دلار، نفت یا دموکراسی؛ آمریکا در ونزوئلا به دنبال چیست؟

باشگاه خبرنگاران جوان - در حالیکه رسانه‌های جریان اصلی آمریکا، تهاجم اخیر دولت ترامپ به ونزوئلا و ربودن نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور این کشور را مأموریتی برای «آزادسازی مردم» و «سرکوب باند‌های مواد مخدر» توصیف می‌کنند، مرور تاریخ و تحلیل داده‌های اقتصادی، تصویر متفاوتی را از واقعیت به ما نشان می‌دهد. 

طبق این رویکرد، ونزوئلا نه به دلیل استبداد داخلی یا تجارت مواد مخدر، بلکه به دلیل نشستن روی یک پنجم ذخایر نفت اثبات‌شده جهان و به چالش کشیدن نظام «پترودلار»، به هدفی برای تغییر رژیم تبدیل شد؛ نظامی که برای حدود ۵۰ سال، آمریکا را  به‌عنوان قدرت اقتصادی برتر جهان نگه داشته است.

​۱. پترودلار؛ ستون فقرات امپراتوری آمریکا

​برای درک دلیل حمله به ونزوئلا، باید به سال ۱۹۷۴ بازگردیم؛ یعنی زمانی که «هنری کیسینجر» وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی وقت آمریکا به توافقی تاریخی با عربستان سعودی رسید که بر مبنای آن، مقرر شد فروش نفت در جهان منحصراً به دلار آمریکا انجام شود و در مقابل، آمریکا هم پذیرفت تولیدکنندگان نفت را زیر چتر حفاظتی خود قرار دهد. 

این توافق، تقاضایی دائمی برای دلار در سراسر جهان ایجاد کرد و به آمریکا اجازه داد تا بدون ترس از تورم، تریلیون‌ها دلار اسکناس چاپ کند، زیرا کشور‌های دیگر مجبور بودند برای خرید انرژی، این دلار‌ها را از آمریکا بخرند یا ذخیره کنند و جالب است بدانید که بودجه نظامی چند صد میلیارد دلاری آمریکا مستقیماً از همین امتیاز پترودلار تأمین می‌شود.

​۲. دلارزدایی؛ گناه نابخشودنی ونزوئلا

​ونزوئلا تحت رهبری مادورو، خطرناک‌ترین اقدام ممکن را علیه منافع ملی آمریکا انجام داد و آن، شکستن انحصار دلار بود. از سال ۲۰۱۸، بزرگترین دارنده ذخایر نفت جهان رسماً اعلام کرد که دیگر برای معاملات نفتی خود از دلار استفاده نمی‌کند و یوان چین، روبل روسیه، یورو و حتی ارز‌های دیجیتال را جایگزین دلار کرد. ونزوئلا همچنین با همکاری چین و روسیه، سیستم‌های پرداخت موازی ایجاد کرد که ابزار «تحریم» آمریکا یعنی سوئیفت را عملاً بی‌اثر می‌کرد و می‌رفت تا با پیوستن به بریکس، به مرکز ثقل حذف دلار در حیاط خلوت آمریکا تبدیل شود.

​۳. الگوی جنایت‌های دلاری در تاریخ

​​تحلیلگران معتقدند که آمریکا هرگز به کشور‌هایی که نفت ندارند یا نفت‌شان را به دلار می‌فروشند (حتی اگر دیکتاتوری باشند)، حمله نظامی نمی‌کند. اما در مقابل، هرگز اجازه نداده است سیستم پترودلار توسط تولیدکنندگان بزرگ نفت به چالش کشیده شود. به عنوان مثل صدام حسین در سال ۲۰۰۰ فروش نفت به یورو را آغاز کرد و سه سال بعد، کشورش، به بهانه سلاح‌های کشتار جمعی، اشغال و خودش سرنگون شد. جالب آنکه اولین اقدام دولت آمریکا پس از سرنگونی صدام، بازگرداندن فروش نفت به دلار بود.

مثال دوم، ​لیبی است؛ معمر قذافی در سال ۲۰۰۹ طرح «دینار طلا» را برای کل آفریقا پیشنهاد داد تا نفت را با طلا معامله کنند اما در سال ۲۰۱۱، ناتو با سرکردگی آمریکا، لیبی را به یک ویرانه تبدیل کرد. ونزوئلا با ذخایر نفتی ۵ برابر بیشتر از عراق و لیبی، تهدیدی به مراتب بزرگتر برای سلطه دلار بود و اگر موفق به حذف دلار می‌شد، کل آمریکای لاتین از این الگو پیروی می‌کردند.

​۴. اعتراف صریح در سپتامبر ۲۰۲۴

​برخلاف دهه‌های گذشته که مقامات آمریکایی نیت خود را پنهان می‌کردند، دونالد ترامپ شهریور سال گذشته در سخنرانی خود در «باشگاه اقتصادی نیویورک» پرده‌ها را کنار زد و صراحتاً گفت:​ «ما باید جایگاه دلار را به عنوان واحد پول بین‌المللی حفظ کنیم چراکه اگر دلار را ببازیم مثل این است که جنگ را باخته‌ایم و اگر چنین اتفاقی بیفتد ما به یک کشور جهان سومی تبدیل خواهیم شد. بنابراین، نمی‌توانیم و نباید اجازه دهیم این اتفاق بیفتد!»

اعتراف صریح ترامپ به خوبی نشان می‌دهد که «دموکراسی» یا «مبارزه با کارتل‌های مواد مخدر برای حفظ جان آمریکایی‌ها» یا هر بهانه دیگری تنها یک پوشش اخلاقی برای حفظ پادشاهی دلار و در واقع حفظ ارزش پول ملی آمریکا است چراکه بدون سلطه جهانی دلار، اقتصاد داخلی آمریکا با تورمی بی‌سابقه از هم خواهد پاشید و به قول ترامپ، به یک کشور جهان سومی تبدیل خواهد شد.