ماجرای قوم لوط و فسادی که نابودشان کرد

باشگاه خبرنگاران جوان - آیات ۲۴ تا ۳۰ سوره عنکبوت بخشی از داستان حضرت ابراهیم علیه‌السلام و نیز آغاز ماجرای حضرت لوط علیه‌السلام را بیان می‌کند و بر محور توحید، مقاومت در برابر شرک و سرنوشت تکذیب‌کنندگان تأکید دارد.

مقدمه و فضای کلی آیات

آیات ۲۴ تا ۳۰ سوره عنکبوت در ادامه گفت‌وگوی حضرت ابراهیم با قوم خود آمده است. پیش از این آیات، ابراهیم علیه‌السلام با استدلال‌های روشن، بطلان پرستش بت‌ها را بیان کرده بود.

این بخش نشان می‌دهد که واکنش قوم در برابر استدلال منطقی چه بود و چگونه سنت الهی در نجات مؤمنان و هلاکت ظالمان تحقق می‌یابد. سپس آیات به مهاجرت ابراهیم و ایمان لوط و آغاز مأموریت او در میان قوم فاسد اشاره می‌کند.

واکنش قوم ابراهیم و تصمیم به قتل او

در آیه ۲۴ آمده است که پاسخ قوم ابراهیم در برابر دعوت توحیدی او چیزی جز این نبود که گفتند او را بکشید یا بسوزانید. این واکنش نشان‌دهنده درماندگی فکری آنان است، زیرا هنگامی که استدلالی برای مقابله نداشتند، به زور و خشونت متوسل شدند. قرآن با بیان این نکته، تقابل همیشگی جبهه حق و باطل را ترسیم می‌کند، اهل باطل وقتی منطق ندارند، به تهدید و حذف فیزیکی روی می‌آورند.

اما خداوند می‌فرماید که او را از آتش نجات دادیم و در این حادثه نشانه‌هایی برای مؤمنان است. این نجات معجزه‌آسا، هم تأیید رسالت ابراهیم بود و هم نشانه‌ای از قدرت مطلق الهی. آتش که مظهر سوزندگی است، به اذن خدا سرد و سلامت می‌شود. این واقعه بیانگر آن است که عوامل طبیعی مستقل نیستند و تحت فرمان الهی عمل می‌کنند.

بی‌ارزشی پیوند‌های مبتنی بر بت‌پرستی

در آیه ۲۵ حضرت ابراهیم خطاب به قومش می‌فرماید که شما بت‌ها را تنها برای ایجاد پیوند محبت و انس در زندگی دنیا برگزیده‌اید، اما روز قیامت این روابط به دشمنی تبدیل خواهد شد و یکدیگر را انکار خواهید کرد. این آیه به یک حقیقت روان‌شناختی و اجتماعی اشاره دارد، بسیاری از پیوند‌های اجتماعی اگر بر محور حقیقت و خدا نباشد، موقتی و ناپایدار است.

در قیامت، معیار‌ها تغییر می‌کند و حقیقت آشکار می‌شود. کسانی که بر اساس باطل گرد هم آمده‌اند، نه‌تنها سودی از یکدیگر نمی‌برند، بلکه همدیگر را لعن می‌کنند. این آیه هشداری است درباره دوستی‌ها و اتحاد‌هایی که بر اساس منافع دنیوی یا عقاید انحرافی شکل می‌گیرد.

ایمان لوط و مسئله هجرت

در آیه ۲۶ آمده است که لوط به ابراهیم ایمان آورد و ابراهیم گفت که به سوی پروردگارم هجرت می‌کنم. این هجرت، تنها جابه‌جایی مکانی نبود، بلکه حرکتی در مسیر تحقق رسالت الهی بود. هنگامی که محیط برای هدایت‌گری مناسب نباشد و راه اصلاح بسته شود، هجرت می‌تواند راهی برای حفظ ایمان و گسترش دعوت باشد.

لوط علیه‌السلام نخستین کسی بود که به ابراهیم ایمان آورد. این نکته نشان می‌دهد که حتی در سخت‌ترین شرایط، دعوت الهی بی‌ثمر نمی‌ماند و دل‌های آماده هدایت می‌شوند. هجرت ابراهیم بعد‌ها زمینه‌ساز شکل‌گیری نسل پیامبران در سرزمین‌های دیگر شد.

بشارت نسل صالح و استمرار رسالت

آیه ۲۷ بیان می‌کند که خداوند به ابراهیم اسحاق و یعقوب را عطا کرد و در نسل او نبوت و کتاب قرار داد. این وعده الهی نشان‌دهنده پاداش دنیوی و اخروی برای صابران در راه خداست. ابراهیم پس از تحمل آزار و تهدید، نه‌تنها نجات یافت، بلکه به عنوان پدر پیامبران شناخته شد.

تعبیر اینکه اجر او را در دنیا دادیم و در آخرت از صالحان است، بیانگر جامعیت پاداش الهی است. خداوند هم در دنیا آثار خیر و برکت را نصیب او کرد و هم در آخرت مقام قرب و رضوان عطا می‌کند.

آغاز ماجرای قوم لوط و انحراف اخلاقی

در آیات ۲۸ و ۲۹، داستان حضرت لوط و قوم او مطرح می‌شود. لوط قوم خود را از عمل زشت و بی‌سابقه‌ای نهی می‌کند، عملی که در میان جهانیان سابقه نداشت.

مفسران این عمل را اشاره به همجنس‌گرایی مردان دانسته‌اند که به صورت علنی و گسترده در میان قوم لوط رواج یافته بود.

آیه همچنین به جنبه‌های دیگر فساد آنان اشاره می‌کند، قطع راه، که می‌تواند به راهزنی یا ایجاد ناامنی اجتماعی اشاره داشته باشد و انجام منکرات در مجالس عمومی. این توصیف نشان می‌دهد که انحراف آنان تنها یک گناه فردی نبود، بلکه به صورت یک فرهنگ عمومی درآمده بود.

پاسخ گستاخانه قوم لوط

در آیه ۲۹ و ۳۰ آمده است که پاسخ قوم لوط به اندرز‌های او این بود که اگر راست می‌گویی عذاب الهی را بیاور. این همان منطق تکذیب‌گران در طول تاریخ است که از روی استهزا، عذاب را به چالش می‌کشند. در نهایت لوط از خداوند طلب یاری می‌کند و می‌گوید پروردگارا مرا در برابر این قوم مفسد یاری فرما.

درخواست یاری لوط نشان‌دهنده اوج تنهایی پیامبر در میان قومی سرکش است، اما در عین حال بیانگر اعتماد کامل او به نصرت الهی است. این بخش از آیات زمینه‌ساز نزول عذاب بر قوم لوط در آیات بعدی می‌شود.

آیات ۲۴ تا ۳۰ سوره عنکبوت تصویری روشن از سنت‌های الهی ارائه می‌دهد، نجات مؤمنان، بی‌ثمر بودن اتحاد‌های باطل، ارزش هجرت در راه خدا، پاداش صابران و سرانجام شوم فساد اخلاقی و اجتماعی.

این آیات به مؤمنان می‌آموزد که در برابر فشار اکثریت منحرف، استقامت کنند و بدانند که پیروزی نهایی از آنِ حق است، هرچند در ظاهر با تهدید و سختی همراه باشد.

منبع: فارس