فراتر از هیاهو به‌وقت ایران

باشگاه خبرنگاران جوان - حضور آیت‌الله سید‌محمدمهدی میرباقری در برنامه تلویزیونی «به‌وقت ایران» در هفته گذشته، فرصتی برای عبور از لایه‌های زیرین تحولات جهانی و بازخوانی مفاهیم بنیادین فراهم کرد. ضرورتی که این‌روزها احساس می‌شود تا رسانه‌های پرمخاطب و در راس آنها رسانه‌ملی، با جسارت و بدون هیچ‌گونه روتوش، مسائل پیچیده را تحلیل کرده و اجازه دهد اندیشمندان با نگاهی عمیق و بدون محدودیت، به روشنگری در لایه‌های مختلف فکری جامعه بپردازند. 

برنامه به‌وقت ایران که از شبکه خبر روی آنتن رسانه‌ملی می‌رود، فراتر از یک گفت‌وگوی تلویزیونی معمول، به یکی از ارکان تحلیلی و راهبردی رسانه‌ملی در سال‌های اخیر بدل شده است. این برنامه توانسته با فاصله‌گرفتن از هیاهوهای مرسوم و سطحی‌نگری‌های رایج در فضای رسانه‌ای، بستری جدی برای واکاوی مسائل کلان کشور فراهم کند.

اهمیت این برنامه به‌ویژه در برهه حساس فعلی، که کشور با فشارهای همه‌جانبه مواجه است، دوچندان می‌شود. در دورانی که جنگ روایت‌ها به اصلی‌ترین میدان نبرد بدل شده، به‌وقت ایران همچون یک اتاق فکر زنده عمل کرده و با پرهیز از انفعال، به مقابله با هجمه‌های شناختی پرداخته است.  یکی از وجوه تمایز اصلی این برنامه که اعتبار آن را تضمین کرده، وزن علمی مهمانان آن است. این برنامه خبری-تحلیلی با دعوت از اساتید تراز اول دانشگاه و حوزه و صاحب‌نظران عرصه‌های مختلف علمی و مدیریتی، مرزهای گفت‌وگو را از گزارش‌های خبری صرف، به سطح تحلیل‌های پژوهش‌محور ارتقا داده است. حضور چهره‌های نخبه، این امکان را فراهم کرده که مسائل پیچیده ملی، نه در فضایی احساسی، بلکه با تکیه بر منطق و استدلال‌های تخصصی به‌چالش کشیده شوند. این برنامه توانسته شکاف میان فضای آکادمیک و افکار عمومی را پر کند. در‌نظر‌داشتن همین ظرافت‌ها باعث جلب توجه مخاطبان رسانه‌ملی به این برنامه شده است، طوری که اغلب در پیامک‌های ارسالی بینندگان به سامانه ۱۶۲ از برنامه به‌وقت ایران قدردانی می‌شود. یکی از مهمانان این برنامه، آیت‌الله سید محمدمهدی میرباقری، فقیه و عضو مجلس خبرگان رهبری و نیز مدرس دروس خارج فقه بود. 

بازتعریف مفاهیم بنیادین در عصر پیروزی

آیت‌الله سید محمدمهدی میرباقری در تحلیل جامع خود از تحولات جاری جهان، با بازنگری در مفاهیم بنیادین، بر این باور بود که برای درک درست واقعیت‌های پرشتاب امروز، ابتدا باید معیار و متر فهم از پیروزی را تغییر داد. وی توضیح داد که نباید پیروزی را با مفهوم فتح یکی دانست‌؛ چرا که پیروزی لزوما به‌معنای غلبه نظامی و تسلط ظاهری در یک میدان نیست اما فتح مفهومی بسیار عمیق‌تر دارد و در واقع تجلی ثمره‌های معنوی، اجتماعی و تاریخی است که ممکن است در میانه‌ مسیر، با هزینه‌های سنگین و حتی شکست‌های ظاهری همراه باشد.  این استاد خارج فقه حوزه علمیه با استناد به واقعه عاشورا تبیین کرد که این واقعه باوجود همراهی با شهادت در ظاهر، در حقیقت بزرگ‌ترین فتح تاریخ و عامل تغییر مسیر جریان‌های انسانی بوده است. وی تاکید کرد که این نگاه به فتح، پیوندی ناگسستنی با تحولات بزرگ قرن اخیر دارد و حرکت امام خمینی‌(ره) از سال ۱۳۴۱ را نباید یک واقعه مقطعی دانست، بلکه باید آن را بخشی از یک فرآیند بزرگ و فتوحات تمدنی برای تغییر نظم جهانی قلمداد کرد. از نظر آیت‌الله میرباقری، این مسیر همزمان با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و افول تدریجی قدرت آمریکا، نشان داد که عصر هژمونی تک‌قطبی در حال پایان است و جهان اکنون در میانه ‌گذاری بزرگ برای رسیدن به یک نظم چندقطبی قرار دارد‌؛ جایی که مدل لیبرال‌-دموکراسی در برابر واقعیت‌های نوظهور در حال تضعیف است. 

