فرهنگی‌هنری 09:34 - 21 تیر 1397

کپی‌رایت نداریم؛ اخلاق حرفه‌ای کجاست؟

خبرگزاری مهر- گروه فرهنگ: کافی است نگاهی به کتاب‌های ترجمه شده بیندازیم. آن وقت متوجه می‌شویم که یک عنوان با چندین و چند ترجمه منتشر شده؛ برای مثال حدود ۳۰ برگردان متفاوت از «شازده کوچولو» نوشته آنتوان دوسنت اگزوپری وجود دارد و کسی نیست بپرسد، داستانی که محمد قاضی و ابوالحسن نجفی به زیبایی هر چه تمام‌تر، ترجمه‌اش کرده‌اند، چه نیازی به گردان‌های چندباره و چندباره دارد؟

«ماهی روی درخت»، مجموعه جودی، نیکلا کوچولو و چندین و چند  داستان‌ و مجموعه خوب دیگر بارها و بارها ترجمه شده‌اند و نتیجه این برگردان‌های همزمان، سودجویی ناشران و سرگردانی مخاطبان است. در وزارت فرهنگ و ارشاد هم قانون و سیستمی وجود ندارد که به یک عنوان کتاب، تنها یک بار(آن هم در فاصله زمانی اندک) مجوز دهد.

ترجمه‌های همزمان، موضوعی است که خبرگزاری مهر به آسیب‌شناسی پرداخته؛ فرزاد فربد هم مترجم است هم ناشر؛ از دیدگاه او این که دو ناشر همزمان یا به فاصله کوتاه از هم به ترجمه یک اثر بپردازند، عین بی اخلاقی استو تنها ناشرانی این رفتار را در پیش می‌گیرند که تنها به منافع خود فکر می‌کنند و درپی سودجویی هستند.

به گفته مترجم آثار نیل گیمن، برخی ناشران، گوشه‌ای به انتظار می‌نشینند و فعالیت همکاران خود را رصد می‌کنند؛ مبادا کار خوب و پرمخاطبی منتشر شود و آنها بی خبر باشند. جالب این‌که چنین ناشرانی، خود به دنبال کارهای خوب نمی‌روند بلکه پخته خواری می‌کنند و با پس و پیش کردن چند جمله، همان ترجمه را کپی می‌کنند.

فربد با انتقاد از سیاست وزارت فرهنگ و ارشاد می‌گوید: با توجه به این‌که ما کپی‌رایت را به رسمیت نپذیرفته‌ایم، بهتر است وزارت فرهنگ و ارشاد به دو ناشر، مجوز انتشار یک عنوان کتاب را ندهد. برای مثال کتاب «مرشد و مارگریتا» را عباس میلانی به خوبی، به فارسی برگردانده همین کتاب را مترجم دیگری هم ترجمه کرده اما برگردان دوم هیچ ارزش افزوده‌ای بر ترجمه میلانی ندارد؛ پس چرا باید منتشر شود؟! جز این‌که تعدادی که پیش از این در پخش کتاب فعال بودند ناشر شده‌اند و بیشتر درپی سودجویی هستند؟!

انتشار ترجمه‌های همزمان، رسیدن به سود بیشتر است

نیلوفر تیموریان، مدیر انتشارات ایران‌بان است. او هم وجود ترجمه‌های موازی را نشانه بی‌اخلاقی ناشران می‌داند و می‌گوید: درست است که ما کپی‌رایت نداریم اما چیزی به نام اخلاق و انصاف وجود دارد؛ چرا کتابی که یک مترجم دیگری ترجمه و یک ناشر، آن را منتشر و معرفی کرده حالا که شناخته شده و جای خود را میان مخاطبان باز کرده، باید دوباره و چندباره از سوی مترجمان و ناشران دیگر منتشر شود؟!

به گفته او بهتر است وزارت فرهنگ و ارشاد مجوز انتشار به کارهای تکراری ندهد؛ گرچه از این وزارتخانه هم کاری ساخته نیست و در شرایط فعلی، تنها کاری که وزارت فرهنگ و ارشاد، جلویش را گرفته  تکرار نام‌ ناشران است؛ برای مثال نام «ایران‌بان» را ناشر دیگری نمی‌تواند انتخاب کند اما جلوی انتشار ترجمه‌های متعدد از یک اثر گرفته نشده است.

تیموریان هم وجود ترجمه‌های موازی را سودجویی برخی ناشران تلقی می‌کند و می‌گوید: بعضی ناشران منتظرند تا یک مجموعه منتشر شود و مخاطب خود را پیدا کند. برای مثال ما «خاطرات یک بی‌عرضه» را منتشر کردیم و این مجموعه با استقبال مخاطبان هم روبه‌رو شد؛ پس از ما ناشران دیگر هم این کتاب‌ها را منتشر کردند و کسی نیست از این ناشران که اخلاق حرفه‌ای را رعایت نمی‌کنند بپرسد: این همه سال مجموعه خاطرات یک بی‌عرضه» منتشر نشده بود چرا همه آن سال‌ها به فارسی برش نگردانید؛ حالا چند جمله را جابه‌جا و کتاب را با ترجمه‌ای تازه(البته به باور خودشان) وارد بازار نشرکرده‌اید؟!

ترجمه‌های متعدد از یک اثر، مخاطب را سرگردان می‌کند

محبوبه نجف خانی مترجم کودک و نوجوان است. او  بی توجهی به حقوق مولف و نبودن قانون کپی رایت را یکی از دلایل عمده وجود ترجمه های تکراری می داند و می گوید: ناشران به خود اجازه می‌دهند تا متن کتاب را به هر مترجمی که دل‌شان می خواهد، با هر میزان دانش و توان، بسپارند؛ همان‌گونه که مجموعه های داستانی را گاه به چند مترجم می‌دهند تا هر مجلد را یک نفر ترجمه کند، در صورتی که مترجم باید با حال و هوای داستان آشنا باشد و کلیت اثر را دریابد.

