از آسمان خونین تا شهر مقاوم؛ گیلانغرب هنوز روایت ایستادگی دارد

باشگاه خبرنگاران جوان - گیلانغرب را اگر تنها روی نقشه جغرافیایی کرمانشاه جست‌و‌جو کنیم، شهری در غرب استان و در همسایگی مرز‌های ایران و عراق خواهیم یافت؛ اما این تصویر، تنها بخشی از واقعیت این شهر را نشان می‌دهد. در حافظه تاریخی مردم ایران، گیلانغرب معنایی فراتر از یک موقعیت جغرافیایی دارد؛ نامی که با مقاومت، ایستادگی و روز‌های سخت دفاع مقدس گره خورده است.

این شهر یکی از نخستین مناطقی بود که از روز‌های آغازین تجاوز رژیم بعث عراق، طعم تلخ جنگ را چشید؛ جنگی که برای مردم مناطق مرزی فقط در سنگر‌ها و خطوط مقدم خلاصه نمی‌شد، بلکه خانه‌ها، مدارس، خیابان‌ها، بازار‌ها و زندگی روزمره مردم را نیز درگیر کرد.

در سال‌های دفاع مقدس، گیلانغرب یکی از اهداف اصلی دشمن برای درهم شکستن روحیه مردم مناطق مرزی بود. حملات زمینی و هوایی، تهدید، آوارگی و تلاش برای ایجاد هراس در میان مردم، بخشی از واقعیتی بود که ساکنان این شهرستان با آن مواجه شدند؛ اما آنچه گیلانغرب را در تاریخ دفاع مقدس متمایز کرد، نه فقط حجم حملات دشمن، بلکه واکنش مردم در برابر این فشار‌ها بود.

شهری که زیر آتش ماند، اما تسلیم نشد

مردم گیلانغرب ماندند؛ در کنار نیرو‌های مدافع قرار گرفتند، دشواری‌های جنگ را تحمل کردند و تلاش کردند زندگی را در میانه صدای انفجار و حملات دشمن ادامه دهند. همین ایستادگی، به تدریج نام گیلانغرب را در کنار عنوان «دومین شهر مقاوم کشور» قرار داد؛ عنوانی که پشت آن، روایت هزاران انسان، خانواده و زندگی قرار دارد.

مقاومت مردم این شهر را نمی‌توان صرفاً یک پیروزی نظامی دانست. این مقاومت، حاصل تاب‌آوری مردمی بود که عزیزان خود را از دست دادند، مجروح شدند، خانه‌هایشان آسیب دید و روز‌های بسیاری را در اضطراب و نگرانی سپری کردند، اما اجازه ندادند جنگ ویرانی، سرنوشت نهایی شهرشان باشد.

در میان همه روز‌های تلخ جنگ، ۱۹ مرداد سال ۱۳۶۲ جایگاهی ویژه در حافظه تاریخی گیلانغرب دارد؛ روزی که آسمان شهر شاهد یکی از سنگین‌ترین حملات هوایی رژیم بعث عراق بود و مناطق مسکونی هدف بمباران قرار گرفت. آن روز، جنگ از فاصله سنگر‌ها عبور کرد و مستقیماً به میان مردم آمد. خانه‌ها و محل زندگی شهروندان هدف قرار گرفت و زنان و کودکان نیز در میان قربانیان این حمله قرار داشتند؛ انسان‌هایی که در میدان نبرد حضور نداشتند، اما قربانی مستقیم جنگ شدند.

حاصل این بمباران، ۱۵۰ شهید و ۴۷۲ مجروح بود؛ ۶۲۲ انسانی که هرکدام داستانی مستقل دارند و پشت نام و آمارشان، خانواده‌هایی قرار گرفته‌اند که مسیر زندگی‌شان برای همیشه تغییر کرد. برای یک خانواده، ۱۹ مرداد با داغ از دست دادن فرزند معنا پیدا کرد؛ برای خانواده‌ای دیگر با فقدان پدر یا همسر و برای خانواده‌ای دیگر با مجروحی که آثار جنگ را سال‌ها با خود حمل کرد. از همین رو، نمی‌توان این حادثه را تنها با چند عدد روایت کرد. هر شهید، یک زندگی و هر مجروح، بخشی از یک خانواده و یک خاطره تاریخی است.

