روایت بازیگر مشهور از تاثیر جنگ بر یک سریال تلویزیونی

زهرا داوودنژاد، بازیگر مجموعه «بهار شیراز» با اشاره به تاثیر جنگ بر این سریال گفت: در «بهار شیراز» توقف‌های مکرر ناشی از جنگ، خط داستانی و روند تصویربرداری را بارها تحت تأثیر قرار داد. این وقفه‌ها باعث می‌شدند دکوپاژ و میزانسن تغییر کنند و حفظ تداوم صحنه‌ها برای ما بازیگران دشوار شود.

خبرگزاری فارس-گروه رادیو و تلویزیون: مجموعه تلویزیونی «بهار شیراز» به کارگردانی حسن وارسته و تهیه‌کنندگی ابوالفضل صفری، سال گذشته فصل نخست آن روی آنتن رفت و سپس به دلیل جنگ تحمیلی سوم، متوقف شد. داستان آن نیز روایتی کمدی و خانوادگی از زندگی روزمره، روابط میان نسل‌ها و فراز و فرودهای زندگی در بستر فرهنگ و خرده‌فرهنگ‌های شیراز است. این سریال که در قالب سیتکام طراحی شد، در زمان پخش با انتقاداتی همچون عدم ریتم و کشش مناسب مواجه بود. به گونه‌ای که برخی معتقدند شبه طنز آن نتوانست موقعیت کمدی ایجاد و مخاطب را جذب کند.

در این راستا گفت‌وگویی داشته‌ایم با زهرا داوودنژاد، بازیگر این سریال که به شرح زیر است:

فارس: با توجه به ویژگی‌های شخصیتی که آن را بازی کرده‌اید، چه چالش‌هایی در پرداخت شخصیت و باورپذیر کردن این نقش برای شما به همراه داشت؟

داوودنژاد: من در این داستان نقش فتانه را بازی می‌کنم؛ مادر اقبال. فتانه زنی است که در سنین پایین ازدواج کرده، صاحب فرزند شده و خیلی زود همسرش را از دست داده است. او دو فرزندش را به‌تنهایی بزرگ کرده و با وجود اینکه پسرش ازدواج کرده، عروس و نوه دارد و دخترش نیز همراه او در تهران زندگی می‌کند، همچنان زنی جوان با روحیه‌ای سرزنده و رؤیاهایی برای زندگی خودش است.

فتانه در تمام این سال‌ها به فرزندان و همسر ازدست‌رفته‌اش وفادار مانده و زندگی‌اش را بر محور خانواده پیش برده است. بااین‌حال، او هنوز شور زندگی دارد و می‌خواهد برای خودش هم تجربه‌های تازه‌ای داشته باشد. در ادامه داستان، به شیراز می‌آید و در جریان اتفاقاتی که برای این خانواده رخ می‌دهد، با مردی که صاحب کافه است ازدواج می‌کند. این ازدواج مجدد، با توجه به حضور فرزندان، عروس و نوه، موقعیت‌های متفاوتی را در روابط خانوادگی ایجاد می‌کند که می‌تواند برای مخاطب جذاب و در عین حال طنزآمیز باشد.

فارس: چه چیزی سبب شد تا بازی در این سریال را بپذیرید؟

داوودنژاد: زمانی که برای همکاری در این پروژه دعوت شدم و قصه را برایم تعریف کردند، شخصیت اولیه فتانه با آنچه در نهایت شکل گرفت، تفاوت داشت. در ادامه، به دلایل مختلف از جمله تغییرات فیلمنامه، محدودیت‌های زمانی و شرایط تولید، مسیر پرداخت شخصیت تغییر کرد. از همان ماه‌های نخست نیز پروژه با اتفاقات متعددی روبه‌رو شد و جنگ ۱۲ روزه و تعطیلی‌های ناشی از آن، روند کار را تحت تأثیر قرار داد. در واقع، تولید این سریال برای من و سایر عوامل با ماجراهای پیش‌بینی‌نشده زیادی همراه بود. با وجود این شرایط، من تعهدی نسبت به این پروژه داشتم و خودم را موظف می‌دانستم که به آن پایبند بمانم.

