جنگ ایران و بهای سنگینی که ترامپ به امارات پرداخت

باشگاه خبرنگاران جوان؛ ستایش اسکندری - مجله بولوارک در گزارشی نوشت که جنگ با ایران باعث اختلال در زنجیره‌های تأمین و نابودی زیرساخت‌های محلی شده است. بنابراین، به نظر می‌رسد اکنون زمان خوبی برای صادرات میلیون‌ها تراشه گران قیمت و پیشرفته پردازشی هوش مصنوعی به امارات متحده عربی نباشد.

اما دولت ترامپ ظاهراً نگاه متفاوتی دارد. این دولت ماه گذشته تمامی محدودیت‌ها بر فروش تراشه‌های پیشرفتهٔ هوش مصنوعی همراه با مجموعه‌ای از فناوری‌های حساس و تجهیزات نظامی دیگر به دولت امارات و شرکت ملی هوش مصنوعی این کشور، «جی۴۲»، را لغو کرد.

امارات مشتاق است خود را به ارائه‌دهنده‌ای جهانی در زمینهٔ خدمات هوش مصنوعی تبدیل کند؛ می‌خواهد نسخهٔ هوش مصنوعی یک کشور نفتی باشد و بتواند از کنترل خود بر ظرفیت پردازشی، برای کسب اهرم اقتصادی و سیاسی استفاده کند.

دولت ترامپ ظاهراً مصمم است این هدف را محقق کند. این امتیاز اخیر به امارات، جدیدترین مورد از مجموعه تصمیم‌های زیان‌باری است که نتیجه‌ای معکوس داشته‌اند. برای مرور ماجرا باید گفت: ترامپ در ماه مه ۲۰۲۵ توافق‌هایی را با کشور‌های خلیج فارس برای تقویت جاه‌طلبی‌های آنها در حوزهٔ هوش مصنوعی اعلام کرد و با ساخت برخی از بزرگ‌ترین مراکز دادهٔ هوش مصنوعی جهان در امارات و عربستان سعودی موافقت کرد.

این توافق‌ها از ابتدا پرخطر بودند چرا که کشور‌های خلیج فارس روابط نزدیکی با چین دارند و سابقهٔ نشت فناوری و نظارت گسترده بر مردم در آنها وجود دارد. ترامپ به اماراتی‌ها وعده داده بود که صادرات این تجهیزات منوط به اجرای تدابیر امنیتی «قدرتمند» خواهد بود.

اما در عمل، آمریکا در اجرای توافق‌ها با مشکل روبه‌رو شد و نتوانست مجوز‌های صادرات تراشه را به‌موقع بررسی و صادر کند و مذاکرات بر سر الزامات امنیتی و تعهدات سرمایه‌گذاری متوقف شد. سپس جنگ آغاز شد. جنگ ترامپ علیه ایران در ماه فوریه، کل مدل اقتصادی پشت توافق‌های هوش مصنوعی با کشور‌های خلیج فارس را با خطر مواجه کرد.

ساخت و ادارهٔ زیرساخت‌های ابری در منطقه‌ای که درگیر جنگ باشد، دشوار است. کارگران خارجی منطقه را ترک کردند، بنادر منطقه‌ای دچار اختلال شدند و هزینه‌های بیمه به‌شدت افزایش یافت.

علیرغم این چالش‌ها دولت ترامپ در ۱۰ ژوئیه تمامی محدودیت‌ها بر فروش تراشه‌های پیشرفته و دیگر فناوری‌های حساس به دولت امارات را لغو کرد. شرکت‌های اماراتی تحت حمایت دولت اکنون می‌توانند میلیون‌ها تراشهٔ هوش مصنوعی خریداری کنند، در داخل و خارج از کشور مراکز دادهٔ عظیم بسازند و میزبان مدل‌های پیشرفتهٔ هوش مصنوعی در خاک خود باشند؛ آن هم بدون محدودیت‌های امنیتی‌ای که دولت ترامپ پیش‌تر بر اجرای آنها تأکید می‌کرد.

اگر مدل‌های قدرتمند هوش مصنوعی در خاک امارات مستقر شوند، دولت آمریکا نفوذ خود را بر نحوهٔ استفاده از آنها از دست خواهد داد و جلوگیری از سرقت پارامتر‌های اصلی یعنی مالکیت فکری اصلی این مدل‌ها برای شرکت‌ها و نهاد‌های امنیتی آمریکا بسیار دشوارتر خواهد شد.

این واگذاری تنها به هوش مصنوعی محدود نمی‌شود. پایان محدودیت‌ها بر فروش دیگر فناوری‌های نظامی ممکن است به امارات اجازه دهد تسلیحات آمریکایی را آسان‌تر از عربستان سعودی و در برخی موارد، حتی آسان‌تر از اسرائیل خریداری کند؛ وضعیتی که احتمالاً قابل دوام نخواهد بود. واشنگتن ممکن است برای حفظ همراهی امارات با خود، ناچار شود امتیاز‌های بیشتری به این کشور بدهد.

مشخص نیست آمریکا در ازای این امتیاز‌ها دقیقاً چه چیزی به دست آورده است. در اعلامیهٔ دولت ترامپ هیچ اشاره‌ای به تعهدات امنیتی جدید امارات محدودیت‌های تازه بر انتقال فناوری یا امتیازی دربارهٔ روابط این کشور با چین نشده بود. با این‌حال، به نظر می‌رسد چهره‌های کلیدی نزدیک به ترامپ از روابط با امارات سود قابل‌توجهی برده‌اند. 

معلوم نیست دقیقاً چه عواملی تصمیم‌گیری تیم ترامپ را هدایت می‌کنند، اما باز کردن مسیر صادرات یکی از پیشرفته‌ترین فناوری‌های آمریکا، نه از نظر راهبردی و نه از نظر اقتصادی، منطقی به نظر نمی‌رسد. کشور‌های متحد قابل‌اعتمادتر بسیاری وجود دارند که شرکت‌های آمریکایی می‌توانند مراکز دادهٔ بزرگ خود را در آنها بسازند.

واگذار کردن تمام امتیاز‌های آمریکا در حوزهٔ هوش مصنوعی، بهایی سنگین برای حفظ همراهی امارات در جریان جنگی است که آمریکا اساساً ضرورتی برای آغاز آن نداشت. دولت ترامپ، با وجود همهٔ ادعاهایش دربارهٔ اولویت دادن به منافع آمریکا، بهترین قرارداد قرن را به اماراتی‌ها واگذار کرده است.

دولت ترامپ در فاصلهٔ یک سال توانسته است وعده‌هایی بدهد که از اجرای آنها ناتوان بود، جنگی را آغاز کند که توجیه اقتصادی توافق اولیه را از بین برد و سپس برای جبران خسارت، تمام اهرم‌های فشار خود را واگذار کند. برای رئیس‌جمهوری که بی‌وقفه دربارهٔ معامله‌گری سخن می‌گوید، واگذار کردن یکی از ارزشمندترین فناوری‌های آمریکا بدون دریافت هیچ چیز در مقابل، دستاوردی شگفت‌انگیز است.