خلاقیت، سرمایه‌ای برای آینده کودکان و نوجوانان است
یک استاد دانشگاه و فعال حوزه هنر و آموزش نقاشی خلاق کودک گفت: پرورش تفکر خلاق به کودکان کمک می‌کند در آینده مسائل را از زوایای مختلف ببینند، تصمیم بگیرند و برای شرایط جدید راه‌حل پیدا کنند.
فائزه فقیه موسوی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در قم، همزمان با ۱۶ مهرماه روز ملی کودک با اشاره به اهمیت پرورش خلاقیت در کودکان و نوجوانان اظهار کرد: خلاقیت را نباید صرفاً به نقاشی، موسیقی یا فعالیت‌های هنری محدود کرد، بلکه در معنای علمی، خلاقیت توانایی تولید ایده‌های متنوع، بررسی و اصلاح آنها و پیدا کردن راه‌های تازه برای مواجهه با مسائل است.
وی افزود: کودکی که فرصت سؤال پرسیدن، یافتن راه‌حل‌های مختلف، اشتباه کردن و دوباره تلاش کردن دارد، در واقع مهارت‌هایی مانند تصمیم‌گیری، حل مسئله، سازگاری با شرایط جدید و یادگیری را تمرین می‌کند.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه هدف از پرورش خلاقیت، هنرمند شدن همه کودکان نیست، تصریح کرد: کودکان باید بتوانند در هر حرفه‌ای متفاوت فکر کنند، مسائل را از زوایای مختلف ببینند و برای آنها راه‌حل پیدا کنند. تفکر خلاق همچنین به یادگیری، حل مسئله و رشد فردی آنان کمک می‌کند.
فقیه موسوی پرورش خلاقیت را سرمایه‌گذاری برای آینده کودک دانست و گفت: فرصت تجربه، پرسشگری و یافتن راه‌های متفاوت از سال‌های نخست زندگی، توانایی کودک را برای مواجهه با موقعیت‌های تازه افزایش می‌دهد.
آموزش نباید فرصت تجربه و کشف را از کودک بگیرد
وی درباره عواملی که می‌تواند خلاقیت کودکان را در مسیر آموزش و تربیت محدود کند، بیان کرد: معمولاً کسی عمداً نمی‌خواهد خلاقیت کودک را از بین ببرد، بلکه مسئله بیشتر به شیوه‌های آموزش و تربیت مربوط می‌شود.
این فعال حوزه هنر ادامه داد: وقتی کودک با موقعیت‌هایی مواجه باشد که فقط یک پاسخ درست دارند یا اشتباه کردن با سرزنش همراه شود، فرصت تجربه، کشف و تولید ایده‌های متفاوت از او گرفته می‌شود.
فقیه موسوی با تأکید بر اینکه آموزش دانش و نظم با خلاقیت در تضاد نیست، گفت: مشکل زمانی ایجاد می‌شود که آموزش به حفظ کردن، تقلید کردن و رسیدن به یک پاسخ از پیش تعیین‌شده محدود شود.
وی مهمترین اصل را ایجاد تعادل میان هدایت و استقلال دانست و افزود: باید به کودک فرصت انتخاب، تجربه و اظهار نظر داده شود و پیش از ارائه پاسخ، اجازه دهیم خودش فکر کند.
خلاقیت یک توانایی قابل رشد است
این استاد دانشگاه درباره ذاتی یا اکتسابی بودن خلاقیت گفت: خلاقیت صرفاً ویژگی ذاتی نیست و با وجود تفاوت کودکان در علایق و توانایی‌ها، تفکر خلاق قابلیت رشد دارد.
وی ادامه داد: آموزش خلاقیت بیش از آموزش تکنیک‌های نقاشی یا کاردستی، به فراهم کردن موقعیت‌هایی نیاز دارد که کودک در آنها سؤال بپرسد، ایده تولید کند، تجربه کند، اشتباه کند و آن را اصلاح کند.
هنر، بستری برای رشد خلاقیت و بیان شخصی کودک
فقیه موسوی هنر را یکی از مهمترین بسترهای رشد خلاقیت دانست و اظهار کرد: ارزش اصلی فعالیت هنری برای کودک در فرایند تجربه و انتخاب است و صرفاً تولید یک اثر هنری زیبا نیست.
وی افزود: اینکه کودک چه رنگی انتخاب کند، چگونه یک شکل را تغییر دهد، برای یک داستان چه پایانی بسازد یا یک وسیله معمولی را به شکل دیگری تصور کند، همگی می‌توانند زمینهای برای رشد تفکر خلاق باشند.
این مدرس دوره‌های تربیت مربی با اشاره به تفاوت آموزش نقاشی سنتی و خلاق گفت: در نقاشی خلاق از کودک نمی‌خواهیم تصویر از پیش طراحی‌شده را عیناً تکرار کند و گاهی موضوع را نیز مستقیم در اختیار او نمی‌گذاریم.
وی توضیح داد: برای مثال می‌توان داستانی درباره یک سفر خیالی تعریف کرد و از کودکان خواست تصویری از آنچه در ذهنشان شکل گرفته، بکشند. در این فعالیت، هر کودک می‌تواند بر اساس جهان ذهنی خود تصویر متفاوتی ارائه کند.
فقیه موسوی گفت: ممکن است کودکی آسمان را قرمز کند، دیگری خانه‌ای بدون پنجره بکشد یا به جای شخصیت داستان، منظره‌ای از ذهن خود را تصویر کند؛ در این فرایند، رنگ‌ها و تصاویر بخشی از جهان ذهنی کودک هستند.
وی تصریح کرد: کودک در این فعالیت مهارت‌هایی مانند گوش دادن، تصور کردن، انتخاب و تبدیل تجربه ذهنی به تصویر را تمرین می‌کند و در آموزش هنر باید به جای یاد دادن نقاشی «درست»، به او برای پیدا کردن نگاه خودش کمک کرد.
خلاقیت الزاماً به فعالیت‌های پرهزینه نیاز ندارد
این فعال حوزه هنر و آموزش کودک گفت: خلاقیت همیشه به فعالیت‌های ویژه و پرهزینه نیاز ندارد و گاهی در یک گفت‌وگوی ساده، داستان نیمه‌تمام، بازی، سؤال بدون پاسخ قطعی یا فرصت انتخاب شکل می‌گیرد.
وی در پایان اظهار داشت: یکی از مهمترین کارهایی که والدین و معلمان می‌توانند برای پرورش خلاقیت کودکان انجام دهند، این است که پیش از ارائه پاسخ، به کودک فرصت فکر کردن بدهند.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.
#روز_جهانی_کودک
#فائزه_فقیه_موسوی
