حمله به مراکز داده AWS نشانه انتقال جنگ از میدان نظامی به زیرساخت‌های پردازشی است

باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - اردلان الیاسین‌فرید، کارشناس آی‌تی و هوش مصنوعی، با اشاره به حملات انجام‌شده علیه مراکز داده مرتبط با خدمات ابری آمازون (AWS) در منطقه، تأکید کرد: جنگ‌های قرن بیست‌ویکم دیگر صرفاً معطوف به پالایشگاه‌ها، انبار‌های مهمات، باند‌های پرواز و مراکز فرماندهی نظامی نیست، بلکه زیرساخت‌های محاسباتی، مراکز داده، شبکه‌های فیبر نوری، سامانه‌های پردازش هوش مصنوعی و خدمات ابری نیز به اهداف راهبردی جنگ‌های مدرن تبدیل شده‌اند.

وی با بیان اینکه هدف قرار گرفتن مراکز داده AWS نشان‌دهنده انتقال میدان نبرد از اهداف کلاسیک به مراکز پردازش داده است، اظهار کرد: اهمیت این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم براساس برآورد‌های آژانس بین‌المللی انرژی، در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در حوزه مراکز داده انجام شده، در حالی که سرمایه‌گذاری در بخش عرضه جهانی نفت حدود ۵۴۰ میلیارد دلار بوده است. این ارقام نشان می‌دهد مراکز داده به یکی از مهم‌ترین حوزه‌های سرمایه‌گذاری و زیرساختی جهان تبدیل شده‌اند.

الیاسین‌فرید درباره زیرساخت AWS در بحرین گفت: منطقه ابری AWS بحرین در سال ۲۰۱۹ افتتاح شد و دارای سه ناحیه دسترس‌پذیری (Availability Zone) است. هر ناحیه دسترس‌پذیری الزاماً یک ساختمان نیست و می‌تواند شامل چندین مرکز داده باشد. آمازون نیز مطابق رویه امنیتی خود، محل دقیق این مراکز را اعلام نمی‌کند.

وی افزود: نخستین گزارش رسمی از آسیب‌دیدگی این زیرساخت‌ها مربوط به اول مارس ۲۰۲۶ است؛ زمانی که AWS در بیانیه رسمی خود اعلام کرد حملات پهپادی موجب خسارت فیزیکی و اختلال در عملیات این مراکز شده است. پس از آن نیز در ۳۰ تیر و دوم مرداد گزارش‌های دیگری از اصابت منتشر شد.

این کارشناس آی‌تی و هوش مصنوعی با اشاره به ابعاد این خسارت تصریح کرد: در نخستین حمله حدود ۲۰ سرویس AWS از دسترس خارج شد، اما اکنون و پس از گذشت حدود پنج ماه، از مجموع نزدیک به ۱۶۰ سرویس این منطقه، ۱۴۴ سرویس به‌طور کامل از مدار خارج شده‌اند؛ نه با اختلال موقت، بلکه با توقف کامل ارائه خدمات. این وضعیت از طریق سامانه‌های پایش وضعیت سرویس‌های AWS نیز قابل مشاهده است و موضوعی نیست که امکان پنهان‌سازی آن وجود داشته باشد.

به گفته وی، در منطقه امارات نیز هم‌اکنون حدود ۱۳۵ سرویس با اختلال کامل یا خروج از مدار مواجه شده‌اند؛ رخدادی که به گفته او برای نخستین بار در تاریخ فعالیت یکی از بزرگ‌ترین ارائه‌دهندگان خدمات ابری جهان، خسارت فیزیکی ناشی از جنگ را در چنین ابعادی به ثبت رسانده و می‌توان آن را یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سرمایه‌گذاری زیرساختی آمریکا در کشور‌های حاشیه خلیج فارس دانست.

الیاسین‌فرید در پاسخ به این پرسش که آیا این مراکز داده صرفاً خدمات تجاری ارائه می‌کنند یا در زنجیره نظامی آمریکا نیز نقش دارند، گفت: آمازون تنها یک فروشگاه اینترنتی یا ارائه‌دهنده خدمات تجاری نیست. این شرکت به‌صورت رسمی و در قالب خدمات ابری ویژه دولت آمریکا، خدمات ابری محرمانه و خدمات فوق‌محرمانه، به وزارت دفاع و جامعه اطلاعاتی ایالات متحده سرویس ارائه می‌دهد. این موضوع کاملاً رسمی و مستند است و ارتباط مستقیمی با فعالیت‌های امنیتی، نظامی و اطلاعاتی آمریکا دارد.

وی ادامه داد: علاوه بر این، وزارت دفاع آمریکا در قالب قرارداد «قابلیت مشترک جنگاوری ابری» (JWCC)، با چهار شرکت آمازون، مایکروسافت، گوگل و اوراکل همکاری می‌کند. این قرارداد از نوع تحویل نامحدود و سفارش نامحدود (IDIQ) است و امکان بهره‌گیری گسترده نیرو‌های مسلح آمریکا از خدمات پردازش ابری این شرکت‌ها را فراهم می‌کند.

این کارشناس حوزه فناوری اطلاعات تأکید کرد: در چنین ساختاری، مراکز داده AWS بخشی از زیرساخت پردازش اطلاعات و عملیات نظامی آمریکا محسوب می‌شوند؛ بنابراین هر نقطه‌ای که این مراکز مستقر باشند، بخشی از پردازش داده‌های امنیتی، نظامی و دولتی ایالات متحده را میزبانی می‌کنند؛ موضوعی که محرمانه نیست و به‌صورت رسمی اعلام شده است.

وی درباره تأثیر حمله به این مراکز بر کشور‌های میزبان نیز گفت: استقرار مراکز داده در کشور‌هایی مانند بحرین و امارات صرفاً به‌دلیل ملاحظات اقتصادی انجام شده است؛ از جمله هزینه پایین‌تر زمین، برق صنعتی، مالیات، بیمه و الزامات زیست‌محیطی نسبت به آمریکا. واشنگتن با این رویکرد هزینه‌های عملیاتی خود را کاهش داده است، نه اینکه صرفاً امتیازی به کشور‌های میزبان بدهد.

الیاسین‌فرید در پایان خاطرنشان کرد: هدف قرار گرفتن این مراکز به معنای از بین رفتن کامل توان پردازشی ارتش آمریکا نیست، اما بدون تردید موجب ایجاد اختلال در بخشی از زنجیره پردازش اطلاعات، کاهش ظرفیت پردازشی و محدود شدن بخشی از توان عملیاتی سامانه‌های نظامی و امنیتی آمریکا خواهد شد.