لاوندر، ماشین مرگ دیجیتال اسرائیل در غزه؛ وقتی الگوریتم‌ها حکم اعدام صادر می‌کنند

باشگاه خبرنگاران جوان ؛ اعظم پورکند - افشاگری‌های مجله +۹۷۲ و لوکال کال، تاریک‌ترین وجه جنگ معاصر در غزه را آشکار کرده است، جنگی که در آن نسل‌کشی نه تنها با بمب و موشک، که با داده‌ها، الگوریتم‌ها و پلتفرم‌های دیجیتال جهانی انجام می‌شود.

سیستم هوش مصنوعی اسرائیل که با نام «لاوندر» (Lavender) شناخته می‌شود، آنچه را که سال‌هاست مقاومت فلسطین، لبنان و ایران محکوم کرده‌اند، تأیید می‌کند: فناوری به عنوان بخشی ارگانیک از ماشین جنگی صهیونیستی، که به عنوان ابزاری برای نظارت، انتخاب هدف و نابودی جمعی عمل می‌کند.

لف‌اظی‌های لیبرال درباره «حریم خصوصی دیجیتال» در برابر حقایق فرو می‌ریزد. اپلیکیشن‌هایی مانند واتس‌اپ بر وعده رمزگذاری سرتاسری تأکید می‌کنند، اما آنچه را که ضروری است پنهان می‌سازند، جایی که فراداده‌ها (metadata) از خود پیام‌ها ارزشمندترند.

مکان، شبکه‌های تماس، الگو‌های ارتباطی و وابستگی‌های گروهی، امکان ترسیم نقشه زندگی اجتماعی یک ملت کامل را فراهم می‌کند. در غزه، این داده‌ها در سیستم‌های نظامی ادغام شده‌اند که روابط انسانی را به معیار‌های الگوریتمی برای مرگ تبدیل می‌کنند.

سیستم لاوندر تقریباً کل جمعیت نوار غزه، شامل بیش از ۲.۳ میلیون نفر را ارزیابی و به آنها «امتیاز ریسک» خودکار اختصاص می‌داد. صرف حضور در یک گروه واتس‌اپ، حفظ ارتباط مکرر با فردی که قبلاً نشانه‌گذاری شده بود، یا نشان دادن الگو‌های دیجیتالی «مشکوک»، برای قرار گرفتن در فهرست‌های اعدام کافی بود.

نظارت انسانی عمداً به حداقل ممکن کاهش یافته بود، به چند ثانیه محدود می‌شد و پذیرش آگاهانه نرخ بالای خطا وجود داشت. خانواده‌ها در خانه‌هایشان کشته می‌شدند، و به عنوان «خسارت جانبی قابل قبول» در یک معادله الگوریتمی که قتل‌عام را عادی می‌سازد، تلقی می‌گشتند.

این یک انحراف فنی نیست. این یک سیاست نابودی است. حقوق بین‌الملل بشردوستانه به صراحت حملات بی‌رویه را ممنوع کرده و مستلزم تمایز میان غیرنظامیان و رزمندگان است. سیستم‌هایی که تصمیمات مرگبار را خودکار می‌کنند و از پیش مرگ بی‌گناهان را می‌پذیرند، جنایت علیه بشریت محسوب شده و توصیف نسل‌کشی را به عنوان فرآیندی سازمان‌یافته از نظر فناوری تقویت می‌کنند.

ماشینی که این مدل را پشتیبانی می‌کند، جهانی است. جاسوسی قرن بیست و یکم دیگر به رهگیری پیام‌ها وابسته نیست، بلکه به کنترل اکوسیستم‌های دیجیتال بستگی دارد. پلتفرم‌های خصوصی به عنوان حسگر‌های دائمی زندگی اجتماعی سیاره‌ای عمل می‌کنند و پایگاه‌های داده‌ای را تغذیه می‌نمایند که از طریق همکاری رسمی، فشار قانونی یا بهره‌برداری از آسیب‌پذیری‌ها، در دسترس سرویس‌های اطلاعاتی مانند موساد و سیا قرار می‌گیرند. این یک همگرایی ساختاری بین شرکت‌های بزرگ فناوری، مجتمع نظامی-صنعتی و دستگاه امنیت امپریالیستی را نشان می‌دهد.

