کاربرد فناوری‌ها و هوش مصنوعی نه یک انتخاب بلکه اجبار است

باشگاه خبرنگاران جوان - جلسه معرفی و رونمایی از برخی از دستاورد‌های مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، از جمله سامانه مدیریت پرونده‌های قضایی هوشمند (سمپ هوشمند) با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسنی‌اژه‌ای برگزار شد.

رئیس قوه قضاییه در این نشست با قدردانی از اقدامات مجدانه رئیس و دست‌اندرکاران مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، اظهار کرد: برای توسعه و بسط عدالت و همچنین تسهیل و تسریع در امورات قضایی و حقوقی مردم، ناگزیر هستیم تا هر چه بیشتر بر حجم و کیفیت ابزار‌ها و روش‌های فناورانه در دستگاه قضایی بیفزاییم؛ امروز کاربرد فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در عرصه‌های مختلف زیست بشری و حوزه‌های مرتبط با حکمرانی، نه یک انتخاب و اختیار بلکه یک اجبار و امر اجتناب‌ناپذیر است؛ دیگر نمی‌توان با اتکاء به ابزار‌ها و روش‌های قدیمی، امور مرتبط با زندگی مردم در حوزه‌های اجتماعی و حکومتی را تمشیّت کرد.

رئیس دستگاه قضا ضمن تبیین و تشریح نقش فناوری‌های نوین و الگوریتم‌های هوش مصنوعی در پیشبرد امورات قضایی و حقوقی مردم بیان داشت: ما در قوه قضاییه باید هر چه بیشتر، متمرکز بر به‌کارگیری و استعمال ابزار‌ها و روش‌های فناورانه و شیوه‌های مرتبط با هوش مصنوعی شویم تا از این جهت، پیشبرد امورات قضایی و حقوقی مردم، سرعت و سهولت پیدا کند؛ لکن در این میان، نباید آسیب‌ها و خطرات ناشی از کاربرد این ابزار‌ها و روش‌های مبتنی بر هوش مصنوعی را مورد غفلت قرار دهیم و ضروری است جهات پیشگیرانه را در کاربرد و توسعه آنها، لحاظ کنیم.

رئیس عدلیه با اشاره به مزایا و آسیب‌های هوش مصنوعی عنوان کرد: قطعاً نمی‌توان از مزایای هوش مصنوعی در رسیدگی‌های قضایی چشم پوشید؛ لکن ضروری است تا آثار سوء ناشی از کاربرد هوش مصنوعی در رسیدگی‌های قضایی را نیز از بین ببریم؛ بواسطه هوش مصنوعی، فرایند‌هایی نظیر طبقه‌بندی اسناد قضایی، به صورت خودکار صورت می‌گیرند؛ این امر به ارتقای سرعت و دقت امورات قضایی می‌انجامد؛ از سویی دیگر، هوش مصنوعی زمینه تحلیل داده‌ها برای شناسایی الگو‌های جنایی را نیز فراهم می‌آورد و از این جهت به مقوله‌ی پیشگیری از وقوع جرم کمک می‌کند؛ هوش مصنوعی می‌تواند با رصد و احصاء الگو‌های تکراری مجرمانه، در مواردی به حصول علم قاضی نیز کمک کند؛ اینها مزایای به‌کارگیری هوش مصنوعی است که نمی‌توانیم از آنها چشم بپوشیم، لکن هوش مصنوعی با همه این مزایا، دارای آسیب‌ها و خطراتی نیز می‌باشد که ضروری است تمام همت خود را صرف رفع آنها کنیم.

قاضی‌القضات خاطرنشان کرد: سوختِ هوش مصنوعی، داده و اطلاعات است؛ باید در ارائه داده‌ها و اطلاعات به سیستم‌های هوش مصنوعی نهایت دقت، تدبر و تعقل را به خرج دهیم تا هم در هنگام استفاده از آنها، نهایت انتفاع حاصل شود و هم جلوی بهره‌برداری دشمن و هک و سرقت اطلاعات گرفته شود.

