راز یک موشک در برابر رهگیرهای پیشرفته

باشگاه خبرنگاران جوان - آمریکا و متحدانش با اتکا به پیشرفته‌ترین سامانه‌های شناسایی، رهگیری و دفاع موشکی تلاش کردند در جنگ اخیر برتری نظامی خود را به نمایش بگذارند، اما استمرار توان پاسخ جمهوری اسلامی ایران و حفظ ظرفیت عملیاتی نیرو‌های مسلح، بار دیگر نشان داد که معادلات امنیتی منطقه دیگر بر پایه برتری مطلق واشنگتن شکل نمی‌گیرد.

در همین چارچوب، بسیاری از تحلیلگران معتقدند یکی از مهم‌ترین نتایج این جنگ، آشکار شدن محدودیت‌های هژمونی نظامی آمریکا در غرب آسیا بود. امروز بیش از هر زمان دیگری، قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از عوامل تعیین‌کننده در موازنه امنیتی منطقه شناخته می‌شود؛ قدرتی که بخش مهمی از آن بر توان موشکی بومی استوار است.

در میان نسل‌های مختلف موشک‌های ایرانی، خانواده «خیبرشکن» جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. موشکی که نه تنها در محافل نظامی، بلکه در رسانه‌های خارجی نیز به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین دستاورد‌های صنایع دفاعی ایران مورد توجه قرار گرفته است.

رسانه هندی «فرست اسپات» در گزارشی، «خیبرشکن» را یکی از کاربردی‌ترین و هوشمندترین موشک‌های ایران توصیف کرده و نوشته است دقت بالا، زمان آماده‌سازی کوتاه برای شلیک و قابلیت انتخاب مسیر‌های پروازی متنوع، رهگیری این موشک را برای سامانه‌های دفاعی به مراتب دشوارتر کرده است. این رسانه حتی از «خیبرشکن» به عنوان موشکی یاد می‌کند که به دلیل هزینه تولید پایین در کنار قدرت تخریب و دقت بالا، به یکی از دغدغه‌های جدی برنامه‌ریزان نظامی آمریکا تبدیل شده است.

خیبرشکن؛ آغاز یک نسل جدید

طراحی «خیبرشکن» نشان‌دهنده تغییر رویکرد صنایع دفاعی ایران در حوزه موشک‌های بالستیک است. در این نسل، صرفا افزایش برد مدنظر نبوده، بلکه افزایش دقت، کاهش زمان آماده‌سازی، ارتقای قدرت مانور و افزایش احتمال عبور از سامانه‌های دفاع موشکی نیز همزمان دنبال شده است.

موشک «خیبرشکن ۱» با برد حدود ۱۴۵۰ کیلومتر، طول ۱۰.۵ متر، قطر ۸۰۰ میلی‌متر و وزن تقریبی ۴۵۰۰ کیلوگرم، به سرجنگی ۵۰۰ کیلوگرمی مجهز است و با سرعتی بیش از پنج هزار کیلومتر بر ساعت به سمت هدف حرکت می‌کند.

اما آنچه این موشک را از بسیاری از نمونه‌های متعارف متمایز می‌کند، سرجنگی جداشونده و هدایت‌پذیر آن است؛ سرجنگی‌ای که تا آخرین لحظه برخورد قابلیت هدایت و اجرای مانور‌های پیچیده را حفظ می‌کند. این ویژگی موجب می‌شود سامانه‌های رهگیر دشمن برای پیش‌بینی مسیر نهایی موشک و انهدام آن با دشواری قابل توجهی مواجه شوند. در کنار آن، سرعت بسیار بالا در مرحله پایانی پرواز، فرصت واکنش سامانه‌های دفاعی را به حداقل می‌رساند.

«خیبرشکن ۲»؛ برد بیشتر، دقت بالاتر

تجربه موفق نسل نخست، زمینه توسعه نسخه پیشرفته‌تر این خانواده را فراهم کرد. «خیبرشکن ۲» در حالی معرفی شد که با حفظ ابعاد کلی نسل قبل، برد عملیاتی خود را به حدود ۱۸۰۰ کیلومتر رسانده است؛ افزایشی نزدیک به ۶۰۰ کیلومتر که بدون تغییر محسوس در ابعاد موشک حاصل شده است.

علاوه بر افزایش برد، سرجنگی ارتقایافته، استفاده از تاکتیک‌های جدید پروازی و حفظ دقت بالا باعث شده است «خیبرشکن ۲» بتواند اهداف تعیین‌شده را با اثربخشی بیشتری مورد اصابت قرار دهد. این موضوع نشان می‌دهد روند توسعه این خانواده تنها بر افزایش برد متمرکز نبوده، بلکه ارتقای همزمان دقت، قدرت نفوذ و قابلیت بقا نیز در دستور کار قرار داشته است.

چرا «خیبرشکن» اهمیت دارد؟

در معادلات امروز نظامی، ارزش یک موشک تنها به برد یا وزن سرجنگی آن محدود نمی‌شود. آنچه اهمیت بیشتری دارد، تأثیر آن بر محاسبات دشمن است. هرچه احتمال موفقیت سامانه‌های دفاعی در رهگیری کاهش یابد، هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه کشور هدف افزایش پیدا می‌کند و همین موضوع، اساس مفهوم بازدارندگی را شکل می‌دهد.

از همین منظر، خانواده «خیبرشکن» را باید فراتر از یک موشک بالستیک ارزیابی کرد. این موشک نمادی از تحول فناوری دفاعی ایران و بخشی از قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی است؛ قدرتی که در جنگ اخیر نیز نقش خود را در تغییر محاسبات دشمن و افزایش هزینه هرگونه ماجراجویی نظامی به نمایش گذاشت.

هرچه صنایع دفاعی ایران در توسعه سامانه‌های دقیق‌تر، دوربردتر و مانورپذیرتر پیش رفته‌اند، فاصله میان توان تهاجمی دشمن و احتمال موفقیت آن نیز بیشتر شده است. به همین دلیل، «خیبرشکن» تنها یک دستاورد فنی نیست؛ بلکه نماد راهبردی است که امنیت کشور را بر پایه توان بومی، بازدارندگی فعال و افزایش هزینه تجاوز برای دشمنان بنا کرده است.

منبع: فارس