چهار دهه از آن روز گذشته است، اما زمان نتوانسته خاطره ۱۹ مرداد را از ذهن مردم گیلانغرب پاک کند. روایت این حادثه همچنان از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود؛ گاه در خاطرات خانواده‌ها، گاه در روایت شاهدان و گاه در سخنان مسئولانی که وظیفه دارند این میراث تاریخی را زنده نگه دارند.

۱۹ مرداد؛ سند مظلومیت و ایستادگی مردم گیلانغرب

حشمت رضایی، فرماندار گیلانغرب، ۱۹ مرداد سال ۱۳۶۲ را یکی از تلخ‌ترین و در عین حال ماندگارترین روز‌های تاریخ این شهرستان دانست و اظهار کرد: این روز سند دیگری از مظلومیت مردم ایران در دوران دفاع مقدس است؛ روزی که هواپیما‌های رژیم بعث عراق شهر گیلانغرب را هدف بمباران قرار دادند و جمعی از مردم بی‌دفاع این دیار به شهادت رسیدند و تعدادی نیز مجروح شدند. این جنایت تنها حمله به یک شهر نبود، بلکه تعرض به مردمی بود که با وجود سال‌ها تهدید، بمباران و آوارگی، حاضر نشدند از آرمان‌های انقلاب اسلامی، استقلال و تمامیت ارضی کشور دست بکشند و با ایستادگی خود، برگ دیگری از تاریخ مقاومت ملت ایران را رقم زدند.

فرماندار گیلانغرب تصریح کرد: مردم این شهرستان در دوران دفاع مقدس در کنار رزمندگان و نیرو‌های مسلح ایستادند و با تقدیم شهیدان، جانبازان، آزادگان و ایثارگران، نقش ماندگاری در دفاع از میهن اسلامی ایفا کردند و همین فداکاری‌ها موجب شد نام گیلانغرب به عنوان دومین شهر مقاوم کشور در تاریخ دفاع مقدس ثبت شود. زنان و مردان، جوانان و خانواده‌های این شهرستان در روز‌هایی که دشمن تلاش می‌کرد با بمباران و ایجاد رعب و وحشت روحیه مردم را درهم بشکند، با صبر، استقامت و حضور در صحنه نشان دادند که پیوند مردم با سرزمین و آرمان‌هایشان با تهدید و حمله گسستنی نیست.

وی شهدای بمباران ۱۹ مرداد را نماد مظلومیت مردم گیلانغرب در دوران دفاع مقدس دانست و عنوان کرد: این شهدا بهای سنگینی برای دفاع از ایران اسلامی پرداختند و با نثار جان خود، امنیت و عزت امروز کشور را رقم زدند و نام آنان برای همیشه در حافظه تاریخی مردم گیلانغرب و ملت ایران ماندگار خواهد بود.

فرماندار گیلانغرب همچنین با اشاره به نقش خانواده‌های شهدا و ایثارگران ادامه داد: باید از صبر و استقامت خانواده‌های معظم شهدا، جانبازان، آزادگان، رزمندگان و ایثارگران این شهرستان یاد کرد؛ خانواده‌هایی که در سخت‌ترین روز‌های دفاع مقدس با ایمان و صبوری در کنار عزیزان خود ایستادند و پس از پایان جنگ نیز پرچم‌دار فرهنگ ایثار و مقاومت باقی ماندند. امروز وظیفه همه ماست که ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای گرانقدر، به‌ویژه شهدای مظلوم بمباران ۱۹ مرداد، فرهنگ ایثار، شهادت، مقاومت و فداکاری را به نسل‌های آینده منتقل کنیم و اجازه ندهیم فداکاری‌ها و حماسه‌های مردم این دیار در گذر زمان به فراموشی سپرده شود.

