سوریه؛ از «الگوی براندازی» تا «درس عبرت» تاریخی

باشگاه خبرنگاران جوان - سوریه‌ای که برخی جریان‌های غربگرا آن را الگوی براندازی در ایران معرفی می‌کردند، امروز با تداوم حملات اسرائیل، حضور بازیگران خارجی، کاهش اقتدار حکومت مرکزی و ناامنی، به نمونه‌ای از پیامد‌های بی‌ثباتی و مداخله خارجی تبدیل شده است.

پس از سقوط حکومت بشار اسد، برخی رسانه‌ها و جریان‌های سیاسی غربگرا از سوریه به‌عنوان الگویی برای براندازی در ایران یاد می‌کردند. اما با گذشت زمان، تداوم درگیری‌ها، گسترش مداخلات خارجی، اختلافات داخلی و تصرف و تجزیه نسبی این کشور باعث شده است که برای بسیاری از ناظران، سوریه درس عبرتی برای غربگرایی توصیف کنند. تحولات اخیر سوریه نشان می‌دهد این کشور با بحران‌های عمیق امنیتی و سیاسی روبه‌رو است. حملات مکرر اسرائیل به خاک سوریه، واکنش‌های اعتراضی برخی کشور‌ها در شورای امنیت و گزارش‌هایی از درگیری در جنوب سوریه، بیانگر آن است که بی‌ثباتی و اشغال خارجی به این کشور ضربه زده است.

در روز‌های اخیر، روسیه، پاکستان و ترکیه در شورای امنیت سازمان ملل حملات اسرائیل به سوریه را محکوم کردند و آن را تهدیدی برای حاکمیت و ثبات این کشور دانستند. در مقابل، آمریکا ضمن حمایت از اسرائیل، همچنان بر رویکرد امنیتی خود در قبال تحولات منطقه تأکید کرده است. یکی از نکات قابل توجه، ادامه حضور و نفوذ بازیگران خارجی در بخش‌های مختلف سوریه است. در شمال شرق، نیرو‌های مورد حمایت آمریکا حضور دارند و در برخی مناطق دیگر نیز نفوذ بازیگران مختلف ادامه دارد.

همچنین اسرائیل طی ماه‌های اخیر حملات متعددی به اهدافی در سوریه انجام داده و بر اساس گزارش‌ها، کنترل بخش‌هایی از مناطق مرزی را نیز در اختیار دارد. این وضعیت باعث شده بسیاری از تحلیلگران از فقدان اقتدار حکومت مرکزی و تداوم چندپارگی سرزمینی سوریه سخن بگویند.

در جنوب سوریه نیز گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد مردم محلی در برخی مناطق برای مقابله با حملات و پیشروی نظامیان اسرائیلی اقدام به ایجاد موانع و سنگر‌های دفاعی کرده‌اند؛ موضوعی که در فضای رسانه‌ای به‌عنوان نشانه‌ای از نگرانی ساکنان این مناطق نسبت به وضعیت امنیتی بازتاب یافته است. حتی کودکان در برخی روستا‌های سوریه به صف مقابله با رژیم صهیونی پیوسته‌اند، اما خبری از نیرو‌های جولانی برای دفاع از خاک این کشور نیست و وی تصویری از یک فرد منفعل و همچنین سرسپرده از خود را نشان داده است.

از سوی دیگر، اظهارات دونالد ترامپ درباره انتظار از دولت انتقالی سوریه برای اقدام علیه حزب‌الله لبنان نیز نشان می‌دهد که دولت جدید سوریه با فشار‌های خارجی متعددی روبه‌رو است که از جولانی نقشی، چون مزدوری برای آمریکا انتظار دارد. این فشار‌ها می‌تواند سوریه را بیش از گذشته درگیر رقابت‌های منطقه‌ای کند؛ رقابت‌هایی که پیامد‌های آن مستقیماً متوجه مردم این کشور خواهد بود. قطعا درگیری با مقاومت برای جولانی تبعاتی دارد که وی را در معرض تهدید جدی قرار می‌دهد.

اخیراً سپاه پاسداران ایران اعلام کرد که مرکز فرماندهی عملیات ویژه نظامیان آمریکایی در منطقه «التنف» سوریه را هدف حمله غافلگیرانه قرار داده است. این موضوع پیامی هم قطعا برای حکومت سوریه دارد. در چنین شرایطی، برخی تحلیلگران معتقدند تجربه سوریه نشان می‌دهد براندازی غربی فارغ از رویای سیاسی ثبات، رفاه آغاز یک بحران است.

در روز‌های اول با شوآف فراوان از کمک خارجی خصوصا پولی و مالی کشور‌های عربی، چون عربستان و قطر و ... در سوریه خبرپراکنی می‌شد، اما ماه عسل جولانی و رژیم وی خیلی زود تمام شد و حالا مردم از ناامنی، چندپارگی و وضعیت اقتصادی گلایه دارند. آنچه از این فضا به خوبی قابل رویت است رویاسازی و فضاسازی رسانه‌ای معطوف به غرب است که افکار عمومی ایران را نشانه گرفته است. تحولات سوریه به خوبی نمایانگر فاصله زیاد واقعیت میدانی و فضاسازی رسانه‌ای است که آنچه از آن به جا مانده یک کشور در عمل چندپاره و ناامن است.

آنچه امروز در سوریه دیده می‌شود، تنها یک بحران داخلی نیست؛ بلکه بازتاب رقابت قدرت‌های خارجی در سرزمینی است که اقتدار حکومت مرکزی آن تضعیف شده است. از این منظر، تجربه سوریه نشان می‌دهد هرگاه سرنوشت یک کشور به مداخله بازیگران بیرونی و وعده‌های سیاسی آنان گره بخورد، نتیجه قطعا ثبات، رفاه و امنیت نخواهد بود.

به همین دلیل، سوریه هشداری است درباره اتکا به حمایت قدرت‌های خارجی؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد منافع کشور‌های غربی نه تنها در آبادانی هیچ کشوری نیست بلکه این کشور‌ها شاه ماهی خود را همواره در آب گل آلود بی‌ثباتی و ناامنی و تضعیف کشور‌های خاورمیانه می‌گیرند و در همین شرایط برای پهن کردن سفره استعمار اقدام می‌کنند.

منبع: فارس