وبگردی 11:04 - 03 مهر 1405
باشگاه خبرنگاران
روزی که انسان از برادر، پدر، مادر، همسر و فرزندانش فرار میکند
سوره عبس از روزی هولناک خبر میدهد که انسان از برادر، پدر، مادر، همسر و فرزندانش فرار میکند و هرکس تنها گرفتار سرنوشت خویش است.
باشگاه خبرنگاران جوان - سوره عبس از یک ماجرای کوتاه آغاز میشود، اما خیلی زود از آن عبور میکند و به یکی از مهمترین بحثهای قرآن درباره ارزش انسان، خلقت، نعمتهای الهی و سرانجام قیامت میرسد.
ماجرای مردی که در نگاه اول دیده نشد
سوره عبس با صحنهای آغاز میشود که در ظاهر بسیار ساده است «عَبَسَ وَتَوَلّی * أَن جَاءَهُ الْأَعْمَی». مردی نابینا نزد پیامبر(ص) میآید و در حالی که پیامبر مشغول گفتوگو و دعوت گروهی از بزرگان قریش است، درخواست میکند از آموزههای الهی به او بیاموزد. آیات ابتدایی سوره در ادامه این ماجرا، با لحنی عتابآمیز اهمیت این مسئله را یادآور میشوند.علامه طباطبایی در المیزان بر شدت این عتاب تأکید میکند، بهویژه آنکه آیات نخست ابتدا با تعبیر غایب آغاز میشوند و سپس خطاب مستقیم میآید. مضمون آیات این است که چه بسا همین انسانی که در ظاهر جایگاه اجتماعی بالایی ندارد، با شنیدن سخن حق «یَزَّکّی» شود یا «یَذَّکَّرُ» و تذکر برایش سودمند باشد.بنابراین، معیار ارزشگذاری انسانها نباید جایگاه اجتماعی و ظاهری آنان باشد، بلکه باید دید چه کسی آمادگی بیشتری برای پذیرش و رشد دارد.
کسی که خود را بینیاز میبیند، اولویت نیست
در ادامه، قرآن دو گروه را مقابل هم قرار میدهد «أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَی * فَأَنتَ لَهُ تَصَدَّی» و در برابر آن «وَأَمَّا مَن جَاءَکَ یَسْعَی * وَهُوَ یَخْشَی».
گروه نخست کسانی هستند که احساس بینیازی میکنند و در برابر دعوت حق نیاز و اشتیاقی نشان نمیدهند؛ گروه دوم کسانیاند که با تلاش و خشیت میآیند تا حقیقت را بیاموزند. پیام آیات این است که مأموریت دعوت، نباید بر اساس ثروت، نفوذ و موقعیت اجتماعی افراد تنظیم شود. کسی که حقیقت را میطلبد، حتی اگر از نظر اجتماعی ضعیف باشد، نباید به حاشیه رانده شود.از همینجا سوره یک اصل مهم را مطرح میکند: «کَلَّا إِنَّهَا تَذْکِرَةٌ»؛ این سخن و این قرآن وسیله تذکر است و «فَمَن شَاءَ ذَکَرَهُ». یعنی راه هدایت عرضه میشود، اما پذیرش آن در اختیار انسان است.
کتابی که باطل به آن راه ندارد
آیات ۱۳ تا ۱۶ قرآن را در «صُحُفٍ مُّکَرَّمَةٍ * مَّرْفُوعَةٍ مُّطَهَّرَةٍ» معرفی میکنند، نوشتههایی گرامی، بلندمرتبه و پاک که به دست «سَفَرَةٍ * کِرَامٍ بَرَرَةٍ» قرار دارند.علامه طباطبایی «سَفَرَة» را به معنای سفیران و فرستادگان میداند و «کرام» و «بررة» را وصف فرشتگان حامل وحی معرفی میکند. از نگاه المیزان، «مطهّره» بودن این صحف به پاکی آنها از باطل، تناقض و لغو اشاره دارد.
انسان از کجا آمده و خدا چه مسیری برایش ساخته است؟
از آیه ۱۷ ناگهان لحن سوره تغییر میکند: «قُتِلَ الْإِنسَانُ مَا أَکْفَرَهُ»؛ تعبیر تندی که از ناسپاسی و شگفتی از کفران انسان پرده برمیدارد.سپس قرآن انسان را به نقطه آغاز وجودش برمیگرداند «مِن نُّطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ». انسانی که از نطفهای آفریده شده و تمام مراحل وجودش به تقدیر الهی وابسته بوده، نباید نسبت به پروردگارش ناسپاس باشد.
پس از خلقت، خداوند «السَّبِیلَ یَسَّرَهُ»؛ راه را برای انسان هموار کرده، سپس او را میمیراند و در قبر قرار میدهد و سرانجام «إِذَا شَاءَ أَنشَرَهُ» او را دوباره زنده میکند. علامه طباطبایی این مجموعه را نشانه تدبیر پیوسته خداوند نسبت به انسان میداند؛ از آفرینش تا مرگ و سپس رستاخیز.اما بعد از بیان این همه نعمت، یک جمله تکاندهنده میآید: «کَلَّا لَمَّا یَقْضِ مَا أَمَرَهُ»؛ انسان هنوز آنگونه که باید فرمان الهی را به انجام نرسانده است.