به گفته مترجم مجموعه جودی، توزیع نامناسب، یکی دیگر از دلایل وجود ترجمه‌های تکراری از یک اثر است. به این معنی که ناشران، کاری به ترجمه های گوناگون از یک کتاب واحد ندارند و تصور می کنند کتاب، اثر شناخته شده ای است و هر ناشری هم، پخش و مخاطب خاص خود را دارد و بازار تعیین می کند که کدام کتاب از کدام ناشر و مترجم، پذیرفتنی‌تر است. بگذریم از اینکه چنین طرز تفکری، چندان هم اشتباه نیست. خود من گاهی به اعتبار ناشر و گاهی به اعتبار مترجم، کتابی را انتخاب می کنم، بدون آن که به عوامل دیگر فکر کنم. اما اگر خواننده جدی و حرفه‌ای کتاب نباشم و ناشران و مترجمان مختلف را نشناسم، وجود ترجمه‌های متعدد از یک اثر، مرا سرگردان می‌کند.

نجف‌خانی می‌گوید: به ندرت اتفاق می‌افتد دو مترجم خوب، یک کتاب را به فاصله نزدیک از هم و یا همزمان با یکدیگر منتشر کنند؛ در واقع این اتفاق، خوشبینانه‌ترین حالت ممکن است چراکه گاهی ناشران، کتابی که منتشر و با استقبال مواجه شده را برمی‌دانند، جلدش را تغییر می‌دهند و همان را منتشر می‌کنند و این نهایت، بی اخلاقی است آن هم در شرایطی که با یک جستجوی ساده در سایت کتابخانه ملی می‌توان دریافت چه کتابی را چه کسی ترجمه و منتشر کرده است. 

 

پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار فرهنگی‌هنری

فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر، دومین دورهمی سالانه‌ باشگاه کتاب افق به مناسبت گرامیداشت روز ملی ادبیات کودک و نوجوان، عصر دیروز چهارشنبه با حضور نویسندگان و مترجمان و تصویرگران خانه‌ فرهنگ و هنر واژه برگزار شد. این جشن با شعار «من و کتابم آرزوها را ممکن می...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» عزت الله الوندی، نویسنده و شاعر کودک و نوجوان درباره تازه‌ترین رمانش که برای مخاطبان نوجوان به نگارش درآمده به خبرنگار مهر گفت: «مثل یک خواب عمیق» یک رمان نوجوان است که سفر نوجوانی را از دوره پیش از نوجوانی‌اش تا دوره بلوغ و بزرگ شدن روایت می‌کند. ...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری ایسنا» در حال حاضر به دلیل پیشرفت فناوری، سفر به مکان‌های مختلف راحت‌تر و آسان‌تر از گذشته شده و نتیجه این سفرها، آشنایی با فرهنگ‌ها و مشاهده چشم‌اندازهای طبیعی و یا مصنوعی است؛ البته سفر به مکان‌های مختلف، مزایای اقتصادی بسیاری برای آن منطقه دارد...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر، نشست نقد رمان «فرشته‌ها هم عاشق می‌شوند» عصر دیروز چهارشنبه 27 تیر با حضور نعیمه اسلاملو نویسنده اثر، سارا عرفانی نویسنده و منتقد، حجت،الاسلام درانی کارشناس مذهبی و جمعی از علاقمندان به کتاب و کتابخوانی در فرهنگسرای تهران برگزا...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از گاردین، «رویاهای پیش از شروع زمان» نوشته آن چارناک که در باره جایی است که ناباروری در آنجا ریشه‌کن شده است و جنین مصنوعی روشی ایده‌آل برای بچه‌دار شدن است، جایزه آرتور سی. کلارک سال ۲۰۱۸ را از آن خود کرد. داستان این ...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر، برنامه تلویزیونی «مخاطب خاص» با اجرای رسالت بوذری و حضور کارشناس دینی حجت الاسلام علوی تهرانی، امشب ۲۸ تیر زنده و مستقیم از شبکه سه سیما و از کربلای معلی پخش می شود. موضوع اصلی برنامه، آثار و برکات زیارت امام حسین (ع) است که...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر، شامگاه چهارشنبه ۲۷ تیر با حضور جمعی از هنرمندان سینما و تئاتر در تالار حافظ آیین افتتاح و رونمایی از پوستر نمایش «دیگری» توسط فریدون جیرانی کارگردان سینما انجام شد. همچنین هنرمندانی چون نسرین مقانلو، رضا یزدانی، محمد متوسلانی...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط‌عمومی فیلم، اکران ویژه فیلم مستند «برسد به دست آقای بنان» با حضور عبدالجبار کاکایی، مونا برزویی، علیرضا بدیع، ترانه مکرم، امید صباغ­نو و علی کمارجی جمعه ۲۹ تیر ساعت ۱۸:۴۵ در خانه هنرمندان تهران برگزار می شود. «...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» کامران پارسی‌نژاد، نویسنده و پژوهشگر و مدرس ادبیات داستانی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اعلام این خبر درباره کتاب جدیدی که در حال تالیف و تدوین آن است گفت: نگارش کتابی با موضوع آموزش داستان‌نویسی را در دست دارم که مبتنی بر پژوهش و ترجمه از آخرین مناب...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی معاونت امور استان‌های سازمان صدا و سیما، آیین قدردانی از سرآمدان روابط عمومی ایران چهارشنبه ۲۷ تیر در سالن جابر بن حیان دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد. بر این اساس و نظر به رأی هیأت داوران و با توجه به امتی...

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است