خاورمیانه ۲۰۲۶؛ سراب ثبات و فروپاشی روایت‌های واشینگتن

باشگاه خبرنگاران جوان، سمیه خلیلی - نشریه فارن پالسی در تحلیل جامع خود از وضعیت کنونی خاورمیانه، سال ۲۰۲۵ را سال «خوش‌بینی‌های کاذب» برای ایالات متحده توصیف می‌کند. در آن برهه، واشینگتن با تکیه بر دستاورد‌های مقطعی نظیر آتش‌بس‌های شکننده و تغییرات سیاسی در دمشق، تصویری از یک منطقه در حال گذار به سوی صلح ارائه می‌داد. اما با ورود به سال ۲۰۲۶، مشخص شد که این روایت‌ها بیش از آنکه ریشه در واقعیت‌های میدانی داشته باشند، ابزار‌های تبلیغاتی برای توجیه کاهش تمرکز بر خاورمیانه بوده‌اند.



به گزارش فارن پالسی، تصور اینکه تغییرات ساختاری در قدرت‌های منطقه‌ای به معنای پایان تنش‌هاست، یک خطای راهبردی بود. اگرچه برخی بازیگران سنتی ضربات سنگینی را متحمل شدند، اما ساختار‌های زیربنایی آنها همچنان فعال مانده و توان بازسازی خود را حفظ کرده‌اند. حذف کامل این جریان‌ها از معادلات سیاسی نه تنها محقق نشده، بلکه به اعتقاد نویسندگان این نشریه، اصرار بر این «توهم خطرناک» باعث شده است تا آمادگی لازم برای مواجهه با موج جدید بحران‌ها در سال ۲۰۲۶ وجود نداشته باشد. در واقع، آرامش سال گذشته، تنها فرصتی برای بازآرایی نیرو‌ها در سایه غفلت کاخ سفید بوده است.



میراث اشغال و چالشِ حاکمیت‌های متزلزل



بخش مهمی از گزارش فارن پالسی به تداوم سیاست‌های توسعه‌طلبانه اسرائیل اختصاص دارد. علیرغم وجود توافقنامه‌های رسمی آتش‌بس، تل‌آویو همچنان از قدرت نظامی برای کنترل مستقیم میدانی در غزه و لبنان بهره می‌گیرد. این وضعیت که فارن پالسی آن را «اشغال در لباس صلح» می‌نامد، مانع از شکل‌گیری هرگونه ساختار حاکمیتی پایدار در این مناطق شده است. همزمان، در کرانه باختری، سیاست‌های الحاق‌گرایانه به صورت خزنده ادامه دارد که عملاً راه حل‌های دیپلماتیک را به بن‌بست کشانده است.



در شمال این جغرافیا، وضعیت سوریه نیز به همان اندازه پیچیده و متناقض توصیف شده است. اگرچه دولت جدید در دمشق به سمت واشینگتن متمایل شده و امید‌هایی برای توافقات امنیتی با اسرائیل ایجاد کرده است، اما فارن پالسی هشدار می‌دهد که این ثبات، بسیار لرزان و شکننده است. سوریه همچنان به عنوان صحنه رقابت قدرت‌های فرامنطقه‌ای باقی مانده و فقدان یک چتر حمایتی منسجم باعث شده تا این کشور میان فشار‌های بین‌المللی و نیاز‌های داخلی برای بازسازی، معلق بماند. این خلأ حاکمیتی در سوریه و مناطق فلسطینی، به بشکه باروتی تبدیل شده که سال ۲۰۲۶ را به سالی تیره و خطرناک بدل کرده است.



پارادوکس کاخ سفید؛ فرماندهی بی‌ثبات در قلب آشوب



نویسندگان فارن پالسی بر این باورند که بزرگترین عامل تشدید بی‌ثباتی در سال ۲۰۲۶، نه در خودِ منطقه، بلکه در راهرو‌های قدرت واشینگتن نهفته است. در برهه‌ای که خاورمیانه بیش از هر زمان دیگری به دیپلماسی فعال، تمرکز راهبردی و مدیریت هوشمندانه بحران نیاز دارد، حضور یک رئیس‌جمهور غیرقابل پیش‌بینی و واکنشی در کاخ سفید، تمام معادلات را به هم ریخته است. این بی‌ثباتی در تصمیم‌گیری، باعث شده تا متحدان منطقه‌ای آمریکا نسبت به تعهدات این کشور دچار تردید جدی شوند.



این گزارش تأکید می‌کند که با کاهش تمرکز و نظارت مستقیم واشینگتن، بازیگران منطقه‌ای به سمت «منطق زور» حرکت کرده‌اند. وقتی چارچوبی معتبر برای مدیریت بحران وجود نداشته باشد، هر قدرتی تلاش می‌کند تا با استفاده از اهرم‌های نظامی، سهم خود را از جغرافیای قدرت مطالبه کند. نتیجه این روند، افزایش درگیری‌های نیابتی و تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیک است که خاورمیانه را به فضایی مهارناپذیر تبدیل می‌کند. طبق جمع‌بندی فارن پالسی، سال ۲۰۲۶ سالی است که در آن نه تنها بحران‌های قدیمی حل نشده‌اند، بلکه فقدان اراده بین‌المللی برای مهار تنش‌های جدید، کل منطقه را در یک بن‌بست امنیتی بی‌سابقه قرار داده است.