تلاشم این بود که در همان چارچوب و محدودیت‌هایی که وجود داشت، ویژگی‌های اصلی فتانه را حفظ کنم؛ زنی که به خانواده‌اش متعهد است، روحیه‌ای سرزنده دارد و همچنان از شور زندگی برخوردار است. به نظرم این ویژگی‌ها ارتباطی به سن‌وسال یا جنسیت ندارند و هر انسانی، در هر مرحله‌ای از زندگی، می‌تواند از چنین روحیه‌ای برخوردار باشد. یکی از چالش‌های من در این نقش نیز این بود که بتوانم این ویژگی‌ها را در قالب شخصیت فتانه به مخاطب منتقل کنم.

فارس: بازخورد مخاطبان نسبت به روند این مجموعه تلویزیونی چگونه بوده است؟

داوودنژاد: پخش سریال نیز با مشکلات و وقفه‌های متعددی همراه شد. تغییر ساعت پخش، توقف و ازسرگیری پخش و شرایطی که به دلیل جنگ به وجود آمد، باعث شد مجموعه آن‌طور که انتظار می‌رفت، پیوستگی لازم را در زمان پخش نداشته باشد. بااین‌حال، بازخوردهایی که دریافت کردم برایم جالب بود؛ چون تصور نمی‌کردم فتانه با وجود محدودیت‌هایی که در پرداخت شخصیت داشت، بتواند تا این اندازه مورد توجه قرار بگیرد. منظورم این نیست که نقش در ابعاد بسیار گسترده‌ای دیده شد، بلکه احساس کردم در همان اندازه‌ای که برای شخصیت در نظر گرفته شده بود، توانست به چشم بیاید و با مخاطب ارتباط برقرار کند.

همکارانم در این مجموعه گروهی از بازیگران توانمند بودند که به یکدیگر کمک می‌کردند تا نقش‌ها به شکل مناسبی اجرا شوند. حضور بازیگرانی چون مازیار مهرگان، قربان نجفی، سودابه بیضایی و دیگر همکارانم در شکل‌گیری فضای کلی سریال تأثیر زیادی داشت. در کنار آن‌ها، طراحی لباس، صحنه، گریم و سایر بخش‌های تولید نیز هرکدام نقش مهمی در شکل‌گیری نتیجه نهایی داشتند. اساساً در یک اثر تصویری، نمی‌توان سهم هیچ‌یک از عوامل را در کیفیت خروجی نادیده گرفت.

فارس: واکنش تماشاگران مجموعه نسبت به شخصیتی که آن را بازی کرده‌اید چگونه بوده است؟

داوودنژاد: یکی از جمله‌هایی که بیشتر از مردم شنیدم، این بود که «چقدر فتانه بودی واقعاً» این تعبیر برایم جالب بود؛ چون نشان می‌داد مخاطبان توانسته‌اند با مجموعه‌ای از ویژگی‌های این شخصیت ارتباط برقرار کنند. فتانه ترکیبی از شیرینی، سرزندگی، شیطنت، متانت و نوعی سرخوشی همراه با درایت است. او در عین اینکه اهل شوخی و بازیگوشی است، رفتار و نگاه خودش را دارد و می‌تواند در موقعیت‌های مختلف، واکنش‌هایی متناسب با شخصیتش نشان دهد. گاهی در زبان عامیانه، وقتی می‌گوییم کسی شبیه یک شخصیت شده است، منظورمان این است که آن فرد توانسته مجموعه‌ای از ویژگی‌های رفتاری را به شکلی باورپذیر ارائه کند. به نظرم بخشی از بازخوردهایی که درباره فتانه دریافت کردم، به همین موضوع برمی‌گشت؛ اینکه مخاطب توانسته بود این شخصیت را با ویژگی‌های مشخص و قابل تشخیص به خاطر بسپارد.

