از خوارزمی تا هوش مصنوعی؛ روز ملی فناوری اطلاعات یادآور میراث دانش ایرانی

باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - محمد بن موسی خوارزمی، دانشمند نام‌آشنای ایرانی در سوم هجری، از پایه‌گذاران علم جبر و از برجسته‌ترین ریاضیدانان تاریخ جهان به شمار می‌رود. آثار علمی او در حوزه‌های ریاضیات، نجوم، جغرافیا و فلسفه، تأثیر عمیقی بر پیشرفت علوم در جهان اسلام و سپس اروپا گذاشت. بسیاری از پژوهشگران، خوارزمی را از پیشگامان شکل‌گیری تفکر محاسباتی می‌دانند و واژه «الگوریتم» نیز از نام لاتین‌شده او (Algoritmi) گرفته شده است؛ مفهومی که امروزه اساس برنامه‌نویسی، هوش مصنوعی و علوم رایانه را تشکیل می‌دهد.

نام‌گذاری زادروز این اندیشمند ایرانی به عنوان «روز ملی فناوری اطلاعات» بیانگر پیوند میان میراث علمی ایران و فناوری‌های نوین است. فناوری اطلاعات در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های توسعه کشور‌ها تبدیل شده و نقشی کلیدی در تحول خدمات عمومی، آموزش، سلامت، تجارت، بانکداری، صنعت و ارتباطات ایفا می‌کند. گسترش خدمات الکترونیکی و توسعه دولت هوشمند نیز از مهم‌ترین دستاورد‌های این حوزه در سال‌های اخیر به شمار می‌رود.

کارشناسان معتقدند توسعه فناوری اطلاعات، علاوه بر افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها، زمینه‌ساز رشد اقتصاد دیجیتال، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و تقویت شرکت‌های دانش‌بنیان است. از سوی دیگر، پیشرفت در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، کلان‌داده، اینترنت اشیا، رایانش ابری و امنیت سایبری، بیش از هر زمان دیگری نیازمند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ارتباطی، حمایت از نخبگان و تربیت نیروی انسانی متخصص است.

در ایران نیز طی سال‌های گذشته، توسعه شبکه ملی اطلاعات، افزایش دسترسی به خدمات الکترونیکی، رشد استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناور و گسترش زیست‌بوم اقتصاد دیجیتال، بخشی از برنامه‌های کلان کشور در حوزه فناوری اطلاعات بوده است. با این حال، صاحب‌نظران بر این باورند که تحقق اهداف بلندمدت این حوزه مستلزم تقویت زیرساخت‌ها، حمایت از نوآوری، تسهیل فعالیت کسب‌وکار‌های دیجیتال و ارتقای امنیت فضای سایبری است.

روز ملی فناوری اطلاعات، فرصتی برای تجلیل از میراث ماندگار خوارزمی و یادآوری این حقیقت است که پیشرفت امروز فناوری، ریشه در قرن‌ها تلاش علمی دانشمندانی دارد که بنیان‌های دانش را بنا نهادند. این مناسبت همچنین بر اهمیت استمرار پژوهش، نوآوری و بهره‌گیری از ظرفیت جوانان و متخصصان ایرانی برای دستیابی به آینده‌ای دانش‌بنیان، هوشمند و رقابت‌پذیر در عرصه فناوری‌های نوین تأکید می‌کند.