در گروه پرخطر قرار گرفتند. برای این افراد، شناسایی و مداخلات تخصصی اهمیت ویژه‌ای دارد.
ارائه خدمات تخصصی در قالب بانک زمان
حسینی در بخش دیگری از سخنان خود از برنامه سازمان بهزیستی برای مشارکت در اجرای طرح بانک زمان خبر داد و گفت: در این طرح، افراد می‌توانند خدمات و تخصص خود را در اختیار دیگران قرار دهند و در مقابل، زمانی را به‌عنوان اعتبار دریافت کنند تا در آینده از خدمات دیگران بهره‌مند شوند.
وی توضیح داد: برای مثال، فردی که تخصصی دارد، اما امکان مالی یا زمینه ارائه خدمات آن را ندارد، می‌تواند از طریق این سازوکار تخصص خود را در اختیار جامعه قرار دهد و زمان حاصل از آن را برای دریافت خدمات مورد نیاز خود یا خانواده‌اش استفاده کند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور افزود: خدمات تخصصی روان‌شناختی نیز از جمله ظرفیت‌هایی است که می‌تواند در این طرح پیش‌بینی شود تا افراد واجد صلاحیت، خدمات خود را ارائه دهند و در مقابل، امکان بهره‌مندی از خدمات دیگران را داشته باشند.