فارس: به نظر شما دغدغه اصلی «بهار شیراز» و آن چیزی که می‌خواهد به مخاطب انتقال دهد، چیست؟

داوودنژاد: به اعتقاد من، در موفقیت هر محصول تصویری، چه سینمایی باشد، چه تلویزیونی و چه در شبکه نمایش خانگی تولید شود، فضای حاکم بر پشت صحنه اهمیت بسیار زیادی دارد. شرایطی که یک گروه در زمان تولید تجربه می‌کند، به شکل‌های مختلف بر نتیجه کار اثر می‌گذارد؛ از بازی بازیگر و میزانسن کارگردان گرفته تا دکوپاژ، قاب‌بندی و حتی حسی که از طریق نورپردازی و فیلم‌برداری به تصویر منتقل می‌شود. بسیاری از این تأثیرات شاید مستقیماً دیده نشوند اما در نهایت در کیفیت اثر حضور دارند.

روند تولید «بهار شیراز» به‌شدت پرچالش و پرحادثه بود و فراز و فرودهای زیادی را تجربه کرد. شرایط به‌گونه‌ای بود که انگار در میان دریایی طوفانی قرار داشتیم و قرار بود از دل آن، تصویری آرام و شیرین به مخاطب ارائه کنیم. بخشی از این مشکلات به شرایط اجتماعی و جنگ مربوط می‌شد و بخشی دیگر به مسائل مالی و اقتصادی، تمام این عوامل بر روند کار تأثیر می‌گذارند.

ممکن است یک اثر از ابتدا با محوریت و پیام مشخصی طراحی شده باشد، ولی شرایط تولید باعث شود محصول نهایی با آنچه در ابتدا تصور می‌شد، تفاوت پیدا کند. در «بهار شیراز» نیز توقف‌های مکرر ناشی از جنگ، خط داستانی و روند تصویربرداری را بارها تحت تأثیر قرار داد. این وقفه‌ها باعث می‌شدند دکوپاژ و میزانسن تغییر کنند و حفظ تداوم صحنه‌ها برای ما بازیگران دشوار شود. گاهی سکانسی را بازی می‌کردیم و بعد، به دلیل تغییر شرایط، برایمان روشن نبود که ارتباط آن با سکانس‌های قبل و بعد چگونه باید حفظ شود. این مسئله تمرکز بازیگر را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ چون برای ارائه یک بازی منسجم، باید نسبت به موقعیت شخصیت و پیوستگی اتفاقات آگاهی دقیقی داشته باشیم.

فارس: نقاط قوت این سریال را چه چیزهایی می‌دانید؟

داوودنژاد: با وجود تمام دشواری‌ها و ضعف‌هایی که ممکن است در محصول نهایی وجود داشته باشد، فکر می‌کنم «بهار شیراز» ویژگی‌های مثبتی دارد که نمی‌توان از آن‌ها چشم‌پوشی کرد. مدت‌ها بود که چنین فضای فانتزی و کمدی را در سریال‌های تلویزیونی کمتر می‌دیدیم. البته ایجاد یک فضای فانتزی به‌تنهایی کافی نیست؛ مهم این است که این فضا برای مخاطب باورپذیر باشد و به شکلی ارائه شود که تصنعی یا متعلق به دوره‌ای دیگر به نظر نرسد. بازیگران توانمندی در این مجموعه حضور داشتند که توانستند بخش‌های طنز و کمدی را به‌درستی اجرا کنند. مازیار مهرگان، قربان نجفی، سودابه بیضایی، نسرین نکیسا، ناهید استواری و دیگر بازیگران هرکدام در شکل‌گیری این فضا نقش داشتند. به نظرم یکی از امتیازهای سریال این بود که طنز آن تا حد زیادی بر موقعیت‌ها، رفتار شخصیت‌ها و روابط میان آن‌ها استوار بود.