وی گفت: گیلانغرب امروز نیز به پشتوانه همین پیشینه پرافتخار نماد ایستادگی و مقاومت است و توسعه و پیشرفت شهرستان باید در امتداد همان روحیه‌ای باشد که شهدا و ایثارگران برای آن جانفشانی کردند؛ یعنی خدمت صادقانه به مردم، حفظ وحدت و همدلی و تلاش برای آبادانی. خدمت به مردم و تلاش برای رفع مشکلات و ایجاد زمینه‌های توسعه و پیشرفت شهرستان، امروز یکی از مهم‌ترین عرصه‌های پاسداشت آرمان شهدا و ایثارگران است و همه مسئولان باید با روحیه جهادی و با تکیه بر ظرفیت‌های موجود برای آبادانی گیلانغرب تلاش کنند.

روایتی از روزی که پیام امام به گیلانغرب رسید

یکی از اهالی گیلانغرب نیز با اشاره به بمباران ۱۹ مرداد سال ۱۳۶۲ اظهار کرد: آن روز یکی از تلخ‌ترین روز‌های تاریخ گیلانغرب بود؛ هواپیما‌های رژیم بعث مناطق مسکونی شهر را بمباران کردند و تعداد زیادی از مردم بی‌دفاع، از جمله زنان و کودکان، شهید و مجروح شدند. شدت این حادثه به اندازه‌ای بود که خبر آن به امام خمینی (ره) رسید و ایشان هیأتی را برای دلجویی از خانواده‌های شهدا و عیادت از مجروحان به گیلانغرب اعزام کردند.

این شهروند گیلانغربی ادامه داد: برای مردم شهر، حضور نمایندگان امام در آن روز‌های سخت پیام مهمی داشت؛ اینکه رنج و مظلومیت مردم گیلانغرب دیده شده و در بالاترین سطح مورد توجه قرار گرفته است. در آن بمباران، ۱۵۰ نفر از مردم گیلانغرب شهید و ۴۷۲ نفر مجروح شدند، اما با وجود این داغ سنگین، مردم شهر را ترک نکردند و ایستادند. دشمن تصور می‌کرد با بمباران مناطق مسکونی می‌تواند مردم را تسلیم کند، اما نتیجه برعکس شد و مقاومت مردم گیلانغرب ادامه پیدا کرد.

امروز وقتی از گیلانغرب به عنوان دومین شهر مقاوم کشور یاد می‌شود، باید به یاد داشت که این عنوان از دل همین روز‌های سخت به دست آمده است؛ روز‌هایی که مردم شهید دادند، مجروح شدند و خسارت دیدند، اما دست از مقاومت و دفاع از شهر و کشور خود نکشیدند.

از خاطره مقاومت تا مطالبه آبادانی گیلانغرب

سال‌ها از پایان جنگ گذشته، اما گیلانغرب همچنان میراث‌دار خاطره نسلی است که در سخت‌ترین شرایط ایستاد و اجازه نداد بمباران و ویرانی، هویت این شهر را از بین ببرد. امروز پاسداشت این میراث تنها با برگزاری آیین‌های مناسبتی و یادآوری نام شهدا کامل نمی‌شود، بلکه باید در متن زندگی مردم و مسیر توسعه شهرستان نیز خود را نشان دهد.

گیلانغرب ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی، طبیعی و گردشگری ارزشمندی دارد که می‌تواند بخشی از مسیر توسعه آینده این شهرستان باشد؛ ظرفیتی که در کنار میراث دفاع مقدس و عنوان دومین شهر مقاوم کشور، می‌تواند زمینه‌ساز معرفی بیشتر گیلانغرب و رونق اقتصادی منطقه شود.

منبع: مهر