برای دیدن قدرت خدا کافی است به سفرهات نگاه کنی
سپس قرآن برای اثبات تدبیر الهی، انسان را به چیزی بسیار نزدیک دعوت میکند «فَلْیَنظُرِ الْإِنسَانُ إِلَی طَعَامِهِ».از باران آغاز میشود «أَنَّا صَبَبْنَا الْمَاءَ صَبًّا»، زمین شکافته میشود و دانهها، انگور، سبزیها، زیتون، نخلها، باغهای انبوه، میوهها و چراگاهها پدید میآیند. همه اینها «مَتَاعًا لَّکُمْ وَلِأَنْعَامِکُمْ» است؛ بهرهای برای انسان و چهارپایان او.این بخش ادامه همان استدلال درباره ربوبیت خداست: همان خدایی که انسان را آفریده و مسیر زندگی او را تدبیر کرده، روزی او را نیز فراهم میکند. بنابراین حتی یک سفره معمولی میتواند نشانهای از تدبیر گسترده الهی باشد.
روزی که حتی نزدیکترین آدمها هم از یاد میروند
اما این زندگی روزمره سرانجام به «الصَّاخَّة» ختم میشود، آن فریاد سهمگین که علامه طباطبایی آن را به نفخه صور مرتبط میداند.
آن روز چنان هولناک است که انسان از نزدیکترین افراد خود فرار میکند: «یَوْمَ یَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِیهِ * وَأُمِّهِ وَأَبِیهِ * وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِیهِ». نه به این معنا که محبت خانوادگی از میان رفته، بلکه شدت اضطراب و گرفتاری هر انسان چنان است که دیگر فرصت پرداختن به دیگری را ندارد: «لِکُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ یَوْمَئِذٍ شَأْنٌ یُغْنِیهِ».
پایان راه، دو چهره متفاوت
سوره در پایان، انسانها را به دو گروه تقسیم میکند. گروه نخست «وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ مُّسْفِرَةٌ * ضَاحِکَةٌ مُّسْتَبْشِرَةٌ» هستند، چهرههایی روشن، شاد و امیدوار.در برابر آنها، چهرههایی قرار دارند که «عَلَیْهَا غَبَرَةٌ * تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ» غبار و تیرگی بر آنها نشسته است. المیزان این تفاوت چهرهها را نشانه آشکار شدن سرانجام درونی انسانها میداند، شادی و روشنایی چهره یک گروه و غم، تیرگی و ذلت گروه دیگر. سوره در آخرین جمله، گروه دوم را معرفی میکند: «أُولَئِکَ هُمُ الْکَفَرَةُ الْفَجَرَةُ».سوره عبس در مجموع، از یک تذکر اخلاقی آغاز میکند اما به تصویری گسترده از زندگی انسان میرسد: ارزش انسان به ظاهر و موقعیت اجتماعی او نیست؛ خدا او را آفریده، راه را برایش گشوده، روزیاش داده، میمیراند و دوباره زنده میکند و در نهایت، نتیجه انتخابها و رفتار او آشکار خواهد شد.
منبع: فارس
12308655
پربازدید ها
پر بحث ترین ها
مهمترین اخبار وبگردی
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» در واقع، جهنمدره جایی است که در آن سنگهای سخت و بیجان، با جریان بیقرار آب و رنگ سبز گیاهان وحشی، رقابتی زیبا برقرار کردهاند.
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» میدانست حضور میان مردم و ارتباط با رسانهها برایش بیخطر نیست، اما برای شهید علیمحمد نائینی، روحیه دادن به مردم مهمتر از حفظ جان خودش بود.
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» سوره عبس از روزی هولناک خبر میدهد که انسان از برادر، پدر، مادر، همسر و فرزندانش فرار میکند و هرکس تنها گرفتار سرنوشت خویش است.
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» غذا تنها وسیلهای برای رفع گرسنگی نیست، بلکه بخشی مهم از فرهنگ، اقتصاد، سلامت و سبک زندگی مردم جهان به شمار میآید. در هر کشور، غذاها بر اساس اقلیم، منابع طبیعی، باورهای فرهنگی و عادتهای اجتماعی شکل گرفتهاند.
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» در هشتسال دفاع مقدس، آتش دشمن بعثی فقط چند درخت نخل را از بین نبرد، درختهایی که در باور مردم جنوب، قطع هرکدام از آنها به اندازه کشتن یک جوان بود، یکی پس از دیگری در آتش جنگ میسوختند.
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» ثروت اپستین ۷ سال پس از مرگش به اندکی بیش از ۱۰۰ میلیون دلار رسیده است.
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» نتانیاهو تاریخ دقیق حمله را میدانسته، اما میگوید که او قبل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ هشدارهای مکرری دریافت کرده و اقدامی نکرده است.
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» کلمه «نه» یکی از پرکاربردترین، چالشبرانگیزترین و در عین حال حیاتیترین واژهها در مسیر رشد فرزندان به شمار میرود.
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» هر سال در آستانه بازگشایی مدارس در اول مهرماه، طبیعی است که رسانهها به این موضوع میپردازند.
وبگردی![]()
«باشگاه خبرنگاران» ظهر ۳۱ شهریور ۱۳۵۹؛ صدای انفجار، کارخانه ارج را لرزاند. مهرآباد زیر آتش بود و جنگ، بیخبر به تهران رسیده بود. آیتالله خامنهای آنجا بود؛ پشت تریبونی که قرار بود برای کارگران سخن بگوید. اما با شنیدن خبر حمله، تصمیمی گرفت که مسیر آن روز را ت...