به نظرم یکی از ویژگی‌های مهم «بهار شیراز» این بود که تلاش کرد طنزی شریف و قابل قبول ارائه دهد؛ طنزی که برای خنداندن مخاطب لزوماً به شوخی‌های جنسی یا موضوعات خارج از عرف متکی نباشد. امروز در بخشی از فضای مجازی و حتی بعضی آثار کمدی سینمایی، می‌بینیم که شوخی‌های جنسی و جنسیتی سهم پررنگی در ایجاد موقعیت‌های خنده‌دار پیدا کرده‌اند. در چنین شرایطی، حفظ یک فضای طنز متفاوت که بتواند بدون تکیه بر این شیوه‌ها مخاطب را سرگرم کند، اهمیت زیادی دارد.

از نکات مهمی که در «بهار شیراز» برایم وجود داشت، توجه به خانواده به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین ارکان جامعه بود. اینکه خانواده تا چه اندازه می‌تواند در زندگی افراد نقش داشته باشد و هیچ‌چیز جای روابط عاطفی و پیوندهای خانوادگی را نمی‌گیرد، از پیام‌های ارزشمند این مجموعه است. اهمیت فرزندآوری، مسئولیت بزرگ کردن فرزند و نقشی که خانواده در شکل‌گیری شخصیت افراد دارد نیز از موضوعاتی است که در این فضا مورد توجه قرار می‌گیرد. پرداختن به خانواده در یک اثر کمدی می‌تواند اهمیت ویژه‌ای داشته باشد؛ چون مخاطب در کنار سرگرم شدن، با روابط و موقعیت‌هایی مواجه می‌شود که ممکن است آن‌ها را در زندگی خودش یا اطرافیانش تجربه کرده باشد. همین نزدیکی به تجربه‌های روزمره می‌تواند به باورپذیری داستان کمک کند و باعث شود مخاطب ارتباط بیشتری با شخصیت‌ها برقرار کند.

از دیگر ویژگی‌هایی که برای من در این سریال اهمیت داشت، استفاده از ترانه‌ها و سروده‌های سنتی، قدیمی، بومی و خاطره‌انگیز بود. به نظرم در بخش موسیقی و ترانه، مجموعه‌ای از خاطرات تاریخی و فرهنگی ما گردآوری شده است؛ آثاری که بسیاری از آن‌ها برای نسل ما آشنا هستند و در دوره‌ای از زندگی‌مان آن‌ها را زمزمه می‌کردیم. ترکیب این ترانه‌های قدیمی و خاطره‌انگیز با عناصر تازه‌تر، فضای متفاوتی ایجاد کرده است. موسیقی در چنین مجموعه‌ای صرفاً عنصری برای پر کردن فاصله میان صحنه‌ها نیست، بلکه می‌تواند به شکل‌گیری حال‌وهوای داستان کمک کند و پیوندی عاطفی میان مخاطب و فضای اثر به وجود بیاورد. به نظرم این بخش از کار در ایجاد فضای شیرین و خاطره‌انگیز سریال تأثیرگذار بود.

فارس: این تجربه همکاری و خروجی آن برای شما چگونه بوده است؟

داوودنژاد: تمام این عوامل در کنار یکدیگر ویژگی‌های «بهار شیراز» را شکل دادند؛ از بازی بازیگران و طراحی صحنه و لباس گرفته تا موسیقی، فضای طنز و توجه به خانواده. در عین حال، نمی‌توان مشکلات و دشواری‌هایی را که در طول تولید با آن‌ها مواجه بودیم، نادیده گرفت. من شخصاً در پشت صحنه با شرایطی روبه‌رو شدم که گاهی بسیار سخت و پیچیده بود، ولی وقتی به خروجی کار نگاه می‌کنم، احساس می‌کنم حاصل نهایی، اثری آبرومند و شیرین است. اینکه با وجود آن همه فراز و فرود، گروه توانست چنین نتیجه‌ای ارائه کند، برای من ارزشمند است. به همین دلیل، فکر می‌کنم باید از گروه بازیگران و تمام عوامل تولید قدردانی کرد؛ گروهی که با وجود شرایط دشوار، تلاش کردند کار را به سرانجام برسانند و اثری ارائه دهند که بتوان از آن دفاع کرد.

#بهار_شیراز

#زهرا_داوودنژاد

#سریال

#جنگ

#طنز

#خانواده

#تلویزیون

بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.