از «۲۵ درجه» تا امنیت انرژی؛ قرار همدلی برای روشن ماندن ایران

باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور  - فرهاد شهرکی نماینده استان سیستان و بلوچستان و ‌نایب رئیس اول کمیسیون انرژی مجلس در یاداشتی که در اختیار باشگاه خبرنگاران جوان قرار گذشته شد نوشت:

امنیت انرژی در جهان امروز، دیگر صرفاً یک مقوله فنی یا اقتصادی نیست؛ بلکه به یکی از ارکان بنیادین امنیت ملی، تاب‌آوری راهبردی، پایداری اقتصادی، رفاه اجتماعی و اقتدار کشور‌ها تبدیل شده است. تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد که پایداری شبکه‌های برق، تنها با توسعه ظرفیت تولید و احداث نیروگاه‌های جدید تضمین نمی‌شود؛ بلکه کیفیت حکمرانی انرژی، مدیریت هوشمند تقاضا، ارتقای بهره‌وری، مشارکت آگاهانه مردم و مسئولیت‌پذیری اجتماعی نیز به همان اندازه در حفظ این سرمایه راهبردی نقش‌آفرین هستند.

تابستان امسال برای صنعت برق ایران، صرفاً یک فصل گرم و پرمصرف نیست؛ بلکه آزمونی برای سنجش تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی کشور نیز به شمار می‌رود. در جریان تجاوز اخیر رژیم صهیونیستی، بخشی از زیرساخت‌های حیاتی صنعت برق کشور هدف حمله قرار گرفت و نزدیک به ۴۲۰۰ مگاوات از ظرفیت تولید برق ایران، معادل برق مورد نیاز حدود دو میلیون مشترک، موقتاً از مدار خارج شد. هدف این اقدام صرفاً آسیب رساندن به تجهیزات و تأسیسات نبود؛ بلکه ایجاد اختلال در زندگی روزمره مردم، تضعیف خدمات عمومی، کاهش تاب‌آوری ملی و خدشه‌دار کردن آرامش و انسجام اجتماعی بود.

با این حال، تجربه تاریخی ملت ایران همواره نشان داده است که مهم‌ترین سرمایه این سرزمین، نه صرفاً نیروگاه‌ها، خطوط انتقال و تجهیزات فنی، بلکه سرمایه اجتماعی، همبستگی ملی و اعتماد متقابل میان مردم و نظام خدمت‌رسان کشور است. هرگاه ایران با تهدیدی مواجه شده، پاسخ ملت ایران، مسئولیت‌پذیری، همدلی و مشارکت آگاهانه در صیانت از منافع ملی بوده است.

در چنین شرایطی، پویش «قرار همدلی با ۲۵ درجه» صرفاً یک توصیه برای تنظیم دمای وسایل سرمایشی نیست؛ بلکه نمونه‌ای موفق از مشارکت عمومی در حکمرانی انرژی و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی کشور محسوب می‌شود. هنگامی که میلیون‌ها خانوار تنها با تنظیم دمای کولر‌های گازی روی ۲۵ درجه سانتی‌گراد و مدیریت مصرف غیرضروری برق، بار شبکه را کاهش می‌دهند، در واقع به افزایش قابلیت اطمینان شبکه، کاهش احتمال اضافه‌بار تجهیزات، کاهش استهلاک نیروگاه‌ها و شبکه انتقال، استمرار خدمات مراکز درمانی، تأمین برق صنایع، حفظ فعالیت مراکز حساس و تقویت امنیت انرژی کشور کمک می‌کنند.

از منظر فنی و اقتصادی، مدیریت سمت تقاضا و پاسخگویی بار از مهم‌ترین و کم‌هزینه‌ترین ابزار‌های حفظ پایداری شبکه‌های برق در جهان محسوب می‌شوند. امروزه بسیاری از کشور‌های پیشرفته، علاوه بر توسعه نیروگاه‌ها، بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری خود را بر مدیریت هوشمند مصرف، ارتقای بهره‌وری انرژی و اصلاح الگوی مصرف متمرکز کرده‌اند؛ زیرا هر کیلووات کاهش بار در ساعات اوج مصرف، از منظر اقتصادی و فنی ارزشی معادل  و در بسیاری از موارد حتی بیش از احداث ظرفیت جدید تولید دارد. این رویکرد علاوه بر کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری، موجب افزایش قابلیت اطمینان شبکه، کاهش مصرف سوخت، کاهش آلاینده‌های زیست‌محیطی و افزایش عمر تجهیزات صنعت برق نیز می‌شود.

