به رسمیت شناختن سومالی‌لند چه عواقبی دارد؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهرا نجفی - اندیشکده کوئینسی در مقاله‌ای پیرامون به رسمیت شناختن «سومالی‌لند» از سوی رژیم صهیونیستی می‌نویسد: اسرائیل مشتاق است با سومالی‌لند که در ضلع شمالی شاخ آفریقا واقع شده و تقریبا ۱۶۰ مایل از طریق دریا با یمن فاصله دارد، روابط خود را بهبود بخشد. هر دو طرف از این رابطه جدید سود خواهند برد. اسرائیل یک متحد در آفریقا و یک پایگاه استراتژیک در دریای سرخ به دست می‌آورد و سومالی‌لند اولین گام را به سوی به رسمیت شناخته شدن برمی‌دارد.

اما این رابطه فقط دارای سود نیست و زیان‌های بالقوه‌ای هم دارد. اعلام این تصمیم واکنش شدید جامعه بین‌المللی را به دنبال داشت؛ به طوری که ۱۴ عضو از ۱۵ عضو شورای امنیت سازمان ملل تصمیم اسرائیل را محکوم کردند. (تنها استثنا آمریکا است که از اسرائیل دفاع کرد، اما از به رسمیت شناختن خود سومالی‌لند خودداری کرد.) 

سومالی که عضو اتحادیه آفریقا و اتحادیه عرب است، هشدار داد که این اقدام ممکن است بخشی از توطئه برای جابجایی فلسطینی‌ها از غزه باشد و آن را به عنوان نشانه‌ای از «بی‌احترامی مطلق به قانون و اخلاق» محکوم کرد.

بنابراین، با به رسمیت شناختن سومالی‌لند، اسرائیل ریسک بزرگی کرده است. در واقع، تل‌آویو با به‌رسمیت شناختن کشوری که اکثر دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی آن را جزئی از سومالی می‌دانند، ممکن است واکنش منفی و فشار‌های دیپلماتیک زیادی از سوی کشور‌های آفریقایی، عربی و حتی برخی کشور‌های غربی را برای خود خریده باشد. سومالی‌لند نیز به نوبه خود، شرط‌بندی جاه‌طلبانه‌ای انجام داده است، زیرا اینکه هیچ کشوری آن را به رسمیت نشناسد، بسیار بهتر از آن است که یک رژیم بدنام آن را به رسمیت بشناسد.

طرفداران سومالی‌لند چه می‌گویند؟

سومالی‌لند که پیش‌تر تحت استعمار انگلیس بود، پس از استقلال و پیوستن به سومالی که پیش‌تر تحت استعمار ایتالیا قرار داشت، دچار نارضایتی‌های فراوانی شد. مردم و رهبران سومالی‌لند احساس می‌کردند که حکومت مرکزی سومالی به آنها کم‌توجهی می‌کند و مشکلات اقتصادی، امنیتی و سیاسی زیادی دارند.

این چالش‌ها سرانجام به یک جنگ داخلی تبدیل شد که طی آن ارتش سومالی حداقل ۵۰ هزار غیرنظامی سومالی‌لند را کشت. در ادامه، سومالی‌لند اعلام استقلال کرد و خواستار تشکیل دولتی مستقل شد تا امور منطقه را به طور مستقل مدیریت کند و از مشکلاتی که با دولت مرکزی سومالی داشت، جدا شود. با این وجود، سومالی‌لند هرگز به رسمیت شناخته نشده و از نظر کشور‌های عضو سازمان ملل، مشروعیتی ندارد.

جامعه بین‌المللی همچنان بر مخالفت خود با استقلال سومالی‌لند پافشاری می‌کند. یکی از دلایل این امر، ترس گسترده از این است که به رسمیت شناختن سومالی‌لند، تلاش‌های سایر جنبش‌های جدایی‌طلب را تقویت کند و ثبات را در سراسر آفریقا و غرب آسیا، جایی که چنین جنبش‌هایی در حال تکثیر هستند، تضعیف کند. 

در همین حال، مقامات سومالی می‌گویند که این به رسمیت شناختن، حضور اسرائیل را در کشورشان افزایش خواهد داد. به گفته «آندریاس کریگ» تحلیلگر کالج کینگ لندن، حتی حضور اندک اسرائیل می‌تواند تنش‌ها را به شدت افزایش دهد. کریگ گفت: «هرگونه حضور اسرائیل در سومالی‌لند احتمالاً توجه انصارالله و شرکای آنها را جلب خواهد کرد، نه تنها برای انتقام مستقیم، بلکه برای نشان دادن اینکه خلیج عدن پناهگاه نیست». 

سومالی‌لند همچنین با این خطر مواجه است که اسرائیل «چاه دیپلماتیک آن را مسموم کرده باشد». منظور آن است که تعداد کمی از کشور‌ها در خاورمیانه یا آفریقا می‌خواهند به عنوان دنباله‌رو اسرائیل در امور بین‌المللی دیده شوند؛ به ویژه پس از جنایات این رژیم در غزه. 

رد پای امارات در به رسمیت شناختن سومالی‌لند

شاید اسرائیل این اقدام را انجام داد، اما دلایل زیادی هست که معتقد باشیم کس دیگری در صندلی راننده نشسته است. کامرون هادسون، تحلیلگر سیاسی مستقل و مدیر سابق در شورای امنیت ملی ایالات متحده، گفت: «بسیاری از مردم استدلال می‌کنند که در پشت صحنه، این امارات بوده که از به رسمیت شناختن سومالی‌لند توسط اسرائیل حمایت و حتی آن را تشویق کرده است.»

امارات از مدت‌ها پیش در منطقه شاخ آفریقا و به‌ویژه سومالی‌لند حضور فعال دارد. این کشور با سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی تلاش می‌کند نفوذ سیاسی و اقتصادی خود را در این منطقه افزایش دهد. امارات از روابط نزدیک با سومالی‌لند برای گسترش منافع استراتژیک خود بهره می‌برد و در روند به‌رسمیت شناختن این منطقه توسط اسرائیل نقش مؤثری داشته است. این حمایت‌ها به سومالی‌لند کمک کرده تا گام‌های مهمی در جهت استقلال و شناخته‌شدن بین‌المللی بردارد، اما در عین حال وابستگی سیاسی و اقتصادی سومالی‌لند به امارات افزایش یافته است. این وابستگی می‌تواند استقلال واقعی سومالی‌لند را تحت تأثیر قرار دهد و حساسیت‌های کشور‌های دیگر منطقه را برانگیزد.. این مسأله نشان می‌دهد که تحولات در شاخ آفریقا پیچیده و تحت تأثیر بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای است.

صرف نظر از آنچه در آینده نزدیک اتفاق می‌افتد، اکنون مشخص است که کشور‌های غرب آسیا مصمم هستند منافع خود را در شرق آفریقا، صرف نظر از عواقب آن، حفظ کنند. تحلیلگران می‌گویند: بسیاری از رقابت‌های درون خاورمیانه اکنون در حال سرایت به منطقه شاخ آفریقا است و این مردم شاخ آفریقا خواهند بود که هزینه آن را خواهند پرداخت.

منبع: وبسایت اندیشکده کوئینسی