رئیس دستگاه قضا با اشاره به اهمیت آموزش نحوه به‌کارگیری فناوری‌های نوین و سیستم‌های هوش مصنوعی به قضات، تصریح کرد: به معاونت منابع انسانی قوه قضاییه دستور می‌دهم تا در فرآیند جذب و آموزش قضات به مقوله‌ی بهره‌گیری از هوش مصنوعی و کاربرد ابزار‌های فناورانه در مدیریت و تمشیّت پرونده‌های قضایی، توجه جدی داشته باشند؛ قاضی جدیدالورود ما باید در حد متعارف و لازم با فناوری‌های نوین و ابزار‌ها و سیستم‌های هوش مصنوعی، آشنایی داشته باشد؛ ایضاً به قضات باسابقه نیز باید نحوه استعمال فناوری‌های نوین را آموخت؛ در این عرصه جا دارد از اساتید مبرز و شیوه‌های روزآمد بهره گرفت.

«کاظمی‌فرد» رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه نیز طی سخنانی در این جلسه گفت: یکی از سامانه‌هایی که سال‌ها در دستگاه قضایی مورد استفاده قرار گرفته، سامانه مدیریت پرونده‌های قضایی است؛ در این سامانه استعلامات، رسیدگی‌ها و ... به صورت الکترونیکی انجام می‌شود؛ ما در اجرای راهکار‌های سند تحول و تعالی قوه قضاییه، پروژه سمپ هوشمند (سامانه مدیریت پرونده هوشمند) را از سال ۱۴۰۱ کلید زده و امروز نسخه اولیه این سامانه را بعد از ۳ سال در دی ماه ۱۴۰۴ در سه استان خراسان جنوبی، قم و لرستان به صورت آزمایشی راه‌اندازی کرده‌ایم.

وی افزود: سمپ هوشمند، عملاً ما را از دادرسی الکترونیکی به سمت دادرسی هوشمند سوق می‌دهد؛ در دادرسی هوشمند، بسیاری از کار‌ها نظیر ارجاع پرونده‌ها، ارجاع کارشناسی‌ها و ...، توسط ابزار هوشمند انجام می‌شود.

کاظمی‌فرد با بیان اینکه راه‌اندازی و استفاده از سمپ هوشمند، به منزله ورود هوش مصنوعی به دستگاه قضایی است، گفت: سمپ هوشمند، یک دستیار در اختیار قاضی قرار می‌دهد که می‌تواند به تمام سوالات حقوقی او پاسخ دهد و بانک بزرگی از دانش حقوقی شامل تمام منابع حقوقی و همچنین آرای وحدت رویه، نظریات مشورتی و ... را در اختیار او بگذارد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه گفت: ما در این سامانه به دنبال آن هستیم تا با حفظ محرمانگی‌های لازم، از هوش مصنوعی در انجام فرآیند‌های قضایی بهره بگیریم.

وی با بیان اینکه سمپ هوشمند به قاضی کمک می‌کند که رای خود را دقیق‌تر و سریع‌تر صادر کند، گفت: در سمپ هوشمند، رای قاضی از نظر اتقان مورد بررسی قرار می‌گیرد و مستندات رای با متون و مستندات پرونده تطبیق داده می‌شود؛ همچنین این سامانه قابلیت ارائه خلاصه پرونده به قاضی را دارا می‌باشد.

کاظمی‌فرد در پایان گفت: لازم است تاکید کنیم که در سمپ هوشمند، رای صادر نمی‌شود بلکه پیشنهاد رای به قاضی ارائه می‌شود.

همچنین در این جلسه، حجت‌الاسلام والمسلمین «منتظری» رئیس دیوان عالی کشور، حجت‌الاسلام والمسلمین «موحدی» دادستان کل کشور، حجت‌الاسلام والمسلمین «عبداللهی» رئیس مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضاییه، حجت‌الاسلام والمسلمین «صادقی» رئیس مرکز توسعه حل اختلاف دستگاه قضا، حجت‌الاسلام والمسلمین «هادی» معاون حقوقی قوه قضاییه، «جهانگیر» معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دستگاه قضا، «موحدی» معاون منابع انسانی و امور فرهنگی قوه قضاییه و «بابایی» رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک، به طرح مطالب و نقطه‌نظرات خود در خصوص فرآیند‌های هوشمندسازی قوه قضاییه پرداختند.

منبع: میزان