فلسطین، آزمایشگاه این کار است. در طول جنگ، در یک بیانیه رسمی حماس در کانال تلگرامی خود آمده است: اشغالگر هر ابزار مدرنی را به سلاحی علیه مردم فلسطین تبدیل کرده و از فناوری برای توجیه کشتار غیرنظامیان و پنهان کردن نسل‌کشی در پشت اصطلاحات فنی استفاده می‌کند.  این محکومیت روشن است: اسرائیل جنگی را علیه رزمندگان به راه نینداخته، بلکه علیه خود هستی فلسطین، که اکنون با واسطه‌گری الگوریتم‌ها انجام می‌شود، جنگیده است.

حزب‌الله لبنان هشدار داده که این مدل بخشی از یک جنگ ترکیبی منطقه‌ای است که نظارت دیجیتال، خرابکاری فناورانه و حملات گزینشی را ترکیب می‌کند. پس از حمله‌ای که در سال ۲۰۲۴ در لبنان رخ داد و طی آن پیجر‌های مورد استفاده اعضای حزب‌الله به طور هماهنگ منفجر شدند، حزب‌الله از طریق کانال‌های رسمی خود اعلام کرد که «دشمن، وسایل غیرنظامی را به ابزار ترور تبدیل کرده و ثابت کرد که جنگ او هیچ حد و مرز اخلاقی و انسانی نمی‌شناسد.» این واقعه سطح جدیدی از به‌کارگیری فناوری روزمره به عنوان سلاح را آشکار کرد.

این الگو محدود به یک مورد نیست. تحقیقات بین‌المللی استفاده مکرر از جاسوس‌افزار‌های نظامی علیه روزنامه‌نگاران، فعالان و رهبران سیاسی در کشور‌های مختلف را نشان داده است، که اغلب از طریق تلفن‌های هوشمند موجود در بازار جهانی صورت می‌گیرد. پیام آن غیرقابل انکار است: هر دستگاه متصل، زمانی که در منطق قدرت امپریالیستی وارد شود، ابزاری بالقوه برای نظارت، کنترل یا مرگ است.

رهبران جمهوری اسلامی ایران در این زمینه به ویژه صریح بوده‌اند. آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر عالی‌قدر ایران، در سخنرانی‌های مختلف بیان کرده است که «رژیم صهیونیستی یک غده سرطانی است که از مدرن‌ترین ابزار‌ها برای ظلم و قتل‌عام مردم استفاده می‌کند.» مقامات ایرانی بر این باورند که غزه آینده سلطه امپریالیستی را در جهانی که تحت سلطه نظارت الگوریتمی، ترور‌های گزینشی و جنگ‌های «پاک» صرفاً در لفاظی‌ها است، به تصویر می‌کشد.

پرونده لاوندر بدین ترتیب تثبیت یک سیاست مرگ دیجیتال (necropolitics) را آشکار می‌کند. الگوریتم‌ها تصمیم می‌گیرند چه کسی زنده بماند و چه کسی بمیرد؛ شرکت‌ها زیرساخت را فراهم می‌کنند؛ سرویس‌های اطلاعاتی در سایه عمل می‌کنند؛ و زبان تکنوکراتیک به دنبال عادی‌سازی امر غیرقابل قبول است. غزه خون می‌دهد تا این مدل آزمایش، اصلاح و سپس صادر شود.

محکوم کردن این ماشین یک وظیفه تاریخی است. این فقط موضوع همبستگی با مردم فلسطین نیست، هرچند که این همبستگی فوری و غیرقابل انکار است. مسئله مقاومت در برابر جهانی است که در آن داده‌ها از جان‌ها ارزشمندترند، فناوری در خدمت استعمار است و نسل‌کشی به عنوان تصمیم الگوریتمی ارائه می‌شود. امروز غزه است. فردا، هر مردمی که جرأت مقاومت داشته باشند.

منبع: میدل ایست مانیتور