بن‌بست استراتژیک دشمن در میدان نبرد

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه، در ادامه تحلیل خود در برنامه، به بررسی وضعیت میدانی و نقش جریان مقاومت پرداخت و تاکید کرد که این جریان باتکیه ‌بر اصل عزت در برابر ذلت ناشی از ترس، توانسته موازنه قوا را در منطقه به نفع خود تغییر دهد.  عضو مجلس خبرگان رهبری هشدار داد که جبهه مقابل در حال پیشبرد یک جنگ ترکیبی پیچیده در لایه‌های اقتصادی، دیپلماتیک و شناختی است اما درعین‌حال تاکید کرد که دشمن در یک بن‌بست استراتژیک گرفتار شده است‌؛ به‌گونه‌ای که هر کنشی از سوی او، نه‌تنها گره‌ای از مشکلاتش نمی‌گشاید، بلکه ‌به تحمیل هزینه‌های سنگین‌تر به خودش منجر می‌شود. از دیدگاه این استاد، میزان هزینه‌هایی که دشمن مجبور به پرداخت‌شان است، دقیقا همان سنجه و معیار پیروزی و اثرگذاری جبهه مقاومت در این جنگ محسوب می‌شود. 

نبرد روایت‌ها و سلاح آگاهی

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی با نگاهی به ابعاد زمانی، تاریخ را مجموعه‌ای از اتفاقات تصادفی ندانست، بلکه آن را متشکل از دوره‌های مشخصی از فرصت و آزمون دید و تاکید کرد امروز در زمانه‌ای مناسب برای تغییرات بنیادین هستیم. وی در این میان بر تقابل میان واقعیت‌های پنهان و روایت‌های رسمی تاکید کرد و گفت که قدرت‌های بزرگ با استفاده از ابزارهای رسانه‌ای در پی ساختن واقعیت‌های ساختگی هستند تا مردم را از درک تغییرات واقعی جهان دورنگه دارند. ایشان آگاهی را تنها سلاح دفاعی و هجومی در این نبرد دانست و تشخیص تفاوت میان ادعاهای رسانه‌ای و واقعیت‌های میدانی را حیاتی‌ترین مهارت برای عبور از این دوران شمارد. 

چشم‌انداز مقاومت‌؛ از تدافع تا قدرت پیشرو

آیت‌الله میر‌باقری با ترسیم چشم‌انداز آینده، مسیر مقاومت را در حال عبور از یک مرحله تدافعی به یک وضعیت پیشرو توصیف کرد. وی خاطرنشان کرد که برای تثبیت این فتوحات، ضروری است توانمندی‌های علمی، تکنولوژیک و اقتصادی به‌موازات استقامت سیاسی رشد کنند. از نظر ایشان، تمامی سختی‌ها و فشارهای فعلی، نه نشانه بن‌بست، بلکه دقیقا به‌عنوان هزینه‌ ورود به یک عصر جدید و تحقق یک نظم جهانی عادلانه‌تر تلقی می‌شوند. وی با تاکید بر این‌که تاریخ بخشی از یک جریان ناگزیر است، عبور از مقاومت صرف به‌سوی ایجاد یک قدرت اثرگذار را چشم‌انداز اصلی پیش‌روی بشریت دانست.  



از پیروزی نظامی تا فتح



با شنیدن سخنان آیت‌الله میرباقری در برنامه به‌وقت ایران، می‌توان دریافت تحولات جاری جهان نشان می‌دهد ما در دوران یک‌ گذار بزرگ تاریخی ایستاده‌ایم‌؛ دورانی که در آن نظام‌های قدیمی و تک‌قطبی در حال فروپاشی هستند و جهان به‌سوی یک نظم چندقطبی و عادلانه‌تر حرکت می‌کند. در این میان، برای درک درست آنچه بر ما می‌گذرد، باید نگاه خود را از پیروزی‌های صرفا نظامی به مفهوم عمیق‌تر یعنی فتح تغییر دهیم‌؛ فتوحی که بر پایه تغییرات تمدنی، فرهنگی و معنوی استوار است و حتی اگر با هزینه‌های سنگین و سختی‌های ظاهری همراه باشد، در نهایت مسیر تاریخ را دگرگون می‌کند.  ناگفته پیداست امروزه جبهه مقابل با استفاده از ابزارهای پیچیده جنگ ترکیبی، از طریق رسانه‌ها و فشارهای اقتصادی، در پی ساختن واقعیت‌های ساختگی و ایجاد ناامیدی در میان مردم است اما واقعیت این است که این فشارها نشان‌دهنده یک بن‌بست استراتژیک برای دشمن است‌؛ چرا که هر کنش تخریبی او، تنها به پرداخت هزینه‌های بیشتر از سوی خودش منجر‌می‌شود‌؛ بنابراین، در این دوران حساس که میان فرصت و آزمون در نوسان است، تنها سلاح کارآمد ما آگاهی و تشخیص حقیقت از روایت‌های دروغین رسانه‌ای است. ما باید از مرحله مقاومت صرف و تدافعی عبور کرده و با تمرکز بر ارتقای توانمندی‌های علمی، تکنولوژیک و اقتصادی، خود را برای ایفای نقش در قدرت پیشرو  و تثبیت فتوحات تمدنی آماده کنیم‌؛ چرا که سختی‌های کنونی، نه نشانه‌ شکست، بلکه هزینه‌ ناگزیر برای ورود به عصر جدیدی از عدالت جهانی است. 

منبع: جام جهانی