دنباله‌دار 3I/ATLAS با خروج از منظومه شمسی، فورانی دیدنی را رقم زد

باشگاه ه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - دنباله‌دار نادر 3I/ATLAS در طول سفر نهایی خود در منظومه شمسی، فوران‌های چشمگیری از فعالیت داشته است، رویدادی نادر که به دانشمندان فرصتی بی‌سابقه برای مطالعه ترکیب شیمیایی منحصر‌به‌فرد آن ارائه داد.

طبق یک مطالعه که در شماره فوریه ۲۰۲۶ مجله *یادداشت‌های تحقیقاتی AAS* منتشر شد، تلسکوپ فضایی SPHEREx ناسا در دسامبر ۲۰۲۵ انفجار ناگهانی فعالیت این دنباله‌دار را شناسایی کرد. دو ماه پس از رسیدن به نزدیکترین فاصله خود به خورشید، این دنباله‌دار ابری متراکم از گازها، گرد و غبار و مولکول‌های پیچیده را آزاد کرد. این انفجار دیرهنگام دانشمندان را شگفت‌زده کرد و گنجینه‌ای از مواد شیمیایی را که در اطراف یک ستاره دور در کهکشان ما شکل گرفته بود، آشکار ساخت.

کری لیز، دانشمند ارشد این مطالعه، می‌گوید: "دنباله‌دار در فضا در حال انفجار واقعی بود. حتی یخ آب نیز در خلاء فضا مستقیماً به گاز تبدیل می‌شد. "

این تصاویر زمانی گرفته شده‌اند که دنباله‌دار از منظومه شمسی داخلی خارج می‌شد، اما به جای اینکه به تدریج محو شود، فعالیت آن به طور غیرمنتظره‌ای شعله‌ور شد و هاله درخشانی غنی از بخار آب، دی‌اکسید کربن و ترکیبات آلی، همراه با یک دم غباری گلابی شکل متمایز ایجاد کرد.

این دنباله‌دار که در ژوئیه ۲۰۲۵ توسط بررسی سیارک‌های ATLAS کشف شد، سومین جرم میان‌ستاره‌ای تایید شده‌ای است که پس از «اوموآموا» در سال ۲۰۱۷ و «بوریسوف» در سال ۲۰۱۹، از منظومه شمسی ما بازدید می‌کند. با این حال، آنچه آن را متمایز می‌کند، نمایش شیمیایی گسترده‌ای است که ارائه می‌دهد، که تلسکوپ SPHEREx، که برای مطالعه ترکیب مولکولی جهان طراحی شده است، در موقعیت کاملاً مناسبی برای مشاهده آن قرار داشت.

اهمیت این کشف در این واقعیت نهفته است که این تلسکوپ در طیف مادون قرمز کار می‌کند و به آن اجازه می‌دهد ترکیب مولکولی دقیق مواد ساطع شده توسط دنباله‌دار را تعیین کند.

دانشمندان وجود یخ آب، دی‌اکسید کربن، متان، متانول و حتی سیانید را شناسایی کردند - همه بلوک‌های سازنده ضروری برای تشکیل سیارات و حیات.

این فعالیت با تأخیر تعجب‌آور است، زیرا دنباله‌دار‌ها معمولاً زمانی به اوج فعالیت خود می‌رسند که در نزدیک‌ترین فاصله به خورشید قرار دارند. دانشمندان معتقدند که انرژی خورشیدی برای نفوذ به پوسته ضخیم دنباله‌دار که در طول سفر طولانی بین ستاره‌ای آن تشکیل شده و دائماً توسط پرتو‌های کیهانی پرانرژی بمباران می‌شود، زمان می‌برد. هنگامی که گرما سرانجام به لایه‌های داخلی رسید، مواد شیمیایی را که میلیارد‌ها سال حفظ شده بودند، آزاد کرد.

فیل کورینگت، نویسنده همکار، توضیح می‌دهد: "ما اکنون شاهد انفجار واقعی یخ خالص و مواد آلی هستیم که در طول این سفر طولانی کیهانی در زیر سطح حفظ شده‌اند. "

با توجه به منشأ ستاره‌ای این دنباله‌دار، مطالعه آن فرصتی تاریخی برای مقایسه ترکیب شیمیایی اشیاء در منظومه شمسی ما با موادی که در اطراف ستارگان دیگر تشکیل شده‌اند، ارائه می‌دهد. این مقایسه می‌تواند پاسخ‌هایی در مورد میزان رایج بودن اجزای سازنده حیات در کهکشان راه شیری ما ارائه دهد.

منبع: Space.com