بررسی‌های فنی نشان می‌دهد که تنها افزایش چند درجه‌ای دمای تنظیم کولر‌های گازی، می‌تواند بار مصرفی هر دستگاه را به‌طور محسوسی کاهش دهد و در مقیاس ملی، هزاران مگاوات از بار شبکه در ساعات اوج مصرف را مدیریت کند؛ ظرفیتی که احداث آن به سرمایه‌گذاری‌های بسیار سنگین، زمان طولانی و مصرف قابل توجه منابع نیاز دارد.

در کنار این واقعیت‌های فنی، نباید از بُعد انسانی صنعت برق غافل شد. پشت روشن ماندن هر چراغ، هزاران نیروی متخصص، مهندس، تکنسین و نیرو‌های عملیاتی صنعت برق قرار دارند که در سخت‌ترین شرایط اقلیمی، در گرمای طاقت‌فرسای تابستان، بر فراز دکل‌ها، در پست‌های فشارقوی، نیروگاه‌ها و خطوط انتقال، به‌صورت شبانه‌روزی برای حفظ پایداری شبکه و آسایش مردم تلاش می‌کنند. مدیریت مصرف برق، در حقیقت قدردانی عملی از تلاش‌های این خادمان گمنام نیز هست.

خوشبختانه مردم شریف ایران بار دیگر ثابت کردند که در بزنگاه‌های ملی، همدلی را از شعار به عمل تبدیل می‌کنند. همراهی گسترده مردم با پویش‌های مدیریت مصرف، به‌ویژه «قرار همدلی با مردم جنوب»، موجب شد در همین روز‌های گرم، حدود دو هزار مگاوات از تقاضای مصرف برق کشور کاهش یابد؛ دستاوردی بسیار ارزشمند که نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ پایداری شبکه سراسری، تأمین برق پایدار برای هموطنان، استمرار فعالیت صنایع و مراکز حیاتی و کاهش فشار بر زیرساخت‌های صنعت برق ایفا کرد.

این موفقیت، صرفاً یک صرفه‌جویی در مصرف انرژی نبود؛ بلکه جلوه‌ای از بلوغ اجتماعی، مسئولیت‌پذیری عمومی و مشارکت مردم در حکمرانی انرژی بود؛ مشارکتی که نشان داد با همراهی آگاهانه مردم، حتی در دشوارترین شرایط نیز می‌توان از منافع عمومی، سرمایه‌های ملی و امنیت انرژی کشور به بهترین شکل صیانت کرد.

امروز هر خانواده ایرانی می‌تواند تنها با یک انتخاب ساده، بخشی از راه‌حل باشد. تنظیم کولر‌های گازی روی ۲۵ درجه سانتی‌گراد، استفاده منطقی از وسایل برقی در ساعات اوج مصرف و پرهیز از مصارف غیرضروری، شاید در نگاه نخست اقدامی کوچک به نظر برسد؛ اما در مقیاس ملی، به معنای آزادسازی هزاران مگاوات ظرفیت شبکه، کاهش احتمال خاموشی، افزایش پایداری خدمات عمومی، کاهش مصرف سوخت نیروگاه‌ها و تقویت امنیت انرژی کشور است.

امروز امنیت انرژی، تنها مسئولیت وزارت نیرو یا صنعت برق نیست؛ بلکه مسئولیتی ملی است که دولت، بخش خصوصی و آحاد مردم در تحقق آن نقش دارند. هر واحد انرژی که آگاهانه مدیریت می‌شود، به افزایش تاب‌آوری کشور، کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها و تقویت اقتدار ملی کمک می‌کند.

«قرار همدلی با ۲۵ درجه» تنها یک پویش نیست؛ بلکه نماد فرهنگ بهره‌وری، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، همبستگی ملی و مشارکت آگاهانه مردم در پاسداری از امنیت انرژی ایران است؛ فرهنگی که نشان می‌دهد روشن ماندن چراغ خانه‌ها، بیمارستان‌ها، صنایع، مراکز آموزشی و زیرساخت‌های حیاتی کشور، حاصل همدلی و مشارکت همه ایرانیان است.

امروز بیش از هر زمان دیگر، ایران با «قرار همدلی» روشن می‌ماند.