ایران در مسیر فتح بازار میلیارددلاری زیست‌فناوری میکروجلبک‌ها با راه‌اندازی پایلوت صنعتی

باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - سید مجتبی سلیمانی، دکترای مهندسی بیوتکنولوژی و مدیرعامل یک شرکت دانش‌بنیان، از توسعه فناوری تولید محصولات مبتنی بر میکروجلبک‌ها در کشور خبر داد و گفت: با راه‌اندازی پایلوت صنعتی در دانشگاه تربیت مدرس، مسیر تبدیل دانش آزمایشگاهی به تولید نیمه‌صنعتی و صنعتی هموار شده است؛ اقدامی که می‌تواند سهم قابل توجهی از بازار چند ده میلیون دلاری محصولات زیست‌فناورانه را به داخل کشور منتقل کند.

به گفته وی، حوزه فعالیت این شرکت در زیست‌فناوری صنعتی تعریف می‌شود؛ حوزه‌ای فرایندمحور که به تولید طیفی متنوع از محصولات وابسته به میکروجلبک‌ها می‌انجامد. رنگدانه‌های آنتی‌اکسیدانی نظیر بتاکاروتن، فیکوسیانین و آستاگزانتین از جمله محصولات شاخص این فناوری هستند که در صنایع غذایی و دارویی به عنوان مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی کاربرد دارند. همچنین در صنعت دام و آبزی‌پروری، این ترکیبات به‌عنوان مکمل خوراک با گرید متفاوت مصرف می‌شوند و در بخش کشاورزی نیز نقش محرک رشد گیاه و افزایش مقاومت در برابر تنش‌های محیطی را ایفا می‌کنند.

سلیمانی با اشاره به شکاف موجود میان دانش دانشگاهی و تولید صنعتی در ایران افزود دانش فنی کشت میکروجلبک‌ها طی سال‌های گذشته در سطح آزمایشگاهی در کشور وجود داشته، اما زیرساخت تولید در مقیاس بزرگ صنعتی فراهم نبوده است. بر همین اساس، یک گلخانه تخصصی به عنوان پایلوت میکروجلبک در دانشگاه تربیت مدرس اصلاح، تجهیز و راه‌اندازی شده تا امکان انجام تحقیقات در مقیاس نیمه‌صنعتی و صنعتی را فراهم کند. این پایلوت علاوه بر پشتیبانی از تولید شرکت، بستری برای همکاری سایر شرکت‌ها و دانشگاه‌ها ایجاد کرده و می‌تواند مصداق عملی پیوند دانشگاه و صنعت باشد.

وی درباره رقابت‌پذیری محصولات داخلی تصریح کرد که کیفیت تولیدات باید مطابق با استانداردها و آنالیزهای بین‌المللی و هم‌تراز با نمونه‌های خارجی باشد. در حوزه قیمت نیز تمرکز بر بهینه‌سازی محیط‌های کشت و شرایط عملیاتی است تا با کاهش هزینه تمام‌شده، امکان عرضه محصولات با قیمتی پایین‌تر از نمونه‌های وارداتی فراهم شود.

مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان با اشاره به ظرفیت بازار جهانی بیان کرد که تنها بازار بتاکاروتن با گرید دارویی و مکمل، بر اساس آمار چند سال گذشته، سالانه حدود ۴۰ تن تقاضا دارد که ارزشی بین ۲۰ تا ۵۰ میلیون دلار ایجاد می‌کند. به گفته او، در صورت توسعه سبد محصولات و ورود به سایر مشتقات میکروجلبکی، ظرفیت درآمدی این حوزه می‌تواند تا مرز یک میلیارد دلار نیز افزایش یابد.

سلیمانی با تأکید بر تخصصی بودن حوزه بیوتکنولوژی میکروجلبک‌ها خاطرنشان کرد که در حال حاضر در ایران تنها تولید صنعتی میکروجلبک در زمینه اسپیرولینا انجام می‌شود و سایر گونه‌ها هنوز به مرحله تولید صنعتی نرسیده‌اند. وی در پایان ضمن قدردانی از برگزارکنندگان رویداد، بر اهمیت رویکرد کاربردی و حمایت از انتقال دستاوردهای پژوهشی به سطح صنعت